آلودگی زیست‌محیطی ازطریق انتشار مواد هسته‌ای: راهبرد کیفری ایران و ایالات‌متحده آمریکا

نوع مقاله: علمی - ترویجی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکترای حقوق کیفری و جرم‌شناسی، گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قشم، قشم، ایران .

2 دکترای تخصصی حقوق کیفری، استادیار، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران.

3 دکترای تخصّصی حقوق کیفری، استادیار گروه حقوق، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران.

4 دکترای تخصّصی، استادیار گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد قشم، قشم، ایران.

چکیده

انتشار مواد هسته‌ای در زمرة جلوه‌های جرایم زیست‌محیطی می‌باشد که از ابعاد تروریستی و غیرتروریستی برخوردار است. دراین‌زمینه، کنشگران نظام حقوق بین‌الملل با تصویب کنوانسیون‌های حفاظت فیزیکی از مواد هسته‌ای و سرکوب اعمال تروریسم هسته‌ای به‌ترتیب در سال‌های 1979 و 2005، جرم‌انگاری ابعاد غیرتروریستی و تروریستی انتشار مواد هسته‌ای را در دستور کار قرار داده‌اند. در این خصوص، قانونگذار ایران در سال 1392، پخش مواد خطرناک در سطح گسترده را به‌عنوان یکی از مصداق‌های جرم حدی افساد فی‌الارض قرار داد. سوایِ استفاده از واژه‌ها و عبارت‌های ابهام‌آمیز، لزوم تحقق نتیجه مجرمانه و داشتن سوء‌نیت خاص باعث شده است تا پوشش ناقصی از حیث انطباق انتشار مواد هسته‌ای با حد افساد فی‌الارض به‌وجود آید؛ محاربه و تهدید علیه بهداشت عمومی در زمره جرایم دیگری هستند که هرکدام از چالش‌ها و نقص‌هایی در پاسخ به انتشار مواد هسته‌ای برخوردار هستند. در سوی مقابل، سیاست‌گذاران قانونگذاری فدرال ایالات‌متحده آمریکا به‌نحو روشن و کامل، جرم‌انگاری انتشار مواد هسته‌ای را در ابعاد تروریسم هسته‌ای و غیرِ آن، به‌صورت توأمان مدّنظر قرار داده‌اند؛ با این اوصاف، در طی جستار حاضر تلاش بر آن است تا با بررسی مقررات ایران و ایالات‌متحده آمریکا، واکنش کیفری منسجم و متناسبی با اعمال یادشده موردترسیم قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Environmental Pollution through the Dispersal of Nuclear Material: the Criminal Strategy of Iran and the United States

نویسندگان [English]

  • Seyed Mustafa Meshkat 1
  • Ahmad Ramezani 2
  • Sohrab Salahi 3
  • Maryam Moradi 4
1 Graduated with Ph.D. Degree in Criminal Law, Law Department, Islamic Azad University, Qeshm Branch, Qeshm, Iran
2 Ph.D. in Criminal Law, Assistant Professor, Faculty of Humanities, University of Science and Culture, Tehran, Iran.
3 Ph.D. in Criminal Law, Assistant Professor, Law Department, Imam Hossein University, Tehran, Iran.
4 Ph.D. in Criminal Law, Assistant Professor, Law Department, Islamic Azad University, Qeshm Branch, Qeshm, Iran.
چکیده [English]

The dispersal of radioactive material is one of the environmental crimes that has both terrorist and non-terrorist dimensions. In this regard, the activists of the international law system with the ratification of the conventions on the physical protection of nuclear materials and suppression of acts of nuclear terrorism in 1979 and 2005, respectively, considered non-terrorist and terrorist dimensions of dispersal of radioactive material. In this way, the legislator of Iran in 2013, considered a wide range dispersal of hazardous substances as one of the instances of Efsade-fel-arz. In addition to the use of ambiguous words and phrases, the necessity of result of the criminal offense and special malice has led to incomplete coverage in terms of dispersal of radioactive material. Muharebeh and threats against public health are other crimes that have challenges and deficiencies in response to the dispersal of radioactive substances. On the other hand, US Federal Lawmakers have clearly and completely criminalized dispersal of radioactive material in both terrorist and non-terrorist dimensions. In the meantime, the purpose of this paper is to review the laws of Iran and the United States against dispersal of radioactive material and then introduce a proper criminal reaction about aforementioned act.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Radioactive Material
  • Dispersal of Nuclear Material
  • Efsade-Fel-Arz
  • Muharebeh
  • Threats to Public Health and Environmental Pollution

فهرست منابع

الف) منابع فارسی
احمدی، اصغر، قدرت‌الله خسروشاهی و باقر شاملو. «حمایت کیفری از محیط‌زیست شهری در حقوق کیفری ایران». نشریه اقتصاد شهری 2 (1395)، 54-37.

استوبیر، کارلتون، الک بائر، نوربرت پلزر و ولفرام تونهوزر. حقوق هسته‌ای. ترجمه و تحقیق اصلی عباسی. تهران: مجد، 1388.

برهانی، محسن. «افساد فی‌الارض؛ ابهام مفهومی، مفاسد عملی (تحلیل حقوقی ماده 286 قانون مجازات اسلامی)». نشریه مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی 2 و 3 (1394): 44-19.

پوربافرانی، حسن. حقوق جزای اختصاصی، جرایم علیه امنیت و آسایش عمومی. تهران: جنگل، جاودانه، 1395.

حاجی‌ده‌آبادی، احمد، محمود حبیبی‌تبار. «امکان‌سنجی قابلیت انتساب جرایم حدی به اشخاص حقوقی». نشریه حقوق اسلامی 58 (1397): 154-127.

رضایی پیش‌رباط، صالح. مقدمه‌ای بر حقوق بین‌الملل هسته‌ای. تهران: اندیشه عصر، 1391.

زراعت، عباس. شرح مبسوط قانون مجازات اسلامی حدود (سب‌النبی، مصرف مسکر، سرقت، محاربه، بغی و افساد فی‌الارض). تهران: انتشارات جاودانه، جنگل، 1393.

سرتیپی، حسین، علیرضا حجت‌زاده. حقوق امنیت هسته‌ای. تهران: میزان، 1392.

شفیعی، امین، فضل‌الله رنجبر. بررسی حقوقی جرایم محیط‌زیست و مرتبط با منابع طبیعی. تهران: قانون‌یار، 1397.

غنی‌کله‌لو، کیوان. تروریسم هسته‌ای. تهران: خرسندی، 1388.

فرید، محمّدامین، روزبه عسگر. «سیاست جنایی اسلام در قبال جرایم زیست‌محیطی». نشریه شباک 2 (1395): 58-49.

قاسمی، ناصر. حقوق کیفری محیط‌زیست (مطالعه تطبیقی در حقوق ملّی و بین‌المللی). تهران: خرسندی، 1391.

قدسی، سیّد ابراهیم، ایرج گلدوزیان. «تبیین جرم آلودگی محیط‌زیست (با تأملی بر مادة 688 قانون مجازات اسلامی)». نشریه راه وکالت 2 (1392): 195-185.

کیخا، محمّدرضا، علی امیرمحمّدی و فاطمه امیرمحمّدی. «بررسی موازین جرم تروریسم در اسناد بین‌المللی و حقوق ایران». نشریه پژوهش‌های اجتماعی اسلامی 112 (1396): 150-111.

گلدوزیان، ایرج. محشای قانون مجازات اسلامی با اصلاحات و الحاقات جدید. تهران: مجد، 1396.

گوندلینگ، لورتار، جی دبلیو هویسمان، ای ای هلپاپ و دینا شلتون. حقوق محیط‌زیست. ترجمه و تحقیق محمّدحسن حبیبی. تهران: دانشگاه تهران، 1389.

نجات، سیّد امین، فرهاد دبیری. «بررسی چالش‌های کیفری ناشی از اجرای ماده 688 (914) قانون مجازات اسلامی». نشریه مطالعات حقوقی 2 (1392)، 197-173.

نوروزی، کوروش. سیاست جنایی اسلام و ایران در قبال جرایم زیست‌محیطی. تهران: قانون‌یار، 1396.

هاشمی، سیّد حسین. «نقد فقهی ـ حقوقی استقلال جرم افساد فی‌الارض در قانون مجازات اسلامی سال 92». مجله حقوق تطبیقی 106 (1395): 146-123.

ب) منابع خارجی
Ciottone, Gregory R., Paul D. Biddinger, Robert G. Darling, Saleh Fares, Mark E. Keim, Michael S. Molloy, and Selim Suner, eds.. Ciottone's Disaster Medicine. Philadelphia, PA: Elsevier Health Sciences, 2015.

Fedchenko, Vitaly. “The Role of Nuclear Forensics in Nuclear Security.” Strategic Analysis 2 (2014): 230-247.

German, Michael and Sara Robinson. Wrong Priorities on Fighting Terrorism. New York: Brennan Center for Justice, New York University School of Law, 2018.

International Atomic Energy Agency. “Information Circular.” https://www.iaea.org/sites/default/files/infcirc274r1.pdf (Last Visited December 28, 2018).

Jordan, David Alan. Free Statutory Supplement for Federal Criminal Law 2010. Washington: David Alan Jordan, 2010

Khripunov, Igor, L. A. Bolʹshov, and Dmitriy Nikonov, eds. Social and Psychological Effects of Radiological Terrorism. Amsterdam: Ios Press, 2007.

Koenig, Kristi.L., and Carl H. Schultz. Koenig and Schultz's Disaster Medicine: Comprehensive Principles and Practices. Cambridge: Cambridge University Press, 2016.

Legal Information Institute. “18 U.S. Code § 2332i.Acts of Nuclear Terrorism.” https://www.law.cornell.edu/uscode/text/18/2332i (Last visited: December 29, 2018).

Legal Information Institute. “U.S. Code: Table of Contents.” https://www.law.cornell.edu/uscode/text (Last Visited December 28, 2018).

Martellini, Maurizio, and Andrea Malizia. Cyber and Chemical, Biological, Radiological, Nuclear, Explosives Challenges: Threats and Counter Efforts. Cham: Springer International Publishing, 2017.

O'Keefe, Roger. International Criminal Law. Oxford: Oxford University Press, 2015.

Petzold-Bradley, Eileen, Carius Alexander and Vincze ‎Arpád. Responding to Environmental Conflicts: Implications for Theory and Practice. Amsterdam: Springer Netherlands, 2012.

Prăvălie, Remus. “Nuclear Weapons Tests and Environmental Consequences: A Global Perspective.” Ambio 6 (2014): 729-744.

Simmonds, Isaac D. Radiochemical and Analytical Methods of Analysis of Radiological Dispersal Devices. University of Missouri-Columbia, 2015.

Uberoi, N. K. Environmental Studies. Second Edition. New Delhi: Excel Books India, 2005.

United Nations Treaty Collection. “International Convention for the Suppression of Acts of Nuclear Terrorism.” https://treaties.un.org/doc/db/terrorism/english-18-15.pdf (Last Visited December 28, 2018).

Welsh, W. N., and P. W. Harris. Criminal Justice Policy and Planning. Amsterdam: Elsevier Science, 2010.

Whipple, Chris. De Minimis Risk. Springer US, 2012.

Wilcox, Elizabeth. R. Digest of United States Practice in International Law 2010. Oxford: Oxford University Press, Incorporated, 2012.

Yadav, Sarvjeet. “Environmental Pollution Effects on Living Beings.” Internafional Journal of Scienfific Research in Science 7 (2018): 143-150.