کاوشی انتقادی در نظریه ‌حق‌بنیاد در باب توجیه دفاع مشروع منجر به قتل

نوع مقاله: علمی - ترویجی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 استادیار گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، گیلان، ایران.

چکیده

یکی از نظریه‫های معاصر و پراهمیت در توجیه دفاع مشروعی که منجر به قتل مهاجم می‌شود، نظریه ‌حق‌بنیاد است که توسط جودیت جارویت تامسون، فیلسوف معاصر اخلاق، ارائه شده ست. این نظریه ادعا دارد که نقطه ثقل اخلاقی بودن و موجه بودن دفاع مشروع منجر به قتل آنجاست که مهاجم با انجام عمل ناموجه خود، حق اینکه از دیگران بخواهد که به حق کشته نشدن او احترام بگذارند را از دست می‌دهد و به‌عبارتی‌دیگر، مهاجم دیگر حق بر کشته نشدن ندارد و به این ترتیب مدافع می‌تواند بدون اینکه حقی از مهاجم را نقض کند، از خود دفاع نماید. یکی از مهم‌ترین ایراداتی که به این نظریه می‌توان وارد آورد، این است که اگر فرض را بر این بدانیم که مهاجم با حمله خود به قربانی/ مدافع، حق به کشته نشدن خود را از دست می‌دهد، چرا مدافع در عمل تدافعی خود هنوز بایستی مقید به این باشد که عمل تدافعی‌اش متناسب و ضروری باشد؟ طرفداران این نظریه نتوانسته‌اند پاسخ درخور و صحیحی به این ایراد بدهند و درنتیجه باتوجه‌به ایراد مذکور و سایر ایراداتی که به این نظریه وارد آمده است، این نظریه نمی‌تواند به‌عنوان یک نظریه کامل و جامع برای توجیه دفاع مشروع موردِاستناد قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Critical Enquiry Concerning the Right-based Theory for Justifying Self-defense Leading to Murder

نویسندگان [English]

  • Mehrdad Rahnavard Vaghef 1
  • Mohammadreza Nazarinejad 2
1 Ph.D. Student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor of Criminal Law and Criminology Department, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Guilan, Iran.
چکیده [English]

One of the significant theories for justifying self-defense that leads to the death of the aggressor is the right-based theory which has been put forward by the contemporary moral philosopher Judith Jarvis Thomson. According to this theory, the central core of the morality and justifiability of self-defense leading to death is that by perpetrating the unjustified deed, the aggressor loses the right not to be killed by others, so the defender can defend himself without violating any rights of the aggressor. One of the main objections that can be raised against this theory is that if the aggressor loses his right not to be killed by attacking the victim/ defender, how can the defender be bound by the constraints of necessity and proportionality in his defense? The proponents of this theory have not been able to give a satisfactory answer to this objection; due to this and some other objections that have been raised against this theory, it cannot be considered a comprehensive theory for justifying self-defense.

کلیدواژه‌ها [English]

  • self-defense
  • The Right-based Theory
  • Right to not be Killed
  • Proportionality
  • necessity

فهرست منابع

الف) منابع فارسی
جونز، پیتر. حقوق. ترجمة سیّد رضا حسینی. چاپ اول. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، 1387.

ره‫نورد واقف، مهرداد. «مبانی اخلاقی و فلسفی دفاع مشروع منجر به قتل». پایان‌نامه کارشناسی ارشد، رشت: دانشگاه گیلان، 1394.

طالبی، محمدحسین، مصطفی حسینی‌نسب. «تبیین حق از نگاه هوفلد». مجله حکومت اسلامی 14(1) (1388): 188-155.

نظری‫نژاد، محمدرضا. «مبانی و موجبات دفاع مشروع در برابر حمله به حیات یا تهدید آن». نشریه فقه و حقوق اسلامی 3(6) (1392): 282-223.

ب) منابع خارجی
Draper, Kai. “Rights and Self-Defense.” Public Affairs Quarterly 20 (2006): 95-113.

Dressler, Joshua. “Rethinking Heat of Passion: A Defense in Search of a Rationale.” The Journal of Criminal Law and Criminology 73 (1982): 421-470.

Eser, Albin. “Justification and Excuse, A Key Issue in the Concept of Crime.” In Justification and Excuse: Comparative Perspective, edited by Albin Eser et al, 17-65. Dobbs Ferry, Nt: Translational Juris Publication, 1976.

Fletcher, G. P., & J. D. Ohlin. Defending Humanity: When Force Is Justified and Why. New York, NY: Oxford University Press, 2008.

Fletcher, George P. Rethinking Criminal Law. Berkeley, CA: Oxford University Press, 2000.

Kadish, Sanford H. “Respect for Life and Regard for Rights in the Criminal Law.” California Law Review 64 (1976): 871-901.

Leider, Robert. “Justifying Self-Defense, Defense of Others, and the Use of Force in Law Enforcement.” Ph.D. Thesis. USA: Georgetown University, 2009.

McMahan, Jeff. “Proportionate Defense.” Journal of Transnational Law and Policy 23 (2014): 1-36.

McMahan, Jeff. “The Limits of Self-Defense.” In The Ethics of Self-Defense, edited by Christian Coons and Michael Weber, 229-242. New York: Oxford University Press, 2016.

Otsuka, Michael. “Killing the Innocent in Self‐Defense.” Philosophy & Public Affairs 23(1) (1994): 74-94.

Quong, Jonathan. “Rights.” In The Routledge Companion to Social and Political Philosophy, edited by Gerald Gaus and Fred D’Agostino, 618-629. Abingdon, United Kingdom: Routledge, 2010.

Rodin, David. “War and Self-defense.” Ethics & International Affairs 18 (2004): 63-68.

Rodin, David. War and Self-defense. New York, NY: Oxford University Press, 2002.

Sangero, Boaz. Self-defence in Criminal Law. London: Hart Publishing, 2006.

Thomson, Judith Jarvis. “Self-defense.” Philosophy & Public Affairs 20 (1991): 283-310.

Thomson, Judith Jarvis. Self-defense and Rights. The Lindley Lecture, University of Kansas, April 5, 1976.

Uniacke, Suzanne. Permissible Killing: The Self-defence Justification of Homicide. Cambridge, England: Cambridge University Press, 1996.

Wallerstein, Shlomit. “Justifying the Right to Self-Defense: A Theory of Forced Consequences.” Virginia Law Review 91 (2005): 999-1035.