نظارت مراجع صیانت از قانون اساسی بر تضمین اصل شفافیت قوانین

نوع مقاله: علمی - ترویجی

نویسنده

عضو هیأت علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

یکی از محورهای توسعه هنجارهای حقوقی باید رعایت منافع تابعان حقوق باشد و به تبع آن شهروندان باید به حق‌ها و تکالیف خویش واقف بوده و بتوانند نتایج اعمال حقوقی خود را پیش‌بینی نمایند. از این رو، اصل امنیت حقوقی، به عنوان یکی از شاخص‌های مهم دولت حقوقی، ثبات نظام حقوقی و تضمین حمایت دائمی از حق‌ها و آزادی‌های شهروندان، قطعیت هنجارهای موجود در آن نظام و ایجاد اعتماد به نظام حقوقی را تضمین می‌کند. اصل شفافیت نیز، به عنوان یکی از اصول فرعی اصل امنیت حقوقی، در زمره اصول ضامن کیفیت قوانین و نظام حقوقی قرار دارد که شاخص‌های محتوای قوانین را از نظر بیان حق‌ها و تکالیف شفاف در بر دارند. در این میان مراجع صیانت از قانون اساسی به دلیل جایگاه ویژه خویش در نظام حقوقی، نقشی مهم در تضمین اصل شفافیت قوانین بر عهده دارند. این مراجع بر شفافیت قوانین از جهات گوناگون نظارت دارند و بین این اصل و اصول دیگر حقوق اساسی نیز ارتباط ایجاد می‌کنند. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Protection of the Principle of Transparency by Constitutional Courts

نویسنده [English]

  • Mohammad Reza Vijeh
چکیده [English]

One of the axes of legal norms development must be observant of interests of Law subjects. Consequently, the citizens must be informed of their rights and duties and can expect the results of their legal acts. Therefore, the principle of Legal Security, as one of the criterions of Rule of Law, guarantee the stability of the legal system, permanent protection of citizens rights and liberties, definiteness of norms of the legal system and the confidence in that system. Also, the principle of transparency, as one of the subordinate principles of principle of Legal security, is included in the guarantor principles the quality of Laws and the legal system. These principles involve the criterions of clear rights and duties in Acts. Meanwhile, the Constitutional Courts, with their place in the legal system, have an important role in the guarantee of the principle of transparency. These Courts control the different aspects of Laws transparency and connect this principle with the other principles of Constitutional Law.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Transparency
  • Legal Security
  • Constitutional Courts
  • Control
  • Quality
بیگ‌زاده، صفر، شیوه‌نامه نگارش قانون، تهران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1382.

حاجی‌ده‌آبادی، احمد، بایسته‌های تقنین (با نگاهی انتقادی به قانون مجازات اسلامی)، تهران، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چاپ دوم، 1385.

راسخ، محمد، بنیاد نظری اصلاح نظام قانون‌گذاری، تهران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1384.

محمدزاده، شهرام، «نارسایی‌های قوانین جزائی و تأثیر آن بر آرای کیفری»، همایش یکصدمین سال قانون‌گذاری- مجموعه مقالات، تهران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1386.

واحدی، غلامحسین، «گفتاری در نگارش و ویرایش قانون»، همایش یکصدمین سال قانون‌گذاری- مجموعه مقالات، تهران، مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1386.

ویژه، محمدرضا، «اصل امنیت قضائی»، مجله کانون وکلای دادگستری مرکز، ش 183، 1382.

ویژه، محمدرضا، «نظارت مرجع صیانت از قانون اساسی بر کیفیت قوانین- نگرشی تطبیقی بر عملکرد مراجع صیانت از قانون اساسی ایران و فرانسه»، سالنامه ایرانی حقوق بین‌الملل و تطبیقی، ش 3، 1386.

ویژه، محمدرضا، «امنیت قضائی به مثابه شرط تحقق امنیت قضائی»، راهبرد، ش 58، 1390.

ویژه، محمدرضا، مبانی نظری و ساختار دولت حقوقی، تهران، جنگل، 1390.

AMBROISE-CASTEROT (C.), « Légalité des délits et des peines », Dictionnaire des droits de l’homme, Paris, PUF, 2008.

BON (P.) et D. MAUS, Les grandes décisions des cours constitutionnelles européennes, Paris, Dalloz, 2008.

CHAMPEIL-DESPLATS (V.), « Les nouveaux commandements du contrôle de la production législative », L’architecture du droit, Mélanges en l’honneur de Michel Troper, Paris, Economica, 2006.

CHAMUSSY (D.), « Le Conseil constitutionnel, le droit d’amendement et la qualité de la législation – évolutions récentes de la jurisprudence », Revue du Droit Public et de la science politique en France et à l’étranger, 2007.

CHAPUS (R.), Droit administratif général, T.1, Paris, Montchrestien, 15e éd., 2001.

CONSEIL D’ETAT, Rapport public 2006, Études & Documents, La documentation française, 2006.

FATÔME (E.), « Simplification du droit et Constitution », Annuaire International de la Justice Constitutionnelle, 2003.

FAVOREU (L.) & L. PHILIP, (2001), Les grandes décisions du Conseil constitutionnel, 11e éd., Paris, Dalloz.

FAVOREU (L.), P. GAÎA, R. GHEVONTIAN, F. MÉLIN-SOUCRAMANIEN, O. PFERSMANN, J. PINI, A. ROUX, G. SCOFFONI et J. TREMEAU, Droit des libertés fondamentales, Paris, Dalloz, 4e éd., 2007.

FLÜCKIGER (A.), « Le principe de clarté de la loi ou l’ambiguïté d’un idéal »,Les Cahiers du Conseil Constitutionnel, nº 21, 2006.

FROMONT (M.), « Le principe de sécurité juridique », Actualité Juridique de Droit Administratif, n° spécial, 20 juin 1996.

HEERS (M.), « La sécurité juridique en droit administratif français: vers une consécration du principe de confiance légitime », Revue Française du Droit Administratif, 1995.

J.M SOULAS DE RUSSEL (D.) & P. RAIMBAULT (2000), « Nature et racines du principe de sécurité juridique: une mise au point », Revue Internationale du Droit Comparé, n°1.

LARRALDE (J.M.), « Intelligibilité de la loi et accès au droit », Les Petites Affiches, nº 231, 2002.

LEPAGE (C.), « Le principe de sécurité juridique, est-il devenu un principe de valeur constitutionnelle ? », Gazette du palais, 1999.

MATHIEU (B.), « Constitution et sécurité juridique, France », Annuaire Internationale de la Justice Constitutionnelle, n° 6, 1991.

MATHIEU (B.), « Réflexions en guise de conclusion sur le principe de sécurité juridique », Les Cahiers du Conseil constitutionnel, n°11, 2001.

MATHIEU (B.), Les Petites Affiches, 24 septembre 2002, nº 191.

MATHIEU (B.) et VERPEAUX (M.), « Chronique de jurisprudence constitutionnelle », JCP, 2006.

MATHIEU (B.), « Répartition des compétences normatives et qualité de la loi », Annuaire International de la Justice Constitutionnelle, 2007.

MELLERAY (F.), « Codification, loi et règlement », Les Cahiers du Conseil Constitutionnel, nº 19, 2005.

MILANO (L.), « Contrôle de constitutionnalité et qualité de la loi », Revue du Droit Public et de la science politique en France et à l’étranger, 2006.

REBUT (D.), « Le principe de la légalité des délits et des peines », Libertés et droits fondamentaux, Paris, Dalloz, 7e éd., 2001.

SCOFFONI (G), « Constitution et sécurité juridique, Etats- Unis », Annuaire International de la Justice Constitutionnelle, VI, 1991.

VALEMBOIS (A.L.), La constitutionnalisation de l’exigence de sécurité juridique en droit français, Paris, LGDJ, 2005.

ZIMMER (W.), « Constitution et sécurité juridique, Allemagne », Annuaire Internationale de la Justice Constitutionnelle, n° 6, 1991.

ZOLLER (E.), Les grands arrêts de la Cour suprême des Etats-Unis, Paris, Dalloz, 2010.