نفع عمومی در دعاوی زیست‌محیطی: رویه دادگاههای منطقه‌ای حقوق بشر و محاکم ملی

نوع مقاله: علمی - ترویجی

نویسنده

دانشجوی مقطع دکترای حقوق بین‌الملل عمومی دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

ضرورت حفاظت از محیط زیست و جلوگیری از تخریب و آلوده‌سازی آن، به عنوان یک اولویت مهم مورد پذیرش همه دولتها و بلکه همه افراد بشر می‌باشد. امکان دادخواهی و طرح دعوا نسبت به اقدامات زیان‌بار برای محیط زیست از جمله ضمانت اجراهای مؤثر است که باید بیش از پیش مورد توجه دولتها و سازوکارهای نظارتی منطقه‌ای و بین‌المللی قرار گیرد و در صورتی که امکان طرح دعوا با استناد به منفعت عمومی در محاکم داخلی یا مراجع ذیصلاح منطقه‌ای از جمله دیوان اروپایی حقوق بشر، دیوان امریکایی حقوق بشر و دیوان افریقایی حقوق بشر و خلقها فراهم باشد، به نظر می‌رسد گام مؤثری برای حمایت از محیط زیست و احترام به حقوق بنیادین بشر برداشته خواهد شد. در این مقاله رویه دادگاههای منطقه‌ای حقوق بشر و دادگاههای داخلی برخی کشورها در رابطه با امکان طرح دعوای منفعت عمومی مورد بررسی قرار می‌گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Public Interest Litigation Concerning Environmental Matters before Human Rights Courts and National

نویسنده [English]

  • Haleh Hosseini Akbarnezhad
چکیده [English]

This article analysis the current state of environmental public interest litigation before the three regional human rights bodies of Europe, America and Africa in the light of their constituting treaties and case law and in practice of the national courts. It also assesses the chances of reform to broader access to justice in environmental matters in the European human rights system. It argues that, although national and international jurisdictions generally point towards broader access to justice, the legal systems currently employed by the European and Inter-American human rights institutions are not apt for a concept of public interest litigation.
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • public interest litigation
  • European Court of Human Rights
  • African Commission on Human Rights
  • Inter-American Court of Human Rights

آوجرینولوپو، دیونیز تئودور، «نقش نظام قضایی بین‌المللی در حل و فصل اختلافات زیست‌محیطی»، ترجمه حسین یزدانی، مجله الهیات و حقوق، سال 6، ش 19، بهار 1385.

امیرارجمند، اردشیر و دیگران، مجموعه اسناد بین‌المللی حقوق بشر (اسناد منطقه‌ای)، تهران، انتشارات جنگل، 1385.

ایده، آسبیورن و دیگران، حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، ترجمه دکتر اردشیر امیرارجمند با همکاری گروه مترجمان، تهران، انتشارات مجد، 1389.

تقی‌زاده انصاری، مصطفی، حقوق محیط زیست در ایران، تهران، انتشارات سمت، چاپ دوم، 1387.

جلالی، محمود، «تأسیس دادگاه بین‌المللی محیط زیست و مشکلات آن»، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 39، ش 1، بهار 1388.

دفتر حقوقی و امور مجلس سازمان حفاظت محیط زیست، حقوق محیط زیست (نظریه‌ها و رویه‌ها)، تهران، انتشارات خرسندی، 1388.

زمانی، سیدقاسم و دیگران، نهادها و سازوکارهای منطقه‌ای حمایت از حقوق بشر، تهران، انتشارات مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش، 1386.

قاسمی، ناصر، حقوق کیفری محیط زیست، تهران، انتشارات جمال الحق، چاپ دوم، 1384.

گوندالینگ، لوتر و دیگران، حقوق محیط زیست، ج 2، ترجمه محمدحسن حبیبی، تهران، مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1379.

مولایی، یوسف، «نسل سوم حقوق بشر و حق به محیط زیست سالم»، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 37، ش 4، زمستان 1386.

ACHPR, Communication Procedure (Information Sheet No 3).

ACtHR, International Responsibility for the Promulgation and Enforcement of Laws in violation of the Convention, Advisory Opinion OC- 14/94, No 14 , 1994.

Australian Law Reform Commission Report, Managing Justice: A Review of the Federal Civil Justice System, 2000.

Compliance Committee, Findings and Recommendation with Regard to Compliance by Belgium with its obligations under the Aarhus Convention in Relation to the Rights of Environmental Organizations to have Access to Justice, ECE/ MP. PP/ c1/ 2006/ 4/ Add. 2, 28 July 2006.

De Sadeleer N. and G. Roller and M. Dross, Access to Justice in Environmental Matters and the Role of NGOs, Empirical Findings and Legal Appraisal, European Law Publishing, Groningen, 2005.

Dinkalu, Co, “The Individual Complaints Procedure of the African Commission on Human and Peoples’ Rights: A Preliminary Assessment”, Transnational Law and Contemporary Problems, Vol. 8, 1998.

Dissenting Opinion of judge ad hoc T Vinuesa in Pulp Mills Case (Argentina v. Uruguay), ICJ Reports, 2006.

Ebeku, E., “The Right to a Satisfactory Environment and the African Commission”, African Human Rights haw Journal, No. 3. 2003.

ECtHE, Russian Conservative Party of Enterpreneurs and Others v. Russia (App no 55066/00) 11 January 2007.

ECtHR, Asselbourg and 78 Others and Greenpeace Luxemburg v. Luxemburg (App no 29121/ 95) 29 June 1999.

ECtHR, Jensen and Rasmussen v. Denmark (App no 52620/99), 20 March 2003.

Eide, A. and C. Krause and A. Rosas (eds), Economic, Social and Cultural Rights- A Textbook, Martinus Nijhoff Publishers, Dordrecht, 1995.

Hancock, Jan, Environmental Human Rights, Ashgate, 2003.

IACtHR , Metropolitan Nature Reserve v. Panama, Case 11. 533, Report no 88/03, OEA/SerL/ V/II. 118 Doc 70 Rev 2 at 524, 2003.

Papadopoulou, Danai, “The Role of French Environmental Associations in Civil Liability for Environmental Harm: Courtesy of Erika”, Journal of Environmental Law, No. 1, Vol. 21, 2009.

Rajamani, Lavanya, “Public Interest Environmental Litigation in India: Exploring Issues of Access, Participation, Equality, Effectiveness and Sustainability”, Journal of Environmental Law, Vol. 19, No. 3, 2007.

Rio Declaration on Environment and Development, 1992.

Schall, Christian, “Public Interest Litigation Concerning Environmental Matters before Human Rights Courts: A Promising Future Concept?”, Journal of Environmental Law, Vol. 20, No. 3, 2008.

Stephens, Tim, International Courts and Environmental Protection, Cambridge University Press, 2009.

Sunkin, Maurice and David Ong and Robert Wight, Sourcebook on Environmental Law, 2nd ed, London, Cavendish Publishing, 2002.

Tolsma, Hanna, and Others, “The Rise and Fall of Access to Justice in the Netherlands”, Journal of Environmental Law, Vol. 21, No. 2, 2009.

UN conference on the Human Environment, 1972 Stockholm Declaration 1972.

UNECE Convention on Access to Information, Public Participation in Decision – making and Access to Justice in Environmental Matters (Aarhus Convention), 1998.

Van de Linder, M., “Considering the Interpretation and Implementation of Article 24 of the African Charter on Human and Peoples’ Rights in Light of the SERAC Communication”, African Human Rights Law Journal, No. 3. 2003.

Yanomami Community v. Brazil, Case 7615, Resolution no 12/85, Annual Report 1984-85.

Zarsky, Lyuba, Human Rights & the Environment, London, Earthscan Publications Ltd, 2002.