ضوابط حاکم بر ارجاع پرونده‌های قضایی از منظر استقلال قضایی: با مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و اسناد بین‌المللی

نوع مقاله: علمی - ترویجی

نویسنده

دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

ارجاع پرونده به مرجع قضایی در موارد تعدد شعب مرجع ذی‌صلاح، در هریک از مراحل دادرسی، پیش‌شرط بررسی وجود صلاحیت و اِعمال صلاحیت توسط مرجع مرجوع‌الیه است. تضمین استقلال واقعی و ظاهری نظام قضایی مستلزم آن است که ارجاع پرونده به شعبات مرجع قضایی از امور مدیریتی داخلی قوه قضائیه تلقی شده و مصون از مداخله اشخاص بیرون از قوه قضائیه و بالاخص قوه مجریه و اصحاب دعوا باشد. ارجاع پرونده می‌بایست توسط شخص صلاحیتدار قضایی و یا تحت نظارت او باشد. ارجاع پرونده می‌تواند در اشکال مختلف انجام شود که در این مقاله اشکال مختلف ارجاع پرونده از منظر استقلال قضایی مورد بررسی قرار گرفته است. ترتیبات مختلفی برای ارجاع پرونده وجود دارد، ترتیبات ارجاع بر دو رویکرد عمده «ارجاع تصادفی» و «ارجاع تخصصی» می‌باشد که مقررات نظام حقوقی ایران بر رویکرد دوم تأکید دارد. استقلال قضایی مستلزم آن است که با ارجاع پرونده به شعبه مرجع قضایی جز در موارد استثنایی مقرر به موجب قانون امکان بازپس‌گیری آن وجود نداشته باشد. این مقاله کوشیده است به تبیین مقررات حاکم بر ارجاع با تطبیق آنها بر استانداردهای بین‌المللی دادرسی منصفانه (و بالاخص استقلال قضایی) بپردازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Regular Assignment of Judicial Cases from the Perspective of Judicial Independence: A Comparative Study in Iranian Law and International Documents

نویسنده [English]

  • Omid Rostami Ghazani
Ph.D. Student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science of Tehran University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Assignment of cases to judicial authorities where there are multiple branches of court is the prerequisite for checking existence of jurisdiction and exercise of it. Ensuring actual and apparent independence of the judicial system requires that assigning of cases to the courts would be in jurisdiction of authority that placed in the judiciary and the executive and the legislature powers and parties of dispute should not be able to interfere in this issue. Assignment of cases must be made by a competent judicial authority or supervised by him. Assignment of cases can be made in various forms that in this paper they has been studied from the perspective of judicial independence. There are different arrangements for the assignment of cases that can be summarized on two kinds: “random assignment” and “specialized assignment”. The second kind is the kind that Iranian law emphasizes. Judicial independence requires that with assignment the case to the court, except in cases prescribed by law, there is no possibility of returning it. This paper has attempted to explain the rules governing the assignment of case with their adaption with international standards of fair trial (and especially judicial independence).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Assignment of Cases
  • Judicial Authority
  • Judicial Independence
  • Returning of Case
الف) منابع فارسی

آشوری، محمد. آیین دادرسی کیفری. جلد دوم. چاپ یازدهم. تهران: سمت، 1388.

الموسوی‌الخمینی، روح‌الله. تحریرالوسیله. جلد 2. بی‌جا: بی‌نام، 1390.

بوریکان، ژان، آن‌ماری سیمون. آیین دادرسی کیفری. چاپ اول. ترجمه عباس تدین. تهران: خرسندی، 1389.

تدین، عباس. قانون آیین دادرسی کیفری فرانسه. چاپ دوم. تهران: خرسندی، 1391.

حبیب‌زاده، محمدجعفر، قاسم کرامت و مرتضی شهبازی‌نیا. «استقلال قضایی در نظام حقوقی ایران با مطالعه تطبیقی». پژوهشهای حقوق تطبیقی 70:4:14 (1389): 53-23.

حسینی، سید یوسف. «حق انتخاب قاضی». مجله حقوقی دادگستری 45 (1382): 177-160.

شمس، عبدالله. آیین دادرسی مدنی (دوره پیشرفته). جلد دوم. چاپ هفدهم. تهران: دراک، 1387.

صدرزاده افشار، سید محسن. آیین دادرسی مدنی و بازرگانی (دادگاههای عمومی و انقلاب). چاپ هفتم. تهران: جهاد دانشگاهی واحد علامه طباطبائی، 1382.

کشاورز، بهمن. هنر دفاع در دادگاه‌ها: استراتژی و تاکتیک (هنر دفاع در دادگاه حقوقی (مدنی)). جلد 2، چاپ دوم. تهران: کشاورز، 1391.

معاونت آموزش قوه قضائیه. پاسخ به سؤالات قضایی مربوط به دادسرا. چاپ اول. تهران: جنگل، 1388.

 
ب) منابع انگلیسی

International Association of Judges (IAJ) 1st SC Conclusion: the Relationship between the Executive and the Judiciary in a Democratic Society: the Question Is - Who Should Be Master?, (2008) .

International Association of Judges (IAJ) 1st SC Conclusion: The Independence of the Individual Judge within His Own Organization, (2000).

International Bar Association (IBA), Minimum Standards of Judicial Independence, (1982).

International Commission of Jurists, International Principles on the Independence and Accountability of Judges, Lawyers and Prosecutors, Geneva, (2004).

Rome Conference, Rome Statute of International Criminal Court, (1998).

The 6th Conference of the Chief Justices of Asia and the Pacific, Beijing Statement of Principles on the Independence of the Judiciary in the LAWASIA Region, (1997).

The Committee of Ministers of the Council of Europe, Recommendation CM/Rec(2010)12 on Judges: Independence, Efficiency and Responsibilities, (2010).

The Committee of Ministers of the Statute of the Council of Europe, Recommendation No. R (2000) 19 on the Role of Public Prosecution in the Criminal Justice System, (2000).

The First Arab Conference on Justice, Recommendations (Beirut Declaration) (1999).

The Judicial Integrity Group, Measures For the Effective Implementation of the Bangalore Principles of Judicial Conduct (The Implementation Measures), (2010).

United Nations, Basic Principles on the Independence of the Judiciary, (1985).

United Nations, Draft Universal Declaration on the Independence of Justice (Singhvi Declaration), (1988).