تعارض میان منفعت عمومی جامعه و منفعت فردی دولت‌ها: گذار از اصل مصونیت در پرتو تحول حقوق بین‌الملل کیفری

نوع مقاله: علمی - ترویجی

نویسنده

استادیار دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

بنابر رویکرد عامه، منافع جامعه هر جایی که مطابق حقوق بین‌الملل موردِحمایت قرار گرفته و برای نظام، حیاتی تلقی شده‌اند باید بر منافع فردی دولت‌ها برتری داده شوند. مبنای این برتری، آن است که ارزش‌های ذی‌ربط برای همه مفید هستند. البته باید این توافق درمورد تضمین منافع جامعه وجود داشته باشد حتی در جایی که به قیمت فدا شدن منافع و نادیده گرفتن قلمروی فردی دولت‌ها تمام شود. به‌طور نمونه، درزمینة مبارزه علیه بی‌کیفر ماندن جرایم بین‌المللی با شناسایی صلاحیت جهانی و تأسیس دادگاه‌های کیفری بین‌المللی، محدودیت‌هایی بر حاکمیت دولت‌ها تحمیل شده است که استثنائاتی بر مصونیت دولت‌ها قلمداد می‌گردد. حقوق بین‌الملل معاصر درصدد برقراری نوعی توازن یا تعادل میان منافع عمومی جامعه و منافع فردی دولت‌ها می‌باشد. مدت‌های مدید در عرصه حقوق بین‌الملل کلاسیک، اصل مصونیت قضایی مأموران عالی‌رتبه دولتی، مانع از پاسخگویی و مسئولیت‌پذیری آنان در قبال قربانیان و تحقق اجرای عدالت درمورد آنان می‌شد، لیکن امروزه در پرتو توسعه و تحول حقوق بین‌الملل ازجمله نهادینه شدن حقوق بین‌الملل بشر ـ که جنبۀ حمایت‌گرایانه دارد ـ و توسعه تدریجی حقوق بین‌الملل کیفری معاصر، سخن از لزوم پایان دادن به بی‌کیفری ناقضان حقوق بشر و تحقق عدالت ترمیمی قربانیان نقض‌های شدید حقوق بشر، در دادگاه‌های کیفری بین‌المللی به مرحله عمل رسیده، اگرچه هنوز هم تا تحقق کامل عدالت، فاصلۀ زیادی در پیش است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Conflict between Public Interests of the Community and the Individual Interest of the States: Transition from the Principle of Immunity in the Light of the Development of International Criminal Law

نویسنده [English]

  • Hoorieh Hosseini Akbarnezhad
Assistant Professor, Faculty of Law, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Public interest of International community is one of the most important issues of modern International Law, and it is superior to private interest of individual states. The basis of this superiority is the common values and interest of international community as a whole. To protect and insure of the public interest of international community implies the limitation of individual interest of states. Elimination of impunity causes the establishment of international criminal courts. The goals of International Criminal Law have restricted the principle of impunity and International Criminal Law based of the responsibility and accountability in response to the International crimes. One of the most important issues in the Modern International Law is arranging the conflict between public interests of the community and the individual interest of the states.
The purpose of International Criminal Law is protection of the victims of gross and serious violations of International Human Rights Law and International Humanitarian Law. The advent of the jus-cogense and erga-omnes obligations has caused some limitations on the absolute immunity and sovereignty of the states in International Law since recent decades, but for more developments, we should expect in future.

کلیدواژه‌ها [English]

  • International Criminal Law
  • States
  • Impunity
  • public interest

فهرست منابع

الف) منابع فارسی

امینی، اعظم. «مفهوم مصونیت قضایی دولت‌ها و استثناء نقض حقوق بشر». حقوق تطبیقی 2 (1389): 138-119.

بابایی، محمدعلی. «جهانی شدن جرم: ضرورتی پیش روی مطالعات و تحقیقات جرم‌شناسی». آموزه‌های حقوق کیفری، دانشگاه علوم رضوی دوره جدید، شماره 1 (1390): 136-115.

خالقی، علی. «مقدمه­ای بر مطالعه اصول حاکم بر صلاحیت کیفری در حقوق جزای بین­الملل». مجله پژوهشهای حقوقی 2 (1381): 57-35.

خبیری، کابک و صفی­ناز جدلی. «صلاحیت جهانی و کارایی مبارزه و پیگیری جرایم بین­المللی». راهبرد 55 (1389): 121-98.

رضوی­فرد، بهزاد. «کیفیات مشدّده در فرایند کیفردهی جنایات بین­المللی». فصلنامه پژوهش حقوق کیفری 6 (1393): 89-69.

رنجبریان، امیرحسین. «پویایی حقوق بین­الملل و پایایی شکنجه». فصلنامه حقوق 1 (1387): 248-205.

رنجبریان، امیرحسین. «قانون 1999-1993 بلژیک، رأی 14 فوریه 2002 دیوان بین‌المللی دادگستری، صلاحیت کیفری جهانی در بوته آزمون». مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی 58 (1381): 166-127.

عبدالهی، محسن و حسین خلف رضایی. «معادله تعارض اصل مصونیت دولت با قواعد آمره حقوق بشر». مجله حقوق تطبیقی 2 (1389): 118-101.

عبدالهی، محسن و زوبین نصیری محلاتی. «گزارشی از آخرین تحولات نقض مصونیت ایران در دادگاه­های ایالات‌متحده». سالنامه ایرانی حقوق بین­الملل و تطبیقی 3 (1386): 96-67.

فروغی، فضل‌الله. «منشأ و ماهیت حقوقی اصل صلاحیت جهانی». مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز 3 (1388): 47-21.

فروغی، فضل‌الله. «موانع و محدودیت‌های تعقیب داخلی جرایم بین­المللی». مجله مطالعات حقوقی 2(2) (1389): 164-129.

ب) منابع انگلیسی
Amensty International, Principle 2 of 14 Principles on Effective Exercise of Universal Jurisdiction.

Anti-Terrorism and Effective Death Penalty Act of 1996 (AEDPA).

Bates, Ed. “The AL-Adsani Case, State Immunity and the International Legal Prohibition on Torture.” Human Rights Law Review 3 (2003): 193–224.

Benjamin, Novogrodsky Noah. “Immunity for Torture: Lessons from Bouzari V Iran.” European Journal of International Law 18, 5 (2008): 939–953.

Bouzari v. Islamic Republic of Iran, Ontario Superior Court of_Justice, 1 May 2002, O.J. No. 1624, para. 35. at: < http://www.ccij.ca/uploads/Bouzari-Superior%20Court%20of%20Justice.pdf> (Accessed 12 July 2013).

Cassese, Antonio. “Immunity for Core Crimes? The ICJ`s Judgment in the Congo v. Belgium Case.” European Journal of International Law 13, 4 (2002):560-575.

Cassese, Antonio. “When May Senior State Officials be Tried for International Crimes? Some Comments on the Congo v. Belgium.” EJIL 13 (2002): 553-575.

De Sena, Pasquale, and Frances De Vittor. “State Immunity and Human Rights: The Italian Supreme Court Decision on the Ferrini Case.” European Journal of International Law 16 (2005):269-277.

Ferrini v. Republica Federale di Germania, Corte di Cassazione (11 March 2004), No. 5044, Para. 9.1 and 9.2. at: <http://www.haguejusticeportal.net/eCache/DEF/7/963.html>, English Translation: International Law Reports, Vol. 128, p. 659.

Foreign Sovereign Immunities Act 1976 (FSIA).

ICJ Case, Arrest Warrant of 11 April 2000 (Democratic Republic of the Congo v. Belgium), Judgment [2002] ICJ Rep. 3.

ICJ Case, Arrest Warrant of 11 April 2000, Joint Separate Opinion of Judges Higgins, Kooijmans and Buergenthal.

ICJ Case, Concerning the Arrest Warrant of 11 April 2000, (Democratic Republic of the Congo v. Belgium), I.C.J. Reports, 14 February 2002.

ICJ Case, Legality of the Threat or Use of Nuclear Weapons, Advisory Opinion [1996] ICJ Rep 226.

ICTY, The Prosecuter v. Dusko Tadic, Decision on the Defense Motion for Interlocutory Appeal on Jurisdiction, I.C.T.Y., 2 October 1995.

Jones (Respondent) v. Ministry of Interior Al-Mamlaka Al-Arabiya AS Saudiya (the Kingdom of Saudi Arabia), house of Lords, [2006] UKHL 26.

Kleffner, Jann. “The Impact of Complementarity on National and International Criminal Law.” JICJ 1 (2003): 103-120.

Muttukumaru C. “Representive of the UK at the Rome Conference's Working Group on Procedural Matters.” The British Institute of International and Comparative Law, Seminar on the ICC, London, October 31, 1998.

Triffer, Otto (ed). Commentary on the Rome Statute of the International Criminal Court. London: C.H. Beck Hart, 2008.

UN GA Res 60/1 of 16 Sept. 2005 (2005 World Summit Outcome).

Villalpando, Santiago. “The Legal Dimension of the International Community: How Community Interests Are Protected in International Law.” European Journal of International Law 2 (2010): 387-419.