پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوقی 1682-9220 25 65 2026 04 21 A Comparative Study of Attorney-Client Confidentiality in Iranian and American Law مطالعه تطبیقی محرمانگی اطلاعات موکل نزد وکیل در حقوق ایران و آمریکا 451 479 200880 10.48300/jlr.2024.463917.2676 FA پریا فتاحی دانشجوی دکترای حقوق خصوصی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. مهدی میهمی استادیار، گروه حقوق خصوصی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. مجتبی دهقاندار استادیار، گروه حقوق خصوصی، واحد اسلامشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. اسماعیل شاهسوندی استادیار، گروه حقوق خصوصی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2024 05 20 Both the Iranian and American legal systems place significant importance on the confidentiality of information exchanged between attorney and client, albeit through distinct legal mechanisms and doctrinal frameworks. In both jurisdictions, legislators and judicial institutions have sought to establish a robust legal regime designed to protect clients and ensure the preservation of privileged communications. In the Iranian legal system, the duty of confidentiality is deeply rooted in Islamic jurisprudence (fiqh), which serves as a foundational pillar of the national legal order, providing the obligation with profound normative coherence and ethical legitimacy. Conversely, the American legal system approaches client confidentiality through the common law tradition, supported by well-established doctrines governing attorney-client privilege and professional ethics. Despite these shared objectives, the American concept of attorney-client confidentiality possesses broader dimensions and more sophisticated doctrinal components than those currently recognized under Iranian law. These distinctions provide valuable comparative insights for the potential development and refinement of Iranian legal doctrine in this field. This study addresses several fundamental inquiries: What constitutes the underlying legal and philosophical basis for confidentiality between attorney and client? Furthermore, does the duty of confidentiality persist after the termination of the attorney-client relationship? Findings indicate that the continued protection of client information has long been a priority for legislators in both jurisdictions. Consequently, both systems have imposed binding professional obligations on attorneys to maintain client secrets. While both recognize limited exceptions where disclosure may occur without client consent - such as when required by law or justified by legal necessity -the scope of permissible disclosure remains significantly narrower and more strictly regulated within the American legal framework compared to the broader, less defined exceptions prevalent in Iranian law. در نظام حقوقی ایران و آمریکا، به موضوع محرمانگی اطلاعات موکل نزد وکیل به روش‌های مختلف تأکید شده است و قانونگذاران هر دو نظام در حمایت از موکلین، تلاش نموده‌اند تا حفظ اطلاعات در ساختاری قانونمند قرار گیرد. در نظام حقوقی ایران، حفظ اطلاعات موکل نزد وکیل دارای پیشینه طولانی بوده و حفظ اسرار اشخاص در قواعد فقهی نیز که منشأ قوانین نظام حقوقی ایران است، به آن انسجامی کامل داده است. در نظام حقوقی آمریکا نیز حفظ اسرار موکل به پشتوانه نظام کامن‌لا از انسجام مناسبی برخوردار است. با این وصف، موضوع محرمانگی اطلاعات موکل در نظام حقوقی آمریکا از وسعت و مؤلفه‌های گسترده‌تری نسبت به حقوق ایران برخوردار بوده که می‌تواند مورد توجه نظام حقوقی ایران قرار گیرد. هدف اصلی پژوهش حاضر، پاسخ به پرسش‌هایی است از این دست که اصولاً مبنای محرمانگی اطلاعات بین وکیل و موکل بر چه اساسی استوار گردیده است؟ و اینکه با پایان قرارداد وکالت به هر شکل قانونی، آیا موضوع محرمانگی اطلاعات بر ذمه وکیل باقی می‌ماند؟ تکاپوی فکری سامان‌یافته در نوشتار پیشِ رو به‌منظور یافتن پاسخ‌هایی معتبر برای این پرسش‌ها گویای آن است که موضوع ماندگاری اطلاعات موکل در نزد وکیل و مسئولیت در قبال آن، یکی از دغدغه‌های قانونگذار بوده که تلاش گردیده تا با توجه به ظرفیت‌های نظام حقوقی در دو کشور، وکلای دادگستری خود را مقید و مکلف به حفظ اسرار موکلین نمایند، مگر آنکه برحسب ضرورت و به خواست قانون افشای بدون رضایت مالک اسرار، از سوی وکیل صورت پذیرد که البته این موضوع در نظام حقوقی آمریکا بسیار محدودتر از نظام حقوقی ایران است. https://jlr.sdil.ac.ir/article_200880_80dcfda5633947c69c0d8a3954bd5e13.pdf