پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوقی 1682-9220 25 65 2026 04 21 Voluntary Dissolution of Collective Agreements انحلال ارادی قراردادهای جمعی 317 343 203683 10.48300/jlr.2024.461670.2668 FA عباس کریمی استاد، گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. جواد خدادادی دانشجوی دکترای حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2024 06 14 Given the differing views on the legal nature of composition agreements and collective bargaining agreements, together with the ambiguity surrounding the rules governing their dissolution, an important question arises as to whether the intention of one party, or the mutual intention of both parties, may, beyond the cases expressly provided for by law, bring about the dissolution of such legal relationships. In addressing this question, the present study examines the principal doctrinal approaches relating to the legal nature of these institutions and ultimately adopts the view that both composition agreements and collective bargaining agreements should be regarded as contractual in nature and as two prominent examples of collective agreements within Iranian law. On this basis, the article argues in favor of the applicability, mutatis mutandis, of the general rules governing contractual dissolution to these agreements. The study further demonstrates that, due to the distinct juridical foundations underlying each ground for voluntary dissolution and the differing legal analyses concerning the relationship between the rights of the parties and those of third persons, each mechanism of dissolution must be examined independently. In this regard, the article concludes that the statutory grounds for termination of composition agreements are not limited solely to the cases expressly stipulated by law. Rather, all legally recognized options of rescission (khiyārāt) may, where their legal conditions are satisfied, serve as valid grounds for terminating a composition agreement. Nevertheless, the study maintains that no voting threshold short of unanimous consent among creditors should be considered sufficient to validate such rescission. Furthermore, termination of a composition agreement on the basis of an optional condition (khiyār al-sharṭ), a resolutory condition (sharṭ-e fāsikh), or rescission by mutual consent (iqālah) should not be regarded as legally valid, irrespective of any majority approval. Collective bargaining agreements, however, are not subject to the same restrictions. Provided that the will of the syndicate or labor union is exercised in accordance with its internal regulations and governing procedures, such intention may validly operate through any of the recognized mechanisms of voluntary dissolution and thereby bring about the termination of the collective agreement. نظر به وجود دیدگاه‌های متعدد در خصوص ماهیت عملیات ارفاقی و پیمان جمعی کار و اجمال موجود در احکام مربوط به انحلال آنها، این سؤال مطرح است که آیا در این روابط حقوقی، اراده یکی از طرفین و یا هر دو، خارج از موارد مصرح قانونی، می‌تواند موجبات انحلال آنها را فراهم آورد؟ در پژوهش حاضر در پاسخ به این سؤال، پس از بررسی نظریات مختلف، ماهیت قراردادی این دو مفهوم به‌عنوان دو مصداق بارز قراردادهای جمعی در حقوق ایران مورد پذیرش قرار گفته و پاسخ مثبتی به امکان‌سنجی تسری قواعد عمومی انحلال قراردادها نسبت به آنها ارائه شده است. در ادامه با توجه به مبانی متفاوت هر یک از اسباب انحلال ارادی و تفاوت تحلیل ارتباط حقوق طرفین و اشخاص ثالث در هر یک از آنها، هر یک از این اسباب به‌صورت مجزا مورد بررسی قرار گرفته و این نتیجه حاصل شده که موارد فسخ قانونی قرارداد ارفاقی محدود به مورد مصرح نیست و تمام خیارات قانونی قابل جریان در قرارداد ارفاقی در صورت تحقق شرایط، می‌توانند مستمسکی برای فسخ باشند، لیکن بایستی از پذیرش هر نصابی غیر از حالتی که تمام طلبکاران با فسخ موافق باشند، امتناع نمود؛ اما فسخ قرارداد ارفاقی به استناد خیار شرط یا شرط فاسخ یا اقاله آن با هیچ‌ اکثریتی نباید معتبر تلقی گردد؛ لیکن پیمان جمعی کار با این محدودیت‌‌ها مواجه نیست و در صورتی که اعمال اراده سندیکا مطابق ضوابط داخلی آن باشد، این اراده می‌تواند در قالب هر یک از اسباب انحلال ارادی، موجبات انحلال پیمان را فراهم نماید. https://jlr.sdil.ac.ir/article_203683_6991ecb339e34654c26f892649688ac5.pdf