پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوقی 1682-9220 25 65 2026 04 21 The Right to Public Legal Education and Service from the Perspective of Citizenship Rights: With Emphasis on the Role of Legal Clinics حق دریافت آموزش و خدمات حقوقی از منظر حقوق شهروندی؛ با تأکید بر نقش کلینیک‌‌های حقوقی 165 190 205798 10.48300/jlr.2024.471857.2708 FA ناهید صفری استادیار، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه مراغه ، مراغه، ایران. Journal Article 2024 07 05 Public access to veritable legal information and legal literacy remains limited, and in many instances the information available to ordinary citizens is incomplete, misleading, or inaccurate. This situation, when coupled with the economic barriers preventing access to legal services, not only contributes to the violation of citizens’ rights, but also leads to an increase in legal disputes, judicial caseloads, and procedural delays within the justice system. In light of the insufficient scholarly attention devoted to the right to receive public legal education and access to legal services as citizenship rights, and considering the practical significance of this entitlement in contemporary society, the present study, recruiting a descriptive-analytical methodology, seeks to address the following questions: Can the right to receive legal education and services properly be regarded as one of the manifestations of citizenship rights? What is the status of this right within the Iranian legal system, and what mechanisms may effectively guarantee its realization? A meticulous examination of the categories of citizenship rights identified by legal scholars, together with the relevant legislative and regulatory framework, demonstrates that the right to legal education and access to legal services constitutes an essential component of contemporary standards of civic life and should properly be enshrined as part of modern citizenship rights. Nevertheless, this right has not received due attention either from legislators or from academic scholarship within the field. This study, while conceptualizing these entitlements within the framework of citizenship rights, argues that the establishment of legal clinics represents an appropriate and effective institutional mechanism for the realization of this right. Legal clinics, through combining educational and service-oriented functions, are capable of promoting legal literacy, facilitating access to justice, and providing practical legal assistance to citizens, particularly vulnerable and economically disadvantaged groups. اطلاعات و سواد حقوقی عموم شهروندان اندک و اغلب گمراه‌کننده و ناصحیح است. این موضوع در کنار موانع اقتصادی برخورداری از خدمات حقوقی، علاوه بر تضییع حقوق شهروندان، موجبات کثرت پرونده‌‌های حقوقی و اطاله دادرسی را نیز فراهم نموده است. به لحاظ عدم توجه به حق دریافت آموزش و خدمات حقوقی به‌مثابه یکی از حقوق شهروندی در ادبیات پژوهشی و با توجه به اهمیت عملی این حق، پژوهش حاضر درصدد پاسخگویی به این سؤالات است که آیا می‌‌توان این حق را از مصادیق حقوق شهروندی دانست و وضعیت آن در نظام حقوقی ایران و راهکار مناسب برای تضمین آن چیست؟ تدقیق در مصادیق بیان‌شده از حقوق شهروندی توسط صاحب‌نظران این حوزه و مقررات موجود، مؤید آن است که حق دریافت آموزش حقوقی و خدمات حقوقی در راستای استانداردهای زندگی جامعه فعلی و از مصادیق حقوق شهروندی امروز محسوب می‌‌شود که به نحو شایسته مورد توجه قانونگذار و پژوهشگران این حوزه قرار نگرفته است. پژوهش حاضر ضمن تبیین حقوق مذکور از منظر حقوق شهروندی، تأسیس کلینیک‌‌های حقوقی را به‌عنوان نهادی با وظایف متعدد آموزشی و خدماتی، راهکاری مناسب برای تحقق این حق می‌‌داند. روش تحقیق به‌صورت توصیفی ـ تحلیلی است و با جمع‌‌آوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌‌ای انجام شده است. https://jlr.sdil.ac.ir/article_205798_b5f04268bdec1bd1dde5a2b0561c743b.pdf