پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوقی 1682-9220 25 65 2026 04 21 The Approach of the Iranian Legal System and the European Union Toward Utility Tokens رویکرد نظام حقوقی ایران و اتحادیه اروپا در قبال توکن‌‌های کاربردی 131 164 206178 10.48300/jlr.2024.469166.2696 FA هادی مرسی دانشجوی دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، یزد، ایران. عارف خلیلی پاجی دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران. 0000-0002-1396-1287 حمید بهره‌مند استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. محمدرضا رحمت استادیار، گروه حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، یزد، ایران. Journal Article 2024 07 24 Utility tokens serve, on the one hand, as instruments enabling access to services based on distributed ledger technology (DLT) and, on the other hand, have been employed by emerging businesses and start-up enterprises as an innovative mechanism for capital formation and fundraising. This financing model seeks to reduce many of the administrative formalities traditionally associated with investment and financing companies while simultaneously relying on DLT to establish trust and transactional legitimacy without the involvement of centralized intermediaries responsible for validating financing processes. Instead, the credibility of the fundraising process derives from the collective participation of contributors and investors operating across transnational digital networks. This novel financing mechanism gives rise to numerous legal challenges. The issuance and offering of such tokens generally do not occur through conventional legal and regulatory channels established by policymakers and legislative authorities; rather, these processes are conducted through decentralized distributed ledger infrastructures and, in certain instances, through centralized crypto-asset service providers. Consequently, utility tokens hold a legally ambiguous space situated between technological innovation, investment regulation, and financial governance. Employing a descriptive-analytical methodology, this study concludes that the Iranian legal system has thus far adopted a largely non-interventionist and reactive regulatory approach toward the issuance and offering of utility tokens. By contrast, the European Union has sought to distinguish utility tokens from other categories of crypto-assets and, in accordance with their legal nature and functional objectives, has established specific regulatory requirements governing their issuance, offering, and related services. توکن‌‌‌‌های کاربردی‌‌ از یک ‌‌سو دسترسی به خدمات مبتنی بر فناوری دفترکل توزیع‌‌شده را فراهم می‌‌کنند و از سوی دیگر صاحبان کسب‌‌وکارهای نوپا با به‌‌کارگیری آن‌‌ شیوه جدیدی از جذب سرمایه را ابداع کرده‌‌اند؛ روشی که بتواند از بسیاری از تشریفات اداری در شرکت‌‌های تأمین سرمایه بکاهد و در عین ‌حال با بهره‌‌گیری از فناوری دفترکل توزیع‌شده بدون حضور شخص واسطی جهت تأیید فرایند تأمین مالی، اعتبار خود را از عموم مشارکت‌‌کنندگان در فرایند تأمین مالی در سراسر جهان دریافت کند. این‌‌گونه شیوه تأمین مالی، چالش‌‌های حقوقی فراوانی را به همراه دارد؛ چراکه صدور و عرضه این قبیل از توکن‌‌ها از طریق روش‌‌ها و مسیرهای قانونی سنتی که سیاست‌‌گذاران و نهادهای قانونگذاری تعیین کرده‌‌اند، تحقق نمی‌‌یابد، بلکه تمامی فرایندها از طریق فناوری دفترکل توزیع‌شده به‌صورت غیرمتمرکز و گاهی به‌صورت متمرکز از طریق ارائه‌‌دهندگان خدمات رمزارزی تحقق می‌‌یابد. پژوهش حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌‌ای نتیجه‌‌گیری می‌‌نماید که نظام حقوقی ایران در قبال صدور و عرضه توکن‌‌های کاربردی، رویکرد تنظیم‌‌گری منفعلانه‌‌ای اتخاذ کرده است. در مقابل اتحادیه اروپا ضمن تفکیک توکن‌‌های کاربردی از سایر توکن‌‌های موجود، متناسب با ماهیت و اهداف آنها، الزامات و مقررات خاصی در خصوص عرضه، صدور و ارائه خدمات آنها وضع کرده است. https://jlr.sdil.ac.ir/article_206178_1c324877962f5a9a1b07097f72a4fa0d.pdf