پژوهشکده حقوقی شهر دانش پژوهشهای حقوقی 1682-9220 مقالات آماده انتشار 2026 02 14 Non-Injured States through the Lens of International Responsibility: The International Law Commission’s Shift from Legal Interest to Normative Suspension دولت‌های غیرزیان‌دیده در آئینۀ حقوق مسئولیت بین‌المللی: گذار کمیسیون حقوق بین‌الملل از «نفع حقوقی» به «تعلیق هنجاری» 240628 10.48300/jlr.2026.573553.3132 FA سید قاسم زمانی استاد، گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. 0000-0002-4461-4616 پرستو وثوقی دانشجوی دکتری حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. Journal Article 2026 02 03 The recognition of obligations erga omnes constitutes a major development in contemporary international law, fundamentally challenging the classical, bilateral structure of State responsibility. Particularly in the field of human rights, such obligations are owed not to individual States, but to the international community as a whole. A central issue therefore arises as to whether the acknowledgment of obligations erga omnes necessarily entails the conferral of enforcement powers upon non-injured States within the framework of international responsibility.<br><br>The 2001 Articles on Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts (ARSIWA) reflect this conceptual shift, while adopting a deliberately cautious approach to implementation. Following the abandoned expansion of the notion of the “injured State” in the 1996 Draft Articles, the International Law Commission introduced a structural distinction between injured and non-injured States. This distinction recognises the legal interest of non-injured States in the observance of obligations erga omnes, whether of a customary or treaty-based character, while intentionally limiting the scope of their enforcement entitlements.<br><br>This article contends that Article 54 of ARSIWA should not be construed as a legislative gap or technical shortcoming. Instead, it embodies a form of “normative suspension,” designed to manage the structural tension between the imperative of effective enforcement of fundamental obligations and the systemic risks inherent in decentralised implementation. While this approach does not offer a definitive solution to the enforcement of obligations erga omnes, it establishes a measured equilibrium between community-oriented responsibility and institutional stability, thereby supporting the gradual development of international law in this area. شناسایی تعهدات عام‌الشمول یکی از تحولات بنیادین حقوق بین‌الملل معاصر، معماری کلاسیک مسئولیت بین‌المللی دولت‌ها-مبتنی بر روابط دوجانبه-را با چالش جدی مواجه ساخته است. این تحول، به‌ویژه در حوزه حقوق بشر، منجر به شناسایی تعهداتی شده است که نه صرفاً در راستای حمایت از منافع متقابل دولت‌ها، بلکه برای صیانت از منافع و ارزش‌های جامعه بین‌المللی به‌عنوان یک کل وضع شده‌اند. با این حال، پرسش اساسی آن است که آیا شناسایی چنین تعهداتی به‌طور خودکار مستلزم شناسایی صلاحیت اجرای به دولت‌های غیرزیان‌دیده در نظام مسئولیت بین‌ا‌لمللی است یا خیر. طرح مواد مسئولیت دولت‌ها مصوب ۲۰۰۱ کمیسیون حقوق بین‌الملل، در سطح مفهومی این دگرگونی را به رسمیت می‌شناسد، اما در حوزه اجرای مسئولیت، رویکردی آگاهانه محتاطانه اتخاذ می‌کند. کمیسیون، پس از تجربه ناموفق گسترش بیش‌ازحد مفهوم «دولت زیان‌دیده»در پیش‌نویس ۱۹۹۶، در نسخه نهایی طرح به تفکیک ساختاری میان «دولت‌های زیان‌دیده» و «دولت‌های غیرزیان‌دیده» روی می‌آورد؛ تفکیکی که ضمن شناسایی نفع حقوقی دولت‌های غیرزیان‌دیده در رعایت تعهدات عام‌الشمول عرفی و معاهداتی، دامنه اجرایی آن‌ها را به‌طور هدفمند محدود می‌سازد. مقاله استدلال می‌کند که ماده ۵۴ طرح را نباید خلأ یا نقص تقنینی تلقی کرد، بلکه باید آن را جلوه‌ای از یک «تعلیق هنجاری» دانست که بازتاب‌دهنده تنش ساختاری میان ضرورت اجرای مؤثر تعهدات بنیادین و مخاطرات اجرای غیرمتمرکز مسئولیت در نظام حقوق بین‌الملل است. این رویکرد، هرچند پاسخ نهایی به چالش اجرای تعهدات عام‌الشمول ارائه نمی‌دهد، اما با ایجاد توازن میان منطق جامعه‌محور مسئولیت و ملاحظات ثبات نهادی، بستر هنجاری لازم برای توسعه تدریجی حقوق بین‌الملل در این حوزه را فراهم می‌سازد. https://jlr.sdil.ac.ir/article_240628_554fac50cc65a3c6259ca53e2b8a2869.pdf