پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

بهره‌گیری از ظرفیت سیاست جنایی مشارکتی در مقابله با انتقال ویروس کووید ۱۹؛ نگرشی نوین، مؤثر و فراگیر در کنترل و پیشگیری

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
مهدی مظفری اناری 1
پوپک دبستانی کرمانی 2
صابر اسلام 1
1 کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و الهیات، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.
2 دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.48300/jlr.2022.334778.2007
چکیده
در اواخر سال ۲۰۲۰ میلادی ویروس ناشناخته و مسری کووید ۱۹ در سراسر کره زمین شیوع و گسترش یافت. عدم رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی و مبهم بودن ماهیت ویروس موجب گردید در مدت کوتاه یکایک شهروندان را درگیر خود نماید و حتی منجر به فوت اشخاص آسیب‌پذیر گردد. تجربه قریب به دو سال تحقیقات پزشکی و یافته‌های علوم بشری نشان می‌دهد در کنار تدابیر نهادهای دولتی، این مردم و جامعه مدنی هستند که می‌توانند در قطع زنجیره انتقال بسیار مؤثر عمل نموده و با خودمراقبتی، نظارت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری جمعی وضعیت موجود را مدیریت نمایند؛ به عبارت دیگر عدم رعایت دستورات بهداشتی از سوی شهروندان علاوه بر عنوان مجرمانه مستوجب تعزیر، حسب مورد مجازات قصاص و دیه نیز خواهد داشت. سیاست جنایی دولتی با روش‌های تقنینی، قضایی و اجرایی به‌تنهایی در مقابله با این قبیل عناوین مجرمانه کارساز نیست و لازم است مؤلفه‌های سیاست جنایی مشارکتی (جامعوی) بسط و گسترش یابند. در حقیقت هدف از انجام این پژوهش که با روشی تحلیلی و توصیفی نگارش یافته است، یافتن پاسخی قابل اعتنا در پرسش از کارایی و عدم کارایی سیاست جنایی مشارکتی در مقوله کنترل و مقابله با ویروس مزبور است که آیا می‌توان در عصر حاضر از مؤلفه‌های سیاست جنایی مشارکتی به‌عنوان روشی مؤثر و کارآمد در کارزارهای سخت امروزی هم چون کرونا یاری جست. بر طبق قاعده فرضیه این پژوهش که مؤثر بودن این مؤلفه‌هاست در ادامه اثبات گردیده و می‌توان با اتخاذ تدابیری در سطوح مختلف دولتی و مردمی آنها را اجرایی و عملیاتی نمود. امید می‌رود از رهگذر پژوهش حاضر، مشارکت و هم‌افزایی شهروندان و جوامع مدنی در مقابله با بیماری‌های واگیردار به‌خصوص کووید 19 افزایش یابد.  
کلیدواژه‌ها
سیاست جنایی مشارکتی
کنشی
واکنشی
پیشگیرانه
ویروس کووید ۱۹

عنوان مقاله English

Utilizing the Capacity of Participatory Criminal Policy to Counter the Transmission of COVID-19 Virus; A New Effective and Comprehensive Approach to Control and Prevention

نویسندگان English

mahdi mozafari anari 1
Poupak Dabestani Kermani 2
saber islam 1
1 M.A. in Criminal Law & Criminology, Faculty of Law and Theology, University of Shahid Bahonar, Kerman, Iran.
2 PhD in Criminal Law & Criminology, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

By the end of 2020, the unknown and contagious COVID-19 virus had spread across the globe. Failure to follow health instructions and the ambiguity of the nature of the virus caused it to infect every single citizen in a short period of time and even lead to the death of vulnerable people. Nearly two years of experience in medical research and humanities findings show that in addition to the measures of government institutions, it is the people and civil society who can be very effective in breaking the chain of transmission, and with self-care, social oversight and collective responsibility Manage. However, improper performance of people in observing the necessary health instructions and care can, in addition to the criminal title of threat to public health (subject of Article 688 of the Islamic Penal Code adopted in 1375) and also the Act on the prevention of sexually transmitted diseases and infectious diseases approved in 1320, in some cases lead to death, disability, or benefit of other persons. It also leads to intentional, quasi-intentional or pure error, depending on the case. Government criminal policy by legislative, judicial, and executive methods alone is not effective in counteracting such criminal titles, and the components of participatory (comprehensive) criminal policy need to be expanded. In fact, the purpose of this study, which has been written in an analytical and descriptive way, is to find a significant answer to the question of the effectiveness and ineffectiveness of participatory criminal policy in controlling and combating the virus.  Participation as an effective and efficient method in today's difficult campaigns such as Corona.  As a rule, the hypothesis of this research that the effectiveness of these components has been proved in the following and can be implemented by taking measures at different levels of government and people. Therefore, the application of this research can be hoped to eliminate the damage of Covid virus 19 and prevent, control and deal with its spread and contagion.

کلیدواژه‌ها English

Participatory Criminal Policy
Action
Response
Prevention
COVID-19 Virus
الف) منابع فارسی
- احمدی‌زاد، سجاد و مینو باسامی. «نقش ورزش در بهبود دستگاه ایمنی و آمادگی جسمانی در دوران پاندمی کرونا و دستورالعمل‌های ورزشی مرتبط». فیزیولوژی ورزش و فعالیت بدنی، 13، 1(1399)، 1-15.
Doi: 10.52547/JOEPPA.13.1.1
- آخوندی، محمود. آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، چاپ یازدهم. تهران: سازمان چاپ و انتشارات، 1388.
- بیگی، جمال، بابک پورقهرمانی و یوسف لیلان‌دوست. «سیاست جنایی پیشگیرانه ناظر بر جرایم منافی عفت در ایران». مطالعات پیشگیری از جرم، 28(1392)، 9-30.
http://cps.jrl.police.ir/article_13601.html
- جمشیدی، علیرضا. سیاست جنایی مشارکتی، چاپ اول، تهران: میزان، 1390.
- حاجی‌ده‌آبادی، محمدعلی. «از بحران کرونا تا بحران سیاست جنایی». حقوق اسلامی، 17، 64(1399)، 111-133.
https://hoquq.iict.ac.ir/article_43285.html
- حاجی‌ده‌آبادی، محمدعلی. «امر به معروف و نهی از منکر و سیاست جنایی». حقوق اسلامی، 1، 1(1383)، 77-108.
https://hoquq.iict.ac.ir/article_22641.html
- حسینی، سیدحمزه و رحمت‌اله مرزبند. «راهبردهای حفظ و ارتقای سلامت مبتنی بر آموزه‌های اسلامی در پاندمی کرونا». دین و سلامت، 8، 2(1399)، 79-89.
http://jrh.mazums.ac.ir/article-1-766-fa.html
- حسینی، سید محمد. سیاست جنایی در اسلام و در جمهوری اسلامی ایران، چاپ چهارم. تهران: سمت، 1394.
- خالقی، علی. آیین دادرسی کیفری، جلد دوم، چاپ سی و سوم. تهران: موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوق شهر دانش، 1395.
- دلماس مارتی، می ری. نظام‌های بزرگ سیاست جنایی، ترجمه علی‌حسین نجفی ابرندآبادی، چاپ چهارم. تهران: میزان، 1398.
- راشدی، علی و زهره موسوی کاشی. «بررسی تأثیر رسانه‌های سازمانی و اجتماعی بر پیشگیری از کرونا با میانجیگری ادراک ریسک فردی و نقش تعدیلگر جنسیت». جستارهای سیاسی معاصر، 11، 4(1399)، 193-220.
doi: 10.30465/cps.2021.35698.2762
- رحیمی‌نژاد، اسمعیل. رویکردهای نوین در جرم‌شناسی انتقادی و سیاست جنایی، چاپ اول. تهران: مجد، 1398.
- رستمی، ولی. «مشارکت مردم در فرایند کیفری (بررسی سیاست جنایی کشورهای غربی)»، مطالعات حقوق خصوصی، 37، 2(1386)، 139-171. 
https://jlq.ut.ac.ir/article_18725.html
- شاملو، باقر. «بازخوانی سیاست جنایی پیشگیرانه در پرتو پاندمی کووید 19 و تئوری آشوب». تحقیقات حقوقی، 23، ویژه‌نامه حقوق و کرونا(1399)، 111-142.
Doi: 10.22034/JLR.2020.185110.1655
- شریفی، محسن. «مسئولیت کیفری ناشی از انتقال ویروس کرونا در نظام کیفری ایران (با تأکید بر مخاطره جانی اشخاص)». آموزه‌های حقوق کیفری، 17، 19(1399)، 161-187. 
Doi: 10.30513/CLD.2020.999.1159
- شیعه‌علی، علی، وحید زارع و مجتبی زارع، «جایگاه سیاست جنایی مشارکتی واکنشی در مرحله تعقیب کیفری در حقوق ایران»، مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، 2، 5(1394)، 287-310.
https://jqclcs.ut.ac.ir/article_59075.html
- صادقی، ولی‌اله. تنقیح قوانین و مقررات و سایر بیماری‌های واگیر، چاپ اول. تهران: مهر کلام، 1399.
- عباسی، محمود، محمدرضا فلاح و میثم کلهرنیا گلکار. «پاندمی کرونا؛ از ملاحظات حقوق بشری تا الزامات شهروندی». حقوق پزشکی، 14، 55(1399)، 7-22. 
http://ijmedicallaw.ir/article-1-1208-fa.html
- فیض‌آبادی، الهام. «بررسی مسئولیت افراد و دولت در قبال خسارت‌های ویروس کرونا». رهیافت‌های نوین در مطالعات اسلامی، 2، 4(1399)، 99-118.
- قجاوند، عباس و قدرت‌اله خسروشاهی. «نقد و بررسی سیاست جنایی مشارکتی ایران در رویارویی با مجرمین حرفه‌ای». تحقیقات حقوقی آزاد، 13، 50(1399)، 253-274.
https://sanad.iau.ir/journal/alr/Article/684479?jid=684479
- لارگیه، ژان. آیین دادرسی کیفری، ترجمه حسن کاشفی اسمعیل‌زاده، چاپ اول. تهران: گنج دانش، 1378.
- محمودی، اکبر. «عدم رعایت بهداشت در برابر بیماری‌های واگیردار (به‌ویژه کرونا) از نگاه فقه و حقوق». حقوق اسلامی، 17، 64(1399)، 197-224.
https://hoquq.iict.ac.ir/article_39855.html
- مهرا، نسرین. «مسئولیت دولت در جبران خسارت قربانیان کرونا». تحقیقات حقوقی، 23، ویژه‌نامه حقوق و کرونا(1399)، 143-161.
Doi: 10.22034/JLR.2020.185074.1640
- نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین. «تقریرات درس جرم‌شناسی (نظریه‌های جرم‌شناسی)». تهیه و تنظیم فاطمه قناد، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران، 1374.
- نجفی توانا، علی و شهید شاطری‌پور اصفهانی. «پیشگیری اجتماعی از جرم در پرتو تحولات ناشی از جهانی شدن فرهنگ». آموزه‌های حقوق کیفری، 9، 4(1391): 55-84.
https://cld.razavi.ac.ir/article_777.html
- نوبهار، رحیم. «اصل کاربرد کمینه حقوق کیفری». آموزه‌های حقوق کیفری، 8، 1(1390)، 91-114.
https://cld.razavi.ac.ir/article_845.html
ب) منابع خارجی

- Calais-Auloy(M-th.). La depenalization en droit penal des affaires. Paris: Dalloz, 1988.
- Fernandez Armesto, Felipe. Civilizations. London: Macmillan, 2000.
- Ferrel, Jeff. Cultural criminology. Arizona, USA: Flagstaff, 1999.
- The Annie E. Casey Foundation. Community Safety and justice, Patt of as series the Technical Assistance/ Resource center of The Annie E.Casey Foundation, 2003. http://www.aecf.org
- Viswanathan, Meera, Leila Kahwati, Beate Jahn, Kayla Giger, Andreea Iulia Dobrescu, Christine Hill, Irma Klerings, Jana Meixner, Emma Persad, Birgit Teufer and Gerald Gartlehner. “Universal Screening for SARS-CoV-2 Infection: A Rapid Review”. Cochrane Database of Systematic Reviews, 15, 9(2020), 1-75.  Doi: 10.1002/14651858.CD013718
پژوهشهای حقوقی
دوره 23، شماره 57
بهار 1403
صفحه 321-352