پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

تحلیل کاربردشناختی گفتمان دادگاه کیفری در ایران بر مبنای اصول همکاری گرایس

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه زبان انگلیسی، واحد آبادان، دانشگاه آزاد اسلامی، آبادان، ایران.
2 دانشیار، گروه زبان‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
3 دکترای زبان‌شناسی، پژوهشکده تعلیم و تربیت، آموزش و پرورش، خوزستان، اهواز، ایران.
چکیده
اصول همکاری پل هربرت گرایس در مکالمه از مواردی است که در تحلیل کیفیت گفتمان دادگاه قابل تأمل است. زبان‌شناسی حقوقی یکی از حوزه‌های زبان‌شناسی کاربردی است که به تحلیل گفتار و نوشتار مستندات دادگاه می‌پردازد. گفتمان در دادگاه بر اساس اصولی منطقی جریان دارد که درک و فهم متقابل را در روند دادرسی موجب می‌گردد. این پژوهش به‌‌صورت توصیفی ـ تحلیلی، میزان رعایت و نقض اصول همکاری «شیوه»، «ربط»، «کمیت» و «کیفیت» را در مکالمات محاکم کیفری ایران و بین قضات و متهمان به‌عنوان دو عنصر اصلی دادرسی بررسی می‌نماید. برای این منظور، 34 فیلم کوتاه و بلند با موضوعات مختلف کیفری در برنامه صداوسیمای مستند، ضبط و پیاده‌‌سازی شدند. سپس تعداد 6180 پاره‌گفت (2912 پاره‌گفت مربوط به قضات و 3268 پاره‌گفت مربوط به متهمان) از نظر رعایت و نقض اصول همکاری گرایس، تحلیل و توسط آمار توصیفی و استنباطی، تأثیرگذاری و مقایسه هر یک از اصول این مقوله بین مکالمات قضات و متهمان بررسی شد. نتایج حاکی از آن بود که قضات به ترتیب با بذل توجه به اصول «شیوه»، «ربط»، «کمیت» و «کیفیت»، با اختلاف معنادار نسبت به متهمان، اصل همکاری در مکالمه را رعایت نموده‌‌اند. همچنین مشخص شد که متهمان به ترتیب با عدم پایبندی به اصول «ارتباط»، «شیوه»، «کیفیت» و «کمیت» با اختلاف معنادار نسبت به قضات از اصل همکاری در مکالمه، تخطی کرده‌‌اند. علت این امر می‌‌تواند در تجربه و اشراف قضات بر مستندات پرونده و قوانین و مقررات دادگاه باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Pragmatic Analysis of Courtroom Discourse in Iran Based on Grice's Cooperative Principle

نویسندگان English

Bahman Gorjian 1
Elkhas Veysi 2
ُSoraya Sobhani 3
1 Associate professor, Department of English language, Abadan Branch, Islamic Azad University, Abadan, Iran .
2 Associate Professor, Department of Linguistics, Payam Noor University, Tehran, Iran.
3 Ph.D. in Linguistics, Education and Training Research Institute, Khuzestan, Ahvaz, Iran.
چکیده English

Paul Herbert Grice’s Cooperative Principle and its attendant maxims provide a relevant framework for analyzing the quality of conversational exchanges within forensic linguistics - a branch of applied linguistics concerned with the analysis of spoken and written language in legal contexts. Effective courtroom discourse is predicated on logical principles that facilitate mutual understanding during adjudication. This descriptive-analytical study investigates the degree of adherence to and flouting of the Gricean maxims of "Quantity," "Quality," "Relation," and "Manner" in conversations between judges and defendants, the two primary interlocutors in Iranian criminal courts. To this end, 34 short and long documentary films on various criminal topics were selected from the IRIB Documentary Channel, recorded, and transcribed. A corpus of 6,180 utterances (2,912 from judges; 3,268 from defendants) was analyzed for compliance with and violation of the four maxims. Using descriptive and inferential statistics, the influence and comparative observance of each maxim between judges and defendants were examined. The results indicated that judges adhered to the Cooperative Principle significantly more than defendants. Their pattern of adherence followed a hierarchical order: Manner, Relation, Quantity, and Quality. Conversely, defendants exhibited a pattern of significantly greater flouting, adhering least to the maxims in the order of Relation, Manner, Quality, and Quantity. This disparity may be attributable to the judges’ experience and command of case documents and procedural law, factors which inherently shape discursive power and conversational discipline in the courtroom.

کلیدواژه‌ها English

Cooperative Principle
Forensic Linguistics
Linguistic Pragmatics
Gricean Maxims
Courtroom Discourse
الف) منابع فارسی
- آقاگل‌زاده، فردوس. زبان‌‌شناسی حقوقی (نظری و کاربردی). ویراست دوم. تهران: نشر علم، 1391.
- آقاگل‌زاده، فردوس. زبان‌‌شناسی حقوقی: تحلیل گفتمان حقوقی. تهران: انتشارات نویسه پارسی، 1394.
- تقی‌‌پور، مرجان. «رابطه زبان و قدرت در دادگاه‌‌های کیفری». پایان‌‌نامه کارشناسی ارشد زبان‌‌شناسی. تهران: دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، 1390.
- عباس‌‌زاده، فرنگیس. «واکاوی عوامل کلامی، غیرکلامی و موقعیتی گفتمان حقوقی و دلایل سوءرفتار و انحراف از هنجارهای گفتمانی در محاکم قضایی جمهوری اسلامی ایران». رساله دکتری. آبادان: دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آبادان، 1399.
- عباس‌‌زاده، فرنگیس، بهمن گرجیان و الخاص ویسی. «تحلیل نشانگرهای کلامی و سبکی در گفتمان حقوقی دادگاه‌های انقلاب». زبان فارسی و گویش‌های ایرانی، 5، 10(1399)، 231-244.
DOI: 10.22124/plid.2021.14336.1398
- عباس‌‌زاده، فرنگیس، بهمن گرجیان، الخاص ویسی و مهران معماری. «تأثیر گفتمان حقوقی بر کاربرد واژگان در دادگاه مدنی بر اساس طبقه‌‌بندی روابط مفهومی». پژوهش‌‌های حقوقی، 19، 44(1400)، 325-344.
Doi: 10.48300/jlr.2020.120711
- مؤمنی، نگار و سیروس عزیزی. «نقش تغییر موضوع و نقض اصول گرایس توسط متهم در بازجویی‌ها: مطالعه موردی در آگاهی تهران بزرگ». فصلنامه زبان پژوهی، 7، 16(1394)، 159-175.
- مهرابی، مریم و راحله گندمکار. «نقش اصول گرایس در تعبیر فیلم فروشنده». زبان شناخت، 13، 2(1401)، 157-184.
DOI:10.30465/ls.2022.41332.205
ب) منابع خارجی

- Ceballos, Crystel T. & Rowena V. Sosas. “On Court Proceedings: A Forensic Linguistic Analysis on Maxim Violation”. Journal of Nusantara Studies, 3, 2(2018), 17-31. https://doi.org/10.24200/jonus.vol3iss2pp17-31 
- Creswell, John. W. Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. 3rd ed. Thousand Oaks, CA: Sage Publications, 2009.
- Cutting, Joan. Pragmatics and discourse: A resource book for students. London: Routledge, 2002. https://doi.org/10.4324/9780203994597
- Grice, H. Paul. “Logic and Conversation”. In: P. Cole and J. L. Morgan (Eds.). Syntax and Semantics: Speech Acts. New York: Academic Press, 1975.
- Hake, Rosemary L. & Joseph M. Williams. “Style and its Consequences: Do as I Do, not as I Say”. College English, 43, 5(1981), 433-451. https://doi.org/10.2307/377065
- Hudson, Richard A. Sociolinguistics. Cambridge: Cambridge University Press, 2012.
- Linfoot, Kerry. “Forensic Linguistics: First-Contact Police Interviews and Basic Officer Training”. International Journal of Speech, Language and the Law, 15, 2(2009), 267-270. https://doi.org/ 10.1558/ijsll.v15i2.267
- Meyer, Charles F. Introducing English linguistics. Cambridge: Cambridge University Press, 2009.
- Mohammadzadegan Khoyi & Biook Behnam. “Discourse of Law: Analysis of Cooperative Principles and Speech Acts in Iranian Law Courts”. Asian Journal of Education and e-Learning, 2, 4(2014), 312-322.
- Shuy, Roger. W. Linguistics in the courtroom: A practical guide. Oxford: Oxford University Press, 2006.
- Sperber, Dan & Deirdre Wilson. Relevance: Communication and Cognition. 2nd ed. Oxford: Blackwell, 1995.
- Yule, George. Pragmatics. Oxford: Oxford University Press. 1996. https://doi.org/ 0194372073, 9780194372077
- Zhang, Dan. “Conversation Analysis in Courtroom Discourse”. International Conference on Education, Management, Commerce and Society, (2015), 551-554. DOI:10.2991/emcs-15.2015.111