پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

مسئولیت کیفری جنایات وارده بر نوزاد و مادر در اثر تولد انتخابی (تقویمی)

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.
چکیده
جنین از زمان تشکیل تا تولد، همواره در حال نمو و رشد بوده تا پس از تکامل و کسب قابلیت حیات مستقل، متولد شود. از این ‌‌رو عمل تولد انتخابی که به معنای مداخله در دوره جنینی و ممانعت از تکامل جنین و تولد زودتر از موعد طبیعی است، می‌‌تواند آسیب‌‌هایی را برای جنین و حتی مادر به همراه داشته باشد. تولد انتخابی علاوه بر مبانی علمی با هیچ یک از قواعد حقوقی که توجیه‌کننده عملیات پزشکی‌‌اند، نظیر بند «ج» ماده 158 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 نیز مطابقت ندارد؛ بنابراین چنانچه این عمل منجر به مرگ نوزاد یا حدوث نقص در وی یا بقای نقص جنین پس از تولد گردد، مشمول بند «ب» ماده 291 و تبصره ماده 306 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 بوده و وصف عمدی داشته و موجب محکومیت پزشک به قصاص نفس یا عضو خواهد شد. پدر و مادر نیز چنانچه با علم به عواقب احتمالی مترتب بر این عملیات پزشکی بدان اهتمام ورزند، تحت عنوان معاونت در جرم عمدی به مجازات تعزیری محکوم خواهند شد. با توجه به اینکه نفس عمل سزارین علمی و قانونی است، چنانچه از گذر آن آسیبی به مادر وارد شود، در فرض عدم تقصیر پزشک، مسئولیتی برای وی و همچنین برای پدر (زوج) متصور نخواهد بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Criminal Liability for Offenses Against the Newborn and Mother Resulting from Elective (Scheduled) Birth

نویسندگان English

Alireza Ganjkhanlou 1
Abbas Salmanpour 2
1 PhD in Criminal Law and Criminology, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Literature and Humanities, University of Guilan, Rasht, Iran.
چکیده English

From the time of its formation until birth, the fetus is continuously developing and growing until, after developing the capacity for independent viability, it is born. Therefore, the act of elective birth, which means intervention during the fetal period and preventing the fetus from reaching full development and being born prematurely, can cause harm to the fetus and even the mother. Elective birth, in addition to lacking scientific foundations, does not conform to any of the legal rules that justify medical procedures, such as clause "C" of Article 158 of the Islamic Penal Code (2013); therefore, if this act results in the death of the newborn, the occurrence of a defect in it, or the persistence of a fetal defect after birth, it falls under clause "B" of Article 291 and the note to Article 306 of the Code, carries an intentional character, and will lead to the physician's conviction for qisās (talion) for life or limb. The father and mother, if they instigate this medical procedure with knowledge of its potential consequences, will be convicted as accomplices in an intentional crime and sentenced to ta'zīr (discretionary punishment). Given that the act of cesarean section itself is scientific and legal, if any harm befalls the mother as a result of it, in the assumption of no fault on the part of the physician, no liability is conceivable for him/her and, consequently, for the father (husband).

کلیدواژه‌ها English

Criminal Liability
Elective Birth
Medical Procedure
Newborn
Father
Mother
- آقایی‌‌نیا، حسین. جرایم علیه اشخاص (جنایات). چاپ 19. تهران: میزان، 1401.
- اردبیلی، محمدعلی. حقوق جزای عمومی، جلد 1. چاپ 63. تهران: میزان، 1399.
- اکبری، عادل و زهرا افتخار. «بررسی مراحل رشد و عوامل مؤثر بر رشد جنین انسان قبل از تولد». پیشرفت‌‌های نوین در علوم رفتاری، 3، 29(1397)، 64-94.
- الهام، غلامحسین و محسن برهانی. درآمدی بر حقوق جزای عمومی، جلد 1. چاپ 7. تهران: میزان، 1401.
- باریکلو، علیرضا. مسئولیت مدنی. چاپ 7. تهران: میزان، 1396.
- حاجی‌‌ده‌‌آبادی، احمد. «تغییرات قاعده اجتماع سبب و مباشر با لحاظ آخرین تحولات قانونگذاری در ایران (ماده 526 ق.م.ا. 1392)». حقوقی دادگستری، 16، 1(1398)، 113-132.
Doi:10.22059/jolt.2019.277883.1006702
- حاجی‌‌ده‌‌آبادی، احمد. جرایم علیه اشخاص. تهران: میزان، 1402.
- خمینی، سیدحسن. «تنظیم خانواده یا تحدید نسل (قسمت دوم)». پژوهشنامه متین، 4، 17(1381)، 31-56.
- دژن، حمیدرضا، مهدی صبوری‌پور، محمود روح‌الامینی و سیدمهدی احمدی موسوی. «بررسی درجات قتل عمد بر مبنای عنصر روانی با تأکید بر نصوص قرآنی». مطالعات قرآنی، 12، 46(1400)، 577-597.
Doi:10.30495/qsf.2021.683450
- دلخون ‌‌اصل، سعید. «بررسی اجمالی جایگاه رضایت بزه‌‌دیده در نظام کیفری ایران». نشریه کانون وکلای دادگستری اردبیل، 2(1395)، 61-78.
- دهقان‌نژاد، رضا، سید سجاد محمدی و مصطفی بخرد. «نقد و بررسی دیدگاه مشهور فقیهان درباره تحقق قتل عمد». فقه، 26، 97(1398)، 103-127.
Doi:10.22081/jf.2019.67284
- رحمدل، منصور. «نکاتی درباره معاونت». تحقیقات حقوقی آزاد، شماره 8-9-10(1389)، 161-185.
- رحیمیان‌‌ گوار، سمیه و رضا فانی. «مبانی فلسفی اکراه در تحقق جرم». مطالعات فقهی و فلسفی، 8، 31(1396)، 89-113.
- رستمی، هادی و هادی شعبانی‌‌کندسری. «احراز رابطه سببیت در فرض مداخله عوامل گوناگون در جنایات و خسارات مالی (با تأکید بر قانون مجازات اسلامی 1392)». پژوهش حقوق کیفری، 4، 15(1395)، 144-171.
https://doi.org/10.22054/jclr.2016.4439
- نقابی، فاطمه، سعید نقیبی، حانیه مردعلی‌زاده و رحمان سوری. «تأثیر فعالیت‌های ورزشی بر سطح هورمون اکسی‌توسین سرمی و افسردگی در دوره بارداری و پس از زایمان در موش‌‌های ماده». علوم پزشکی رازی، 29، 5(1401)، 64-74.
- شریفی‌‌زاد، مژگان، ناهید خداکرمی، شراره جان‌نثاری و علیرضا اکبرزاده. «مقایسه پیامدهای زایمان طبیعی و سزارین برای مادر و نوزاد در بیمارستان‌‌های منتخب شهر تهران». طب داخلی روز، 18، 1(1391)، 5-11.
- طالقان غفاری، مهدی، علی‌اکبر ایزدی‌فرد و ستاره ایوبی. «مسئولیت ناشی از زایمان تقویمی». مطالعات حقوق خصوصی، 51، 4(1400)، 763-782.
Doi:10.22059/jlq.2021.321334.1007523
- ظفرقندی، نفیسه، شیرین ظفرقندی، فرحناز ترکستانی، نادر فلاح و فاطمه جدیدی. «بررسی شیوع عوامل خطر در زایمان زودرس». دانشور پزشکی، 53(1383)، 25-29.
- عباسی، محمود و میثم کلهرنیا گلکار. «ابعاد مسئولیت حقوقی در سزارین نابهنگام در پرتو حقوق بنیادین جنین». حقوق کودک، 1، 2(1398)، 155-169.
- کاتوزیان، ناصر. قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی. چاپ 64. تهران: میزان، 1401.
- گلدوزیان، ایرج. بایسته‌‌های حقوق جزای اختصاصی. چاپ 4. تهران: میزان، 1396.
- گودرزی، فرامرز و ابراهیم کیانی. پزشکی قانونی برای دانشجویان رشته حقوق. چاپ 15. تهران: سمت، 1398.
- لطفی، احسان. «از رضایت آگاهانه تا انتخاب آگاهانه؛ گفتاری در تعهد به اطلاع‌‌رسانی در روابط پزشک و بیمار». حقوق پزشکی، 3، 11(1388)، 39-73.
- محسنی، فرید و نصیر ملکوتی، «رابطه سببیت در قانون مجازات اسلامی»، حقوقی دادگستری، 79، 91(1394)، 135-160.
https://doi.org/10.22106/jlj.2015.15719
- مرشدی، مسعود و افشین خارا. «سیاست جنایی، تقنینی و قضایی در باب مسئولیت پزشک؛ مطالعه موردی در نظام حقوق کیفری ایران». طب انتظامی، 7، 2(1397)، 87-95.
- منصورقناعی، ماندانا. «بررسی الگوی فصلی زایمان زودرس». مجله دانشگاه علوم پزشکی گیلان، 20، 79(1390)، 77-83.
- میرمحمدصادقی، حسین. جرایم علیه تمامیت جسمانی اشخاص. چاپ 33. تهران: میزان، 1402.