تحول قاعده عدم گسترش سلاح‌های هسته‌ای: گسترش قابل قبول یا گسترش غیرقابل قبول

نوع مقاله: علمی - ترویجی

نویسنده

دانشجوی دوره دکترای حقوق بین‌الملل دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

کشف و به‌کارگیری نیروی اتم نوید دهنده دوران جدیدی از زندگی بشر بود، نیروی اعجاب‌انگیزی که مستعد بهره‌برداری برای هم ویرانی و وحشت، و هم آبادی و آرامش است. طبع جامعه دولت‌های دارای حاکمیت مستقل که حفظ خود و تحقّق منافع ملّی را تنها رسالت خویش می‌دانند و در نتیجه نگرانی از کاربرد این نیرو به عنوان ابزار جنگ و ویرانی، به محدودسازی گسترش کاربردهای نظامی آن در عین پذیرش حق بر کاربردهای صلح‌آمیز از آن، در قالب معاهده عدم گسترش سلاح‌های هسته‌ای 1968 انجامید، معاهده‌ای که تنها پنج دولت را به عنوان دولت هسته‌ای شناخت و گسترش سلاح‌های هسته‌ای را به هر شکلی غیرقابل پذیرش اعلام کرد. ماهیت این معاهده و ارتباط آن با حفظ صلح و امنیت بین‌المللی، فقدان یک رکن تفسیری در معاهده و تغییرات محیط هسته‌ای بین‌المللی، تفاسیر و برداشت‌های اجرایی گوناگون و متعارضی از این معاهده را سبب گشته است، تفاسیری که محصول اختلاط حقوق بین‌الملل مبتنی بر نهاد با حقوق بین‌الملل مبتنی بر رابطه است. از اینروست که عده‌ای با فهم حقوق به عنوان یک فرآیند، دیگر نه از منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، بلکه از گسترش قابل قبول و گسترش غیرقابل قبول سخن می‌گویند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evolution of Non-Proliferation Rule: Acceptable or Unacceptable Proliferation

نویسنده [English]

  • Ali Reza Ebrahimgol
چکیده [English]

Discovery and application of atom’s power was the beginning of a new era of human life, a marvelous power susceptible to both destruction and development. The nature of society of sovereign states which assume its only mission self-preservation and realization of national interests and hence anxiety of applying this power as a means of war and destruction amounted to limitation of its military uses while recognizing right to its peaceful uses in 1968 Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT). By this treaty only 5 countries have been recognized as nuclear state and proliferation of nuclear weapons has been declared absolutely unacceptable. The nature of this treaty and its relevance to maintenance of international peace and security, lack of an interpretive organ in the treaty and changes in international nuclear environment have led to various and, sometimes, conflicting attitudes in implementation of that treaty, attitudes which arise from confusion between institutional international law and relational international law. Thus by understanding law as a process, some speak no longer about non-proliferation but acceptable and unacceptable proliferation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Non-Proliferation
  • Institutional International Law
  • Relational International Law
  • Acceptable Proliferation
  • Unacceptable Proliferation
  • Right to Peaceful Uses of Nuclear Energy
  1. بیگ‌زاده، ابراهیم، «بدیع بودن معاهده منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای در قلمرو حقوق بین‌الملل»، مجله تحقیقات حقوقی، دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی، شماره 17-16.
  2. تقریرات درس تحقیق در متون و اسناد بین‌المللی، استاد دکتر هدایت‌الله فلسفی، دوره دکتری حقوق بین‌الملل دانشگاه شهید بهشتی، نیمسال اول 86-1385.
  3. دریایی، محمد حسن، «استفاده‌های صلح‌آمیز و غیر صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای در حقوق بین‌الملل»، فصلنامه سیاست خارجی، سال بیست و دوم، شماره اول، بهار 1387.
  4. ساعد، نادر، «ارزیابی ابتکار امنیت در برابر گسترش سلاح‌های کشتار جمعی (پی.اس.آی) در پرتو موازین حقوق بین‌الملل»، راهبرد، نشریه مرکز تحقیقات استراتژیک، شماره 48، پاییز 1387.
  5. سالمی، فرزانه، «سلاخی رژیم منع گسترش»، خبرگزاری آفتاب، سه‌شنبه 4 مرداد 1384، به نشانی http:/www.aftabnews.ir.
  6. فلسفی، هدایت‌الله، «نابرابری دولت‌ها در قبول و اجرای معاهده عدم گسترش سلاح‌های هسته‌ای»، مجله حقوقی، دفتر خدمات حقوقی بین‌المللی (مرکز امور حقوقی بین‌المللی فعلی) شماره 19-18.
  7. فلسفی، هدایت‌الله، حقوق بین‌الملل معاهدات، نشر فرهنگ نو، 1379، چاپ اول.
  8. قطعنامه 25 آوریل 2007 کمیسیون خلع سلاح تحت عنوان «توصیه‌هایی برای حصول به خلع سلاح عینی و مشخص و عدم گسترش سلاح‌های هسته‌ایA/CN.10/2007/WG/WP.4 .
  9. قطعنامه شماره 2028 مورخ 19 نوامبر 1965 مجمع عمومی.
  10. 1968 Yearbook of the United Nations.
  11. Bajema, Natasha and Mary Beth Nikitin, The Future of International Regimes: Organization and Practices: Assessing Nuclear Maturity, Determining which states should have Access to what Nuclear Technology, 28 Fletcher F. World Affair. 157, Summer 2004.
  12. Fahmy, Nabil, "An Assessment of International Nuclear Non-Proliferation Efforts after 60 Years", Non-Proliferation Review, Vol. 13, No. 1, March 2006.
  13. Higgins, Rosalyn, Problem and Process, International Law and How We Use It, Clarendon Press, 1995.
  14. http:/rawstory.com/news/afp/U.S_No_objection_to_Egyption_Nuclear_10292007.htm.
  15. http:/www.cdi.org/friendlyversion/printversion.cfm?documentID=2449, last visisted: 2007/12/4.
  16. http:/www.fas.org/nuke/guide/brazil/nuke/index.htm, last visited 5/12/2007
  17. http:/www.Iranmania.com/news/Articleview/viewprintable/article.asp,last visited 5/12/2007.
  18. http:/www.turks.us/article.php?story=20071029203422841.
  19. http:/www.wisconsinproject.org/Countries/brazil/nuke-miles2004,html
  20. Kimbal, Daryl J., "Addressing Nuclear Proliferation Challenge: Cooperation is not Capitulation", Foreign Policy in Focus, www.fpif.org, January 2006.
  21. Koskenniemi, Martti, From Apology to Utopia, The Structure of International Legal Argument, reissue with new epilogue, Cambridge University Press, 2005.
  22. Koskenniemi, Martti, "The Politics of International Law", European Journal of International Law, Vol. 1, No. 1/2, 1990.
  23. Kusumi, Ryoko, "Recent Development in the Non-Proliferation of Nuclear Weapons", ISYP Journal of Science and World Affairs, Vol. 1, No. 2, 2005.
  24. Meir, Oliver, "The U.S.- India Nuclear Deal: The End of Universal Non-Proliferation Effort?", 4 IPG/2006.
  25. Muell, Peter, "Brazil follows Iran’s Nuclear Path but without the fuss", http:/information clearinghouse.inf/article/12797.htm, 5/12/2007.
  26. Pinkston, Daniel A., "South Korea Nuclear Expriments", at: http://cns.miis/edu/pubs/week/041109.htm.   
  27. Sauer, Tom, "A New Nuclear Order: The Need for Introspection in U.S. Non-Proliferation Policy", Strategic Insight, Vol. III, Issue 5, May 2004.
  28. Simpson, John, "The Nuclear Non-Proliferation: Back to the Furture?", Disarmament Forum, 2004, No. 1.
  29. Wable, Kesav Murthy, "The U.S. India Strategic Nuclear Partnership: A Debilitating Blow to the Non-Proliferation Regime", Brooklyne Journal of International Law, Vol. 33, No. 2, 2008.
  30. Winters, Raven, "Preventing Repeat Offenders: North Korea’s Withdrawal and the Need for Revision to the Nuclear Non-proliferation Treaty", 38 Vanderbilt Journal of Transnational Law, November 2005.
  31. Wiseman, Steven R., "Warming to Brazil, Powell says its nuclear program is not a concern", New York Times, 6 October 2004.
  32. Xinjun, Zhang, The Riddle of "In alienable Right" in Article IV of the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons: International ambiguity", Chinese Journal of International Law, 2006, Vol. 5, No. 3.