حاکمیت‌ قانون‌ اساسی‌ و وظیفه‌ قضات‌ در حقوق جمهوری‌ اسلامی‌ ایران

نوع مقاله: علمی - ترویجی

نویسنده

مدیر گروه مطالعات و پژوهش‌های حقوق عمومی در اداره کل پژوهش ریاست جمهوری

چکیده

 در حقوق موضوعه‌، برای‌ همگونی‌ و حفظ‌ وحدت‌ قواعد حقوقی‌، نظمی‌ هرمی‌ شکل‌ به‌ نام‌ اصل‌ سلسله‌ مراتب‌ یا چیدمان‌ شکل‌ گرفته‌ تا حافظ‌ برتری‌ قانون‌ اساسی‌ و منابع‌ متکی‌ به‌ آن‌، باشد. عمده‌ترین‌ دلمشغولی‌ در این‌ حوزه‌، تضمین‌ برتری‌ قانون‌ اساسی‌ بر مصوباتی‌ است‌ که‌ هر روزه‌ از سوی‌ پارلمان‌ تصویب‌ می‌شود. برای‌ حصول‌ این‌ مقصود، دو الگوی‌ فرانسوی‌ (کنترل‌ سیاسی‌) و امریکایی‌ (کنترل‌ قضایی‌) وجود دارد که‌ هر سیستم‌ حقوقی‌ با تناسب‌ ساختارهای‌ سیاسی‌ و حقوقی‌ خود، یکی‌ را بر گزیده‌ و ایران‌ نیز سیستم‌ فرانسوی‌ یا کنترل‌ سیاسی‌ از طریق‌ شورای‌ نگهبان‌ را اختیار نموده‌ است‌. در این‌ مقاله‌، یک‌ دیدگاه‌ در خصوص‌ حمایت‌ از مبانی‌ حقوقی‌ کنترل‌ قضایی‌ مصوبات‌ مجلس‌ در کنار کنترل‌ سیاسی‌ ، مورد نقد قرار گرفته‌ و به‌ اثبات‌ دکترین‌ موجود مبنی‌ بر فقدان‌ صلاحیت‌ قضات‌ در این‌ عرصه‌ پرداخته‌ است‌. امید است‌ که‌ این‌ نقد و بررسی‌های‌ متقابل‌، بستری‌ برای‌ گفتمان‌ حقوقی‌ در راستای‌ توسعه‌ و بهینه‌ سازی‌ نظم‌ حقوقی‌ کنونی‌ باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Constitutionality and Role of Judges in Iranian Law

نویسنده [English]

  • Parvaneh Tila
چکیده [English]

The Rule of Law requires that any decision-makers including the Parliament obey the superior laws. Different legal systems established two political (French) and judicial (American) methods to control of acts of Parliaments. In Iranian public law, Shora-ye-Negahban (the Constitutional Council) is primarily responsible to review the parliamentary acts in order to insure their non-contradiction to the Constitution and Islamic provisions. But nonetheless, do the Judges have any right or responsibility to control the acts of Parliament during the judicial process and their judgments? Could we find any legal pretext to suspend or other non-observations of these laws by the judges? In the practices, constitutional interpretations and doctrine, the merely political control and review of parliamentary acts by the Council, has been affirmed but some said yes to these questions currently. This article, analyzes the new but uncommonly thoughts on the role of judges in Iranian constitutionalism.