پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

شروط ضدرقابتی در قراردادهای حمل‌ونقل؛ با نگاهی به رویه قضایی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد حقوق حمل‌ونقل، دانشکده حقوق، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
قراردادهای حمل‌ونقل به‌‌واسطه نقض غیرقابل‌‌انکاری که در اقتصاد دارند، جزء قراردادهای شایع در عرصه تجارت داخلی و بین‌المللی محسوب می‌‌شوند. این قراردادها مانند بسیاری از قراردادهای امروزی، گاه به‌‌واسطه الحاقی و یک‌طرفه ‌‌بودن، دارای شروطی هستند که با قواعد حاکم بر حقوق رقابت تعارض دارند. با عنایت به کمبود ادبیات حقوقی کشور ما در این زمینه و ارتباط بحث با حوزه‌‌های مختلف حقوق رقابت، حقوق حمل‌ونقل، حقوق مصرف‌‌کننده، حقوق کیفری و به‌‌طور کلی حقوق بازار، این مقاله درصدد برآمده است تا با روش توصیفی ـ تحلیلی و تطبیق با حقوق رقابت کشورهای دیگر، به این پرسش پاسخ دهد که آیا مقررات حقوق رقابت ایران از حیث برخورد قانونی با شروط ضدرقابتی در قراردادهای حمل‌‌ونقل، روشن و جامع است؟ فرضیه اثبات‌‌شده مقاله آن است که به‌‌رغم برخورداری مقررات فعلی از نقاط قوت قابل توجه، در برخی زمینه‌‌ها شاهد ابهامات و خلأهایی هستیم که بر رویه شورای رقابت کشور نیز می‌‌تواند اثر منفی بگذارد. بخش نخست مقاله، مترصد طرح و تبیین مصادیق شروط ضدرقابتی در قراردادهای حمل‌ونقل است و در بخش دوم، ضمانت اجراهای این شروط بررسی و درنهایت پیشنهادهای روشن و کاربردی به گروه‌‌های بهره‌‌بردار از نتایج این تحقیق ارائه می‌شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Anti-Trust Clauses in Transportation Contracts: A Study in Light of Iranian Competition Law and Judicial Practice

نویسندگان English

Hakimeh Safaei Mohammadabadi 1
Mehdi Khaghani Esfahani 2
Mohsen Sadeghi 3
1 M.A. in Transportation Law, Faculty of Law, University of Judicial Sciences and Administrative Services, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Research Institute for Humanities and Cultural Studies (SAMT), Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Private Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

Transportation contracts, also known as contracts of carriage, owing to their pivotal significance in the economy, are prevalent in both domestic and international commerce. Like many contemporary contracts, these agreements are at times adhesionary and unilateral in nature and therefore contain clauses that conflict with the principles governing anti-trust laws. In light of the scarcity of domestic legal scholarship on this issue, as well as its intersection with various fields including competition law, transportation law, consumer law, criminal law, and, more broadly, market regulation law, this article seeks, through a descriptive-analytical method and by way of comparative analysis with the anti-trust laws of other jurisdictions, to answer the following question: whether Iranian competition law regulations provide a clear and comprehensive framework for addressing restrictive anti-trust clauses in transportation contracts. The article advances and substantiates the hypothesis that, notwithstanding the considerable strengths of the existing legal framework, certain ambiguities and lacunae remain, which may adversely affect the jurisprudential practice of the Iranian Competition Council. The first part of the article is aimed at identifying and elucidating instances of anti-trust clauses in transportation contracts, while the second part examines the legal consequences and remedies applicable to such clauses and ultimately offers workable recommendations to the stakeholders benefiting from the findings of this research.

کلیدواژه‌ها English

Transportation Contracts
Anti-Trust/ Competition Law
Restrictive Clauses
Iranian Law
Judicial Practice
الف) منابع فارسی
- اشمیتوف، کلایو. ام. حقوق تجارت بین‌‌الملل. ویرایش ششم. ترجمه بهروز اخلاقی و همکاران. تهران: انتشارات سمت، 1396.
- اصغرنیا، مرتضی و ولی رستمی. «درآمدی بر ویژگی‌‌های مقررات اقتصادی خوب و کارآمد در حقوق رقابت». فصلنامه حقوق اداری، 15(1397)، 55-73.
- اصغرنیا، مرتضی و ولی رستمی. «نقد و آسیب‌‌شناسی نظام حقوقی تنظیم مقررات اقتصادی ایران از منظر حقوق رقابت»، فصلنامه پژوهش‌‌های اقتصاد صنعتی، 4، 11(1399)، 61-76.
Doi: 10.30473/indeco.2020.7549
- اعلائی‌‌فرد، محمدعلی. حقوق دریایی: حمل‌ونقل بین‌‌المللی دریایی. تهران: انتشارات نخل دانش، 1387.
- پاکباز، سیامک. سوءاستفاده از وضعیت اقتصادی مسلط در حقوق رقابت. تهران: انتشارات میزان. 1394.
- پیری، حیدر، مهدی منتظر و اعظم مؤمنی شیویاری. «انحصار در قاموس قوانین و بررسی ضمانت اجراهای آن در حقوق ایران». پژوهشهای حقوقی، 26(1393)، 71-104.
- تقی‌‌زاده، ابراهیم. حقوق حمل‌ونقل دریایی. چاپ چهارم. تهران: مجد، 1394.
- جعفرزاده، میرقاسم و مریم شیخی. «رابطه حقوق رقابت و رقابت غیرمنصفانه: از رویکرد یکسان‌‌انگاری تا رهیافت مکمل و استقلالی». پژوهشنامه حقوق تطبیقی، 2(1394)، 59-85.
- حسنی سنگانی، وحید و سیدحسین صفایی. «تحلیل رقابتی قیمت‌‌گذاری گزاف در چارچوب حقوق مالکیت فکری توسط بنگاه‌‌های مسلط». دوفصلنامه مطالعات حقوقی، 3(1398)، 1-40.
- حسینی، سیدحسین و زهرا احمدی. «رویه‌‌های ضدرقابتی، جرم یا تخلف؟ (تبیین رویکردی نوین در سیستم کیفری ایران)». فصلنامه پژوهشهای حقوق جزا و جرم‌‌شناسی، 8(1395)، 109-130.
- حسینی، مینا. حقوق رقابت در آیینه ساختار و تصمیمات شورای رقابت. تهران: انتشارات مجد، 1396.
- خشنودی، رضا و مینا حسینی. «ماهیت حقوقی شورای رقابت و تجدیدنظر از آرای آن». فصلنامه تحقیقات حقوقی، 75(1395)، 201-225.
- دانش‌‌آرا، عصمت، محمد عیسایی تفرشی و مرتضی شهبازی‌‌نیا. «تحلیل حقوقی رابطه حقوق رقابت و سیاست‌‌های حفظ ثبات در نظام بانکی با تأکید بر ادغام بانک‌‌ها (مطالعه تطبیقی در حقوق آمریکا)». فصلنامه حقوق خصوصی، 17، 1(1399)، 255-278.
Doi: 10.22059/jolt.2020.302570.1006854
- دنیای اقتصاد. «شکایت از اسنپ و تپسی را رد شد». 17/۰۷/۱396. قابل دسترسی در:
https://donya-e-eqtesad.com/62/3297245
- سماواتی، حشمت‌‌الله. مقدمه‌‌ای بر حقوق رقابت تجاری و نقش آن در سیاستگزاری و تنظیم بازار. چاپ سوم. تهران: انتشارات فردوسی، 1391.
- سیمایی صراف، حسین و عاصف حمدالهی. «مفهوم رقابت نامشروع تجاری و مقایسه آن با نهادهای مرتبط». فصلنامه پژوهش حقوق خصوصی، 11(1394)، 37-69.
- شهیدی، مهدی و علیرضا باریکلو. «قرارداد عدم تجارت». نامه مفید، 29(1381)، 5-22.
- شیروی، عبدالحسین. حقوق تجارت بین‌‌الملل. چاپ نهم. تهران: سمت، 1394.
- غفاری فارسانی، بهنام. حقوق رقابت و ضمانت اجراهای مدنی آن. چاپ دوم. تهران: میزان، 1398.
- محمودی، علی. اقتصاد حمل‌ونقل. چاپ دوم. تهران: شرکت چاپ و نشر بازرگانی، 1389.
- وکیلی مقدم، محمدحسین. «مطالعه تطبیقی معیارهای ارزیابی رفتار ضد رقابتی با تأکید بر حقوق ایران». فصلنامه حقوق خصوصی، 16، 2(1398)، 323-343.
ب) منابع خارجی
- Broder, Douglas F. Antitrust Law and Enforcement: a Practice Introduction. Oxford: Oxford University Press, 2010.
- Taylor, Paul M. E.C. and UK Competition Law and Compliance. London: Sweet and Maxwell, 2000.
- UNCTAD. Malaysian Communications and Multimedia Commission: Guideline on Substantial Lessening of Competition. RG/SLC/1/00 (1). Geneva: United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD), 2001.