رژیم حقوقی دریای خزر، گذشته، حال و آینده: از طرح جانشینی دولت تا وضع کنوانسیون آکتائو (2018) (قسمت دوم- وضع کنوانسیون آکتائو)

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده

دانشیار، گروه حقوق بین الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.

10.48300/jlr.2022.335081.2010

چکیده

مشارکت در تدوین کنوانسیون آکتائو و بویژه امضاء آن توسط دولت جمهوری اسلامی ایران، ضمن اذعان تلویحی به عدم پیشرفت موضع رژیم حقوقی مشترک و مساوی، اقدامی واقع بینانه از حیث حقوق و روابط بین المللی است.
کنوانسیون آکتائو در قسمت هائی از مفاهیم حقوق بین الملل دریاها برای تنطیم رژیم حقوقی دریای خزر اقتباس نموده است ولی در عین حال نو آوری ها و ویژگی های خاص خود را در قسمتهای دیگر دارد. وجوه اقتباس شامل مفهوم آبهای سرزمینی، منطقه ماهیگیری و خط مبدا می شود. نو آوری های کنوانسیون شامل رژیم دوگانه ناظر بر آبهای سطحی و تقسیم بستر دریاست. مسائل حل نشده نیز در کنوانسیون زیاد اند و پتانسیل اختلاف نظر وجود دارد.
اعلامیه تفسیری وزیر خارجه وقت ایران که همزمان با امضای کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر صادر و گفته شده که «جمهوری اسلامی ایران مقررات و مفاد مربوطه قرارداد 1921 میان ایران و جمهوری سوسیالیست فدراتیو روسیه و همچنین قرارداد 1940 بازرگانی و بحر پیمائی میان ایران و اتحاد جماهیر سوسیالیست شوروی را یاد آوری و خاطر نشان می سازد»، سوال های زیر را مطرح می سازد: آیا یاد آوری معاهدات 1921 و 1940، تعارضی با امضاء کنوانسیون آکتائو دارد؟ آیا در آینده نزدیک نباید انتظار تصویب کنوانسیون آکتائو را از سوی دولت ایران داشت؟ آیا دولت ایران به فوریت در مقام مطالبه و استفاده از مناطق ملی آبهای سرزمینی 15 مایلی و ماهیگیری 10 مایلی ورای آن بر نخواهد آمد؟

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Legal Regime of the Caspian Sea, Past, Present and the Future: From the Position of State Succession to the Conclusion of the 2018 Aktau Convention (Part two: Conclusion of the Aktau Convention)

نویسنده [English]

  • Seyed Jamal Seifi
Associate Professor, Department of International Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Participation in the drafting of the Aktau Convention, and especially its signature by the Government of the Islamic Republic of Iran, while implicitly acknowledging the weakness of the position of “common and equal legal regime”, is a realistic move in terms of international law and relations.
The Aktau Convention has partly adopted the concepts of the International Law of the Sea in regulating the legal regime of the Caspian Sea, including the concepts of territorial waters, fishing area and the baseline, but at the same time has its own innovations and characteristics in other areas, such as a dual regime governing surface waters and the division of the seabed. There are also unresolved issues and potential for disagreement.
The Interpretive Declaration issued by the then-Iranian Foreign Minister, issued on the occasion of the signing of the Convention on the Legal Regime of the Caspian Sea, which stated, "the Islamic Republic of Iran recalls and notes the relevant provisions of the 1921 Agreement, as well as the 1940 Agreement on Trade and Navigation between Iran and the Soviet Union", raises the following questions: Is the move in reminding the treaties of 1921 and 1940 inconsistent with the signing of the Aktau Convention? Will the Iranian government ratify the Aktau Convention in the near future? Will the Iranian government not immediately be in the position of proclaiming and using the 15-mile territorial waters and the 10-mile fishing area?

کلیدواژه‌ها [English]

  • “Caspian Sea”
  • “Aktau Convention”
  • “Straight Baseline”
  • “Dual Legal Regime”
  • “Division of the Seabed”