پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

نقدی بر رویکرد قانون‌گذار نسبت به وضع تعرفه خدمات دادگستری با نظر به اصول دادرسی منصفانه و حقوق انگلستان

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
پژمان محمدی 1
خلیل احمدی 2
میلاد کیانپوریان نژاد 3
1 استاد، گروه مالکیت‌های فکری، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
3 دانشجوی دکترای حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری، تهران، ایران.
10.48300/jlr.2022.334922.2019
چکیده
گسترش فعالیت‌‌های دولت و توسعه تشکیلات اداری برای عرضه خدمات عمومی و ایفای حقوق اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی مردم ایجاب می‌‌کند که در مقابل ارائه این خدمات هزینه‌‌هایی دریافت شود؛ دادگستری از جمله خدمات عمومی است که دولت موظف به آن است و اعتقاد بر مجانی بودن دادرسی را باید کنار گذاشت؛ اما هزینه‌‌هایی که برای رسیدگی به اختلافات مقرر می‌‌شود، نباید به میزانی باشد که اصول دادرسی منصفانه را مخدوش و یا بار مالی سنگینی بر دادخواهان تحمیل کند. از ارائه خدمات دادگستری نمی‌توان و نباید تنها به دنبال درآمدزایی بود و از سایر اهداف دادرسی غافل شد؛ توجه به اهدافی چون کاهش دعاوی مطروحه، هدایت مردم به سمت نهادهای جایگزین با جلب اعتماد ایشان به دستگاه قضایی، ارتقای سطح کمی و کیفی رسیدگی‌‌ها و آرای صادره و در نهایت رضایت طرفین اختلاف از جریان دادرسی و نتیجه دعوا، می‌تواند ضمن تأمین درآمدهای لازم دستگاه قضایی، اهداف اجتماعی آن را نیز تضمین نماید. در واقع با نگاه جامع به همه اهداف است که می‌توان معیار مناسبی را برای تعیین هزینه‌های دادرسی ارائه داد و در این راستا نباید اصول حقوقی و قانونی را نقض کرد.
پژوهش حاضر به‌صورت توصیفی ـ تحلیلی و با روش اسنادی و مطالعاتی، با هدف کاربردی، به تأثیر هزینه دادرسی بر اصول دادرسی منصفانه و نقد رویکرد قانون‌گذار و دستگاه قضایی نسبت به این نهاد پرداخته است.پژوهش حاضر به‌صورت توصیفی-تحلیلی و با روش اسنادی و مطالعاتی، با هدف کاربردی، به تاثیر هزینه دادرسی بر اصول دادرسی منصفانه و نقد رویکرد قانونگذار و دستگاه قضایی نسبت به این نهاد پرداخته است.
کلیدواژه‌ها
هزینه دادرسی
دادرسی منصفانه
دسترسی به دادگستری
درآمدهای قضایی
حقوق انگلستان
موانع دادرسی

عنوان مقاله English

Criticism of the Legislature's Approach to the Cost of Justice Services with a Look at the Principles of Fair Trial and UK Law

نویسندگان English

Pejman Mohamadi 1
Khalil Ahmadi 2
Milad Kianpouriannejad 3
1 Professor, Department of Intellectual Property, Faculty of Law, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Law, Faculty of Law and Political Science, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
3 PhD Student in Private Law, Faculty of Law, University of Judicial Sciences and Administrative Services, Tehran, Iran.
چکیده English

The expansion of government activities and the development of administrative structures for the provision of public services and the fulfillment of the economic, cultural, and social rights of the people require that there be costs in return for the provision of these services; The judiciary is one of the public services to which the government owes and the belief that litigation is free should be discarded, but the costs of resolving disputes should not be such as to undermine the principles of fair trial or impose a financial burden. Impose a burden on plaintiffs. The provision of judicial services cannot and should not be sought only to generate revenue and neglect other purposes of litigation; Attention to goals such as reducing lawsuits, directing people to alternative institutions by gaining their trust in the judiciary, improving the quality and quantity of proceedings and rulings, and finally the satisfaction of the parties to the dispute and the outcome of the lawsuit, can provide the necessary income. The judiciary also guarantees its social goals, and in fact, with a comprehensive view of all goals, it is possible to provide a suitable criterion for determining the costs of litigation, and in this regard, legal principles should not be violated.
The present research has been descriptive-analytical and with a documentary and study method, with an applied purpose, the effect of litigation costs on the principles of fair trial and a critique of the approach of the legislature and the judiciary towards this institution.

کلیدواژه‌ها English

Litigation Costs
Fair Trial
Access to Justice
Judicial Income
UK Law
Barriers to Litigation
الف) منابع فارسی
- آقایی جنت‌مکان، حسین. حق دادرسی عادلانه و منصفانه (دادگرانه)(با تأکید بر قانون آیین دادرسی کیفری ایران)، چاپ اول. تهران: جنگل؛ جاودانه، 1396.
- السان، مصطفی. «اصول دادرسی منصفانه مدنی (مطالعه تطبیقی در حقوق ایران و کامن‌لا)». رساله دکترا، تهران، دانشگاه شهید بهشتی، 1387.
- انصاری، مرتضی. مکاسب، چاپ نوزدهم، جلد 1. قم: مجمع الفکر الاسلامی، 1415 ه.ق.
- پوراستاد، مجید و فاطمه حصارخانی. «تحلیل اقتصادی فرایند دادرسی مدنی بر اساس هزینه‌ها»، تحقیقات حقوقی بین‌الملل، 8، 28(1394)، 58-74.
https://sanad.iau.ir/journal/alr/Article/525139?jid=525139
- حبیبی درگاه، بهنام. حقوق و اقتصاد (حقوق دادرسی مدنی)، چاپ اول. تهران: انتشارات جاودانه، 1392.
- حسینی پویا، سیدمحسن. «بایسته‌های تفسیر مقررات مرتبط با هزینه دادرسی». وکیل مدافع، 1، 2(1390)، 80-94.
https://www.vakilmodafemag.ir/article_53002.html
- حلی، ابوالقاسم. شرایع‌‌الاسلام فی مسائل‌‌الحلال و الحرام، چاپ دوم، جلد 4. تهران: انتشارات استقلال، 409 ه.ق.
- خدابخشی، عبدالله. حقوق دعاوی (تحلیل فقهی ـ حقوقی)، چاپ اول. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1392.
- رضایی‌‌زاده، محمدجواد و داود کاظمی. «بازشناسی نظریه «خدمات عمومی» و اصول حاکم بر آن در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران». مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 3، 5(1391)، 23-46.
https://law.tabrizu.ac.ir/article_2091.html
- زمخشری، محمودبن محمد. کشاف، چاپ اول، جلد 1. تهران: ققنوس، 1391.
- زراعت، عباس. محشای قانون آیین دادرسی مدنی، چاپ سوم. تهران: انتشارات ققنوس، 1389.
- شهید ثانی. الروضه البهیه فی الشرح المعه الدمشقیه، جلد 3. قم: دفتر تبلیغات اسلامی، بی‌تا.
- عارفعلی، مجید. «هزینه دادرسی مدنی، پیوند حقوق و اقتصاد». اطلاعات سیاسی ـ اقتصادی،  309(1397)، 248-261.
- عباسی، بیژن. مبانی حقوق عمومی، چاپ اول. تهران، نشر دادگستر، 1393.
- عدل، مصطفی (منصورالسلطنه). حقوق اساسی یا اصول مشروطیت. تهران: بی‌نا، 1327.
- غمامی، مجید و حسن محسنی. اصول آیین دادرسی مدنی فراملی، چاپ اول. تهران: نشر میزان، 1386.
- غمامی، مجید و حسن محسنی. «اصول تضمین‌کننده عملکرد دموکراتیک در دادرسی و اصول مربوط به ویژگی‌های دادرسی مدنی». مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 74، (1385)، 265-296.
https://jflps.ut.ac.ir/article_25133.html
- قربان‌دوست، ثریا. «بررسی فقهی و حقوقی هزینه‌های دادرسی در دعاوی مالی و غیرمالی در محاکم قضایی»، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، قم: پردیس دانشگاه قم، 1396.
- کاتوزیان، ناصر. حقوق مدنی، چاپ پنجاه و یکم، جلد 1. تهران: نشر میزان، 1395.
- کلینی، محمدبن یعقوب. اصول الکافی، چاپ اول، جلد 7. تهران: کتابفروشی علمیه اسلامیه، 1369.
- متین دفتری، احمد. آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، چاپ سوم، جلد 1. تهران: مجد، 1388.
- محسنی، حسن. «نظام‌های دادرسی مدنی». مطالعات حقوق خصوصی، 37، 1(1386)، 81-116.
https://doi.org/20.1001.1.25885618.1386.37.1.4.4
- مروارید، علی‌اصغر. سلسله الینابیع الفقهیه، چاپ اول، جلد 33. قم: موسسه فقه الشیعه، 1413 ه.ق.
- مشهدی، علی. «تحلیل مبانی و مسائل هزینه دادرسی در دعاوی اداری؛ مورد پژوهی دیوان عدالت اداری». پژوهش حقوق عمومی، 20، 59(1397)، 217-237.
https://doi.org/10.22054/qjpl.2018.11992.1282
- موسوی اردبیلی، عبدالکریم. فقه‌‌القضا، چاپ اول. قم: انتشارات مکتبه الامیرالمومنین، 1408 ه.ق.
- موسوی خمینی، روح‌الله. تحریرالوسیله، ترجمه علی اسلامی، جلد 1. قم: دفتر انتشارات اسلامی قم، بی‌تا.
- موسوی خوئی، ابوالقاسم. مصباح الفقاهه، چاپ اول، جلد 1. قم: انتشارات مکتبه الداوری، بی‌تا.
- واحدی، قدرت الله. بایسته‌های آیین دادرسی مدنی، چاپ هفتم. تهران: نشر میزان، 1387.
- یاوری، اسدالله. «حق برخورداری از دادرسی منصفانه و آیین دادرسی نوین». حقوق اساسی، 1، 2(1383)، 253-289.
https://www.asasimag.ir/article_105590.html
ب) منابع خارجی

- CEDEJ, Access to Justice in Europe, Report Prepared by the Research Team on Enforcement of Court Decisions, 8th Meeting, 2011.
- STA Law Firm. Do Lord Woolf’s Reforms Need Reforming?. 30 May 2018. Available at: http://www.mondaq.com/UK/x/705694
- Einar Himma, Kenneth. “Towards a Theory of Legitimate Access: Morally Legitimate Authority and the Right of Citizens to Access the Civil Justice System”. Washington Law Review, 79, 1(2004), 31-76. Available at: https://digitalcommons.law.uw.edu/wlr/vol79/iss1/7
- Elliot, Catherine and Frances Quinn. English Legal system. London: Longman, 2000.
- Grainger, Ian, Michael Fealy and Martin Spencer. The Civil Procedure Rules in Action. London: Cavendish Publishing, 2000.
- Koopmans, Tim. Courts and Political Institutions: A Comparative View. Cambridge: Cambridge University Press, 2003.
- Krishnan, Jayanth K. & Mark Galanter. “Bread for the Poor: Access to Justice and the Rights of the Needy in India”. Hastings Law Journal, 55, (2005), 789-834. https://www.repository.law.indiana.edu/facpub/380
- Lewis, Richard. “Litigation Costs and Before-the-Event Insurance: The Key to Access to Justice?”. The Modern Law Review, 74, 2(2011), 272-286. https://www.jstor.org/stable/20869065
- Shavell, Steven. “The Fundamental Divergence Between the Private and the Social Motive to Use the Legal System”. Journal of Legal Studies, 26, S2(1997), 575-622. https://doi.org/10.1086/468008
- Shavell, Steven. “Suit, Settlement, and Trial: A Theoretical Analysis under Alternative Methods for the Allocation of Legal Costs”. The Journal of Legal Studies, 11, 1(1982), 55-81. https://doi.org/10.1086/467692
- Shilvock, Chris. “Jackson Cost Reforms: A Summary of the Key Changes to Civil Litigation Costs”. Fenwick Elliot, 2013. Available at: https://www.mondaq.com/uk/real-estate/236810/jackson-cost-reforms-a-summary-of-the-key-changes-to-civil-litigation-costs
- Steiner, Eva. French Law. Oxford: Oxford University Press, 2010.
- Settem, O.J. “Applications of the Fair Hearing Normin ECHR Article 6(1) to Civil proceedings”, Fair in Fundamental Aspects of the “Hearing” Right, Switzerland: Springer International Publishing, 2016.
- Woolf, Harry. Access to Justice Final Report to the Lord Chancellor on the Civil System in England and Wales. London: HMSO, 1996.
پژوهشهای حقوقی
دوره 23، شماره 57
بهار 1403
صفحه 533-564