پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

نقد تقصیر مشترک در حقوق قراردادهای ایران و آمریکا

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
مژده ظفری 1
مرتضی شهبازی‌نیا 2
مهرزاد ابدالی 3
سیدالهام الدین شریفی 4
1 دانشجوی دکترای حقوق خصوصی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
2 دانشیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
4 استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.
10.48300/jlr.2022.350107.2113
چکیده
در هر یک از مراحل قرارداد اعم از انعقاد قرارداد یا اجرا یا حتی پس از نقض قرارداد هرگاه متعهدله با متعهد در انجام تعهد همکاری نکند و عدم همکاری وی منجر به ورود زیان یا افزایش خسارت گردد، با مفهوم تقصیر زیان‌دیده مواجه می‌شویم. لذا اگر متعهد و متعهدله مشترکاً سبب ورود یا افزایش خسارت شوند تقصیر مشترک که در حقوق آمریکا تقصیر نسبی یا مقایسه‌ای نامیده می‌شود، تحقق می‌یابد. در این مقاله هدف مطالعه تطبیقی همراه با تحلیل نظرات داخل و خارج تقصیر مشترک در حقوق قراردادها است و نتایج این بررسی و تحلیل این است که در حقوق آمریکا در بحث قراردادها تقصیر مشترک به طور کلی رد شده است؛ اما نظریه «اعتماد معقول بستانکار» و «پیش‌بینی‌پذیری» مشابهت‌های کارآمدی با نظریه تقصیر مشترک دارند و این نشان‌دهنده رد پای تقصیر مشترک در حقوق قراردادهای آمریکا است و اما در حقوق ایران برخی از قوانین به طور غیرمستقیم به این نظریه اشاراتی دارند و با تنقیح مناط و قیاس و اصل حسن نیت و هدف از علم حقوق می‌توان تقصیر مشترک در حقوق قراردادهای ایران را نیز پذیرفت و ذکر این نظریه تنها در برخی قوانین را از باب غلبه پنداشت.
کلیدواژه‌ها
تقصیر مشترک
تقلیل خسارت
اعتماد معقول
پیش‌بینی‌پذیری
تعهد به همکاری

عنوان مقاله English

Criticism of Contributory Negligence in Contracts Law in Iran and America

نویسندگان English

mozhdeh zafari 1
Morteza Shahbazinia 2
MEHRZAD ABDALI 3
Seyyed Elham-aldin Sharifi 4
1 PhD Student in Private Law, Faculty of Social Sciences, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
2 Associate Professor, Department of Private Law, Faculty of Law, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Private Law, Faculty of Social Sciences, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
4 Assistant Professor, Department of Private Law, Faculty of Social Sciences, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran.
چکیده English

When the obligee does not collaborate with the obligor based on good faith in any steps of the contract including formation and execution or even after contract breach and this causes or increases losses, then that situation gives rise to the concept of the fault of the injured party. Therefore, if the obligee and the obligor jointly cause or increase losses, then the concept of contributory negligence, or comparative negligence according to the US legal system, should be considered. The present paper aims to conduct a comparative study on contributory negligence in contract law together with an analysis of relevant domestic and foreign opinions. It is concluded that in the US legal system, contributory negligence is usually dismissed in the field of contracts; but "reasonable reliance" and "predictability" have efficient similarities to the contributory negligence concept and this fact reveals traces of contributory negligence in the US legal system. However, in the Iranian legal system laws indirectly imply this concept and the presence of contributory negligence in the Iranian law can also be confirmed based on analogy, ascertainment, good faith, and purpose of law and the fact that this concept merely mentioned with regard to some laws, can be explained based on the Islamic prevalence rule (Qalabah). 

کلیدواژه‌ها English

Contributory Negligence
Mitigation of Damage
Reasonable Reliance
Predictability
Commitment to Cooperation
الف) منابع فارسی
- بادینی، حسن. فلسفه مسئولیت مدنی. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1384.
- جنیدی، لعیا. «تقصیر زیان‌دیده». مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 46، 843(1378)، 53-90.
https://jflps.ut.ac.ir/article_12667.html
- حشمتی، ابوالفضل و محمدحسین بیاتی. «وظایف و مسئولیت مدنی زیان‌دیده در مقابله و کاهش خسارت». پژوهشنامه حقوق خصوصی عدالت، 3(1394)، 23-52.
- ژوردن، ژنویووینی پاتریس و مجید ادیب. «همراهی فعل منتسب به خوانده و فعل زیان‌دیده». تحقیقات حقوقی، 8، 42(1384)، 325-374.
https://lawresearchmagazine.sbu.ac.ir/article_56383.html
- سادات اخوی، سیدمحسن و محمود کاشانی. «تکلیف زیان‌دیده به کاستن از خسارت با تأکید بر حقوق انگلیس و امریکا». مجله علوم اجتماعی و انسانی، 17، 33(1380)، 56-68.
- شهیدی، مهدی. تشکیل قراردادها، جلد 1. تهران: انتشارات مجد، 1383.
- کاتوزیان، ناصر. دوره مقدماتی حقوق مدنی، وقایع حقوقی. تهران: موسسه نشر یلدا، 1374.
- کاتوزیان، ناصر. الزام‌های خارج از قرارداد، جلد 1. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1378.
- کاظمی، محمود. «آثار تقصیر زیان‌دیده بر مسئولیت مدنی». فصلنامه پژوهشی دانشگاه امام صادق، 28(1384)، 110-141.
- محمدی، ابوالحسن. قواعد فقه. تهران: انتشارات میزان، 1390.
- مراغی، میرعبدالفتاح بن علی حسین. العناوین الفقیه، جلد 2، چاپ 2. قم: موسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین، 1402.
ب) منابع خارجی

- Ayres, Ian & Robert Gertner. “Filling Gaps in Incomplete Contracts: An Economic Theory of Default Rules”. Yale Law Journal, 99, 1(1989), 87-130. https://doi.org/10.2307/796722
- Cafaggi, Fabrizio. “Creditors Fault: In Search of a Comparative Farme”, EUI Working Papers Law, 15(2009), 1-12. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.1551825
- Cooter, Robert. “Tort, Contract, and Property: The Model of Precaution”. California Law Review, 73, (1985), 14-15.
- Crawell, Richard. “Performance, Reliance, and One-sided Information”. Journal of Legal Studies, 18, 2(1989), 365-367. https://www.jstor.org/stable/3085625
- Dobbs, Dan B. The Law of Torts. USA: West Academic Publishing, 2001.
- Eisenberg, Melvin A. & Brett H. McDonnell. “Expectation Damages and the Theory of Overreliance”. Hastings Law Journal, 54, 5(2003), 1335-1374. Available at: https://repository.uclawsf.edu/hastings_law_journal/vol54/iss5/2
- Eisenberg, Melvin A. “Disclosure in Contract Law”, California Law Review, 91, 6(2003), 1645-1691. https://doi.org/10.2307/3481400
- Hermalin, Benjamin E., Avery W Katz & Richard Craswell. “The Law and Economics of Contracts”. Columbia Law & Economics Working Paper, 296(2006) , 1-143. Available at: https://scholarship.law.columbia.edu/faculty_scholarship/1416
- Mikell, William E. “Contributory Negligence and Last Clear Chance”. University of Pennsylvania Law Review and American Law Register, 68, 4(1920), 377-380. https://doi.org/10.2307/3694203
- Porat, Arie. “A Comparative Fault Defense in Contract Law”. Michigan Law Review, 107, 8(2009), 1397-1412. Available at: https://repository.law.umich.edu/mlr/vol107/iss8/5
- Scott, Robert E. “In (Partial) Defense of Strict Liability on Contract”. Michigan Law Review, 107, 8(2009), 1381-1396. Available at: https://repository.law.umich.edu/mlr/vol107/iss8/4
پژوهشهای حقوقی
دوره 23، شماره 57
بهار 1403
صفحه 439-464