پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

شک در اهلیت طرفین قرارداد هوشمند و امکان اعمال اصل صحت در فرض عدم احراز اهلیت

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
محمدحسن تاج لنگرودی 1
فرزین دهدار 2
1 دانشجوی دکترای حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، مؤسسه عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی، تهران، ایران.
10.48300/jlr.2023.377652.2242
چکیده
قرارداد هوشمند به‌عنوان یکی از موضوعات نسبتاً جدید دنیای فناوری زوایا و ابعاد مختلفی در عرصه انعقاد و اجرا دارد که ضروری است از منظر حقوقی مورد واکاوی قرار گیرد. این قرارداد در بستر نرم‌افزارهایی نظیر اتریوم به اجرا درمی‌آید و دارای ویژگی‌هایی است که فناوری بلاکچین از آن بهره‌مند است. قرارداد هوشمند بدون اینکه اهلیت طرفین در آن احراز شود، منعقد شده و به اجرا درمی‌آید و این، یکی از ‌مهم‌ترین چالش‌های حقوقی آن در مرحله انعقاد محسوب می‌شود. در تحقیق پیشِ رو سعی می‌شود ویژگی مذکور به‌طور تفصیلی معرفی شود و پس از ارائه راهکارهایی برای حل این نقیصه حقوقی و احراز اهلیت طرفین، نقدهای وارد بدان بیان و این امر تبیین شود که مجهول ماندن هویت طرفین به‌عنوان یکی از ویژگی‌های مسلم قرارداد هوشمند، باید به رسمیت شناخته شود. سپس این امر مورد مداقه فقهی و حقوقی قرار می‌گیرد که آیا با وجود محرز نبودن اهلیت طرفین در قرارداد هوشمند، امکان استناد به اصل صحت وجود دارد یا اینکه باید قائل به بطلان این معامله شد.
کلیدواژه‌ها
بلاکچین
اتریوم
قرارداد هوشمند
اهلیت
اصل صحت

عنوان مقاله English

Doubt in the Legal Capacity of Smart Contract’s Parties and the Possibility of Applying the Principle of Correctness in the Assumption of Non-Qualification

نویسندگان English

Mohammad Hasan Taj Langerudi 1
Farzin Dehdar 2
1 PhD Student in Private Law, Faculty of Law, Institute for Management and Planning Studies (IMPS), Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Faculty of Law, Institute for Management and Planning Studies (IMPS), Tehran, Iran.
چکیده English

As one of the relatively new topics of the technology world, the smart contract has different angles and dimensions in the field of conclusion and execution, which must be analyzed from a legal perspective. This contract is implemented on the platform of software such as Ethereum and has features that blockchain technology benefits from. The smart contract is concluded and executed without the parties' capacities being verified, and this is considered one of its most important legal challenges in the conclusion stage. In the forward research, it is tried to introduce the mentioned feature in detail, and after providing solutions to solve this legal defect and verifying the eligibility of the parties, the criticisms of it will be expressed and it will be explained that the anonymity of the parties as one of the certain features of the smart contract should be recognized. Then this matter is subject to jurisprudential and legal scrutiny, whether it is possible to invoke the principle of correctness despite the lack of competence of the parties in the smart contract, or whether this transaction should be considered invalid.

کلیدواژه‌ها English

Blockchain
Ethereum
Smart Contract
Capacity
Principle of Correctness
الف) منابع فارسی
- امامی، سیدحسن. حقوق مدنی، جلد 5. تهران: انتشارات اسلامیه، 1390.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر. دائره‌المعارف حقوق مدنی و تجارت، جلد 1. تهران: گنج دانش، 1388.
- خوانساری رسول و وهاب قلیچ.  بررسی ابعاد فقهی و حقوقی به‌کارگیری قراردادهای هوشمند در نظام مالی ایران. تهران: پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، 1399.
- شیروی، عبدالحسین و مرتضی محمدی. «تشکیل قراردادها از طریق نمایندگی سامانه هوشمند». حقوق تطبیقی، 16(1388)، 23-46.
https://law.mofidu.ac.ir/article_46887.html
- صفایی، سیدحسین. حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها. تهران: میزان، 1397.
- عباسی، جواد. بلاکچین: آشنایی با مفاهیم بنیادین. تهران: مؤسسه کتاب مهربان نشر، 1397.
- قاسم‌زاده، سیدمرتضی. تفسیر قانون مدنی: اسناد، آرا و اندیشه‌های حقوقی. تهران: سمت، 1397.
- کاتوزیان، ناصر. دوره حقوق مدنی، قواعد عمومی قراردادها، جلد دوم:انعقاد و اعتبار قرارداد نظریه بطلان و عدم نفوذ. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1394.
- گرجی، ابوالقاسم. اندیشه‌های حقوقی، مفاهیم بنیادین حقوق مدنی و جزایی. تهران: انتشارات مجد، 1392.
- مظاهری کوهانستانی، رسول. مطالعه تطبیقی امضای الکترونیکی در حقوق ایران و مقررات آنسیترال. تهران: انتشارات جنگل، 1392.
- مافی، همایون و مهدی ناصر. «واکاوی مکانیسم احراز اهلیت متعاملین در پیاده‌سازی قراردادهای هوشمند در حقوق ایران». پژوهشنامه بازرگانی، 25، 98(1400)، 279-320. 
doi: 10.22034/ijts.2021.245373
ب) منابع عربی
- انصاری، مرتضی. فرائدالاصول. قم: مجمع‌الفکرالاسلامی، 1419.
- حسینی عاملی، سیدمحمدجواد. مفتاح الکرامه فی شرح قواعد العلامه. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1391.
- خویی، دراسات فی علم الاصول، تقریر سیدعلی هاشمی شاهرودی. قم: مؤسسه دائره‌المعارف فقه اسلامی، 1426.
- طوسی، محمدبن‌حسن. المبسوط فی فقه الامامیه، جلد 2. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1386.
- حلی، حسن بن یوسف. قواعدالاحکام، قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1370.
- مشکینی، علی. المنافع العامه. تهران: انتشارات یاسر، 1348.
- نائینی، محمدحسین. فوائدالاصول، جلد 4. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1376.
- نجفی، محمدحسن. جواهر الکلام فی شرح شرائع الإسلام، جلد 23. قم: مؤسسه نشر اسلامی، 1432ق.
ج) منابع انگلیسی

- Bohme, Rainer, Nicolas Christin, Benjamin Edelman and Tyler Moore. “Bitcoin: Economics, Technology, and Governance”. Journal of Economic Perspectives, 29, 2(2015), 213-238.
- Daveis, Paul S. “Smart contracts” in Contents of Commercial Contracts: Terms Affecting Freedoms. Oxford: Hart Publishing, 2020
- Davidson, Sinclair, Primavera de Filippi & Jason Potts. “Economics of Blockchain”.Public Choice Conference, May 2016, Fort Lauderdale, United States. https://hal.science/hal-01382002/document
- Durovic, Mateja & Andre Janssen, “The Formation of Smart Contracts and Beyond: Shaking the Fundamentals of Contract Law”, In book Smart Contracts and Blockchain Technology: Role of Contract Law”. Cambridge: Cambridge University Press, 2019. Available at: https://www.researchgate.net/publication/327732779_The_Formation_of_Smart_Contracts_and_Beyond_Shaking_the_Fundamentals_of_Contract_Law
- Ethereum Daily Verified Contracts Chart. last modified Jan 14, 2023. Available at https://etherscan.io/chart/verified-contracts.
- FATF. FATF Report to G20 Finance Ministers and Central Bank Governors (Paris: Financial Action Task Group, 2018. https://www.fatf-gafi.org/content/dam/fatf-gafi/reports/FATF-G20-FM-CBG-March-2018.pdf.coredownload.pdf
- FATF. Updated Guidance for a Risk-Based Approach to Virtual Assets and Virtual Asset Service Providers. Paris: Financial Action Task Group, 2021.
- Kristen, Silverberg. Getting Smart: Contracts on the Blockchain. Washington: Institute of International Finance, 2016.
- Lauslahti, Kristian, Juri Mattila & Timo Seppala. “Smart Contracts - How will Blockchain Technology Affect Contractual Practices”. ETLA Reports, 68(2018), 3-27. Accessed 24 Dec 2018. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3154043
- Law Commission. Smart legal contracts: Advice to Government. London: Crown, 2021.
 - Schrepel, Thibault. “Collusion by Blockchain and Smart Contracts”. Harvard Journal of Law and Technology, 33, 1(2019), 66-118. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3315182
- UK Jurisdiction Taskforce. Legal Statement on Cryptoasset and Smart Contracts. London: The LawTech Delivery Panel, 2019.
- Winn, K. Jane and Benjamin Writht. The law of Electronic Commerce. New York: Wolters Kluwer, 2002.
- Wood, Gavin. “Ethereum: A secure decentralized generalized transaction ledger”, Ethereum Project Yellow Paper, 151(2014), 1-32.
- Wright, Aaron and Primaveram De Filippi. “Decentralized Blockchain Technology and the Rise of Lex Cryptographia”. SSRN, (2015), Accessed 25 Jul 2017, DOI:10.2139/ssrn.2580664
- Zheng, Gavin. Etherium Smart Contract Development in Solidity. Singapore: Springer, 2021.
پژوهشهای حقوقی
دوره 23، شماره 58
تابستان 1403
صفحه 599-630