پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

اهلیت شرکت‌های تجاری و رابطه موضوع شرکت با آن در حقوق ایران، مصر و لبنان

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.
چکیده
خصوصیات و ویژگی‌‌های خاص اشخاص حقوقی از جمله شرکت‌های تجاری باعث شده اهلیت این اشخاص از جهات مختلف با اهلیت اشخاص حقیقی متفاوت باشد. تشخیص حدود و گستره اهلیت شرکت‌های تجاری از این نظر حائز اهمیت است که حدود حقوق و تکالیف شرکت و اختیارات ارکان آن (مجامع عمومی و هیئت‌مدیره) بستگی به اهلیت شرکت دارد. در این زمینه دو دیدگاه در حقوق ایران مطرح شده است. برخی این دیدگاه را مطرح کرده‌‌اند که شرکت باید در حدود موضوع خود فعالیت کند، لذا اهلیت شرکت در چهارچوب موضوع شرکت معنا می‌‌یابد. به دیگر سخن در این باره برخی اهلیت شرکت را محدود به موضوع آن می‌‌کنند، ولی برخی دیگر موضوع شرکت را عامل محدودکننده اهلیت شرکت نمی‌‌دانند و معتقدند شرکت دارای اهلیت عام است. این نوشتار با روش توصیفی ـ تحلیلی ضمن بررسی موضوع در حقوق ایران، آن را با حقوق مصر و لبنان نیز تطبیق می‌‌دهد و در نهایت با توجه به مواد قانون تجارت این کشورها نتیجه می‌‌گیرد اهلیت اصل و عدم اهلیت چهره استثنایی دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Eligibility of Commercial Companies and the Relationship of the Subject of the Company with it in the Laws of Iran, Egypt, and Lebanon

نویسنده English

Fatemeh Rajaei
Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Islamic Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Hakim Sabzevari University, Sabzevar, Iran.
چکیده English

The specific characteristics of legal entities, including commercial companies, have made them distinct from natural persons and their capacity deffers from natural persons. Determining the scope of a commercial company's is important because it determine the company capacity and scope of the company rights and duties and the powers of its members (general assemblies, board of directors, etc). There are two views on this issue in the Iranian legal system; some limit the company's capacity to its scope, but others do not consider the scope of the company to be a limiting factor of the company's capacity and believe that the company has a general capacity. This paper firstly studies the company's capacity in Iranian regulations and then, compare it with the Egypt and Lebanon regulations, and finally concludes that in these countries, companies have a full capacity and their capacity did not limit to the scope of the company.

کلیدواژه‌ها English

Eligibility
Subject of the Company
Actions of Managers
Legal Entity
Commercial Companies
- اباذری فومشی، منصور. قانون تجارت در رویه قضایی. تهران: خرسندی، 1386.
- ابوالروس، احمد. موسوعه الشرکات التجاریه. الازیطه اسکندریه: المکتب الجامعی الحدیث، 2008.
- اسکینی، ربیعا. حقوق تجارت. تهران: سمت، 1375.
- اعظمی زنگنه، عبدالحمید. حقوق بازرگانی، به اهتمام سهراب امینیان، چاپ سوم. تهران: بی‌‌نا،  1346.
- الحیدری، هیوا ابراهیم. شرکه الشخص الواحد ذات المسئولیت المحدوده دراسه المقارنه، طبعه الاولی. بیروت: منشورات الحلب الحقوقیه،2010.
- الزینی، علی. اصول القانون التجاریه المصر. بی‌جا: مطبعه التالیف و الترجمه، 1945.
- باقرزاده، حمید. «بررسی تطبیقی اقدامات فراتر از اختیار شرکت‌ها در حقوق ایران و کامن‌لا». حقوق خصوصی، 13، 2(1395)، 253-274.
Doi: 10.22059/jolt.2016.60950
- بهشتیان، محسن. حقوق تجارت، چاپ سوم. تهران: طرح نوین اندیشه، 1385.
- بوذیاب، سلمان. مبادی القانون التجاری، طبعه الاولی. بیروت: المؤسسه الجامعیه للدراسات و النشر و التوزیع،  2003.
- پاسبان، محمدرضا و جواد نیک‌نژاد. «جایگاه حقوقی مدیران در شرکت‌های سهامی». تحقیقات حقوقی بین‌المللی، 14، 4(1390)، 9-40.
https://sanad.iau.ir/Journal/alr/Article/1059468
- پاسبان، محمدرضا. «اهلیت شرکت‌های تجاری و حدود اختیارات مدیران شرکت‌های تجاری». تحقیقات حقوقی، 13، 51(1389)، 127-164.
https://lawresearchmagazine.sbu.ac.ir/article_56256.html
- پاسبان، محمدرضا. حقوق شرکت‌های تجاری، چاپ اول. تهران: سمت، 1390.
- جوان، موسی. مبانی حقوق، جلد 2. تهران: شرکت سهامی چاپ رنگین  ،1326.
- حسنی، حسن. حقوق تجارت، چاپ اول. تهران: میزان، 1378.
- حیدرپور، البرز. محدودیت‌های مدیران شرکت‌ها در انجام معاملات (بررسی تطبیقی در حقوق ایران و انگلیس)، چاپ اول. تهران: مهزیار، 1382.
- خزاعی، حسین. حقوق تجارت شرکت‌های تجارتی (تطبیق اجمالی با لایحه اصلاحی 1384)، جلد 1. تهران: قانون، 1385.
- خلف، شفیق. تحویل الشرکات، الطبعه الاولی. بیروت: منشورات الحلبی الحقوقی، 1992.
- دشمن زیاری، اسفندیار،حیدر فروغ‌نژاد و عزیزالله نوروزی. حقوق تجارت (سنتی، مدرن و الکترونیک). تهران: مؤسسه کتاب مهربان نشر، 1390.
- راشدی اشرفی، علیرضا. حقوق تجارت کاربردی، چاپ اول. تهران: چاپ و نشر بازرگانی، 1375.
- رضوان، ابوزید. الشرکات التجاریه فی القانون المصری المقارن. قاهره: دارالفکر العربی،1993.
- زندی، محمدرضا. رویه قضایی دادگاه‌‌های عمومی حقوقی تهران در امور تجارت. تهرانک جنگل: جاودانه، 1394.
- ساکت، محمدحسین. شخصیت و اهلیت در حقوق مدنی، چاپ اول. مشهد: مؤلف، 1370.
- ستوده، حسن. حقوق تجارت، جلد 1. تهران: دادگستر، 1385.
- سهنوری، عبدالرزاق. الوسیط فی شرح القانون المدنی الجدید، چاپ دوم. بیروت: منشورات الحلبی الحقوقیه، 1998.
- شایگان، سید علی. حقوق مدنی، به کوشش محمدرضا بندرچی. قزوین: طه، 1375.
- صادقی نشاط، امیر و هادی شعبانی کندسری. «اعتبار محدودیت اختیارات مدیران و مدیرعامل شرکت های سهامی؛ نقد رویه قضایی». پژوهشنامه بازرگانی، 20، 80(1395)، 45-73.
https://pajooheshnameh.itsr.ir/article_24063.html
- صالح بک، محمد. شرکات المسامهه فی القانون المصری و القانون المقارن، چاپ اول. بی‌‌جا: جامعه فؤاد الاول، 1949.
- صفار، محمدجواد. شخصیت حقوقی، چاپ اول. تهران: دانا، 1373.
- صفایی، حسین و مرتضی قاسم‌زاده. حقوق مدنی، اشخاص و محجورین، چاپ 12. تهران: سمت، 1385.
- صفی‌‌نیا، سید نورالدین. درآمدی بر قانون شرکت‌های تجاری در ایران، چاپ اول. تهران: دانشگاه تهران، 1381.
- طباطبایی مؤتمنی، منوچهر. حقوق اداری. تهران: سمت،1373.
- عبادی، محمدعلی. حقوق تجارت، چاپ دهم. تهران: گنج دانش، 1373.
- عرفانی، محمود. حقوق تجارت. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی، 1373.
- عصام غصن، علی. الشرکات المدنیه القانون اللبنانی دراسه المقارنه، طبعه الاولی. بیروت: بی‌نا، 2010.
- عطوی، فوزی. القانون التجاری، چاپ اول. بیروت: دارالعلوم العربیه، 1986.
- عیسائی تفرشی، محمد. مباحثی تحلیلی از حقوق شرکت‌های تجاری، جلد 1، چاپ اول. تهران: دانشگاه تربیت مدرس، 1378.
- عیسایی تفرشی، محمد. مباحثی تحلیلی از حقوق شرکت‌های تجاری، جلد 2. تهران: دانشگاه تربیت مدرس، 1382.
- فروحی، حمید. حقوق تجارت شرکت‌های سرمایه‌‌ای شخصی و مختلط، چاپ اول. تهران: روزبهان، 1372.
- کاتبی، حسینقلی. حقوق تجارت، چاپ 6. تهران: گنج دانش، 1372.
- کاتوزیان، ناصر. قواعد عمومی قرارداد، جلد 2. تهران: بهنشر، 1376.
- کاویانی، کوروش. حقوق شرکت‌های تجارتی. تهران: میزان، 1389.
- کمالان، سید مهدی. مجموعه آراء وحدت رویه هیئت عمومی دیوان عالی کشور در امور حقوقی. تهران: انتشارات کمالان، 1387.
- ناصیف، الیاس. الکامل قانون فی التجاره، چاپ اول. بیروت: مویدات للنشر و الطباعه، 1999.
- ناصیف، الیاس. موسوعه الشرکات التجاریه، چاپ دوم. بیروت: منشورات الحلبی الحقوقیه، 2004.