پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

اعتبارسنجی توان اثباتی اقاریر مطرح در دادسرا

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، بخش حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشیار، بخش حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
3 کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
چکیده
اقرار به‌عنوان اَشرف دلایل، اِشراف‌دهنده کاشفان حقیقت است. اقرار گاه نزد شخص قاضی در دادگاه و گاه در خارج از دادگاه به وقوع می‌پیوندد. به اولی اقرار قضایی و به دوم اقرار غیر قضایی اطلاق می‌گردد. مقنن کیفری در باب ابتنای احکام جزایی بر اقاریر غیرقضایی، آنگاه که اقرار یگانه مستند مثبت پرونده باشد، با توجه به تبصره 2 ماده 119 قانون آیین دادرسی کیفری و تبصره 2 ماده 218 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، اقاریر غیرقضایی را فاقد صلاحیت توان اثباتی در قواره «دلیل» دانسته است. به نظر می‌رسد مقنن کیفری با اتکای بر براهینی از جمله روایات حکایتگر از لزوم اقرار عندالحاکم، نقصان در مکان و مستمع اقرار یعنی فقدان نهاد دادسرا در چرخه قضایی نظام دادرسی اسلامی و احتیاط نهادینه‌شده در سیاست جنایی اسلام در اثبات جرایم، بدین نتیجه متمایل گشته است که شأن اثباتی اقاریر غیرقضایی را از «دلیل» به «اماره قضایی» تنزل دهد. در این میان، نگارنده ضمن رد مدعیات حامیان نظریه مقنن کیفری معتقد است آنگاه ‌که سخن از اقراری باشد که موجد تمامی جوانب اعتباری است، نباید هیچ مانعی سد راه امکان توان اثباتی اقاریر مطرح در دادسرا به‌عنوان «دلیل» مطرح گردد، مگر آنکه مقنن کیفری با توجه امتنان و احتیاط نهادینه‌شده سیاست جنایی اسلام در اثبات جرایم تصمیم گیرد نسبت به لغزش‌های افراد خاطی تغافل نماید که پذیرش این تصمیم نیز مستلزم عدم تضییع حقوق افراد در جرایم حق‌الناسی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Validation of the Evidentiary Power of the Confessions Presented in the Prosecution

نویسندگان English

Seyyed Mohammad Mehdi Sadati 1
Fazlollah Foroughi 2
Amin , Jalili 3
1 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Shiraz University, Shiraz, Iran.
2 Associate Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Shiraz University, Shiraz, Iran.
3 M.A in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, Shiraz University, Shiraz, Iran.
چکیده English

Confession is the nobler of reasons, the nobler of truth discoverers. Confession sometimes occurs before the judge in court and sometimes outside the court. The former is referred to as judicial confession and the latter as non-judicial confession. Regarding the basis of criminal sentences based on non-judicial confessions, when the confession is the only documentary evidence of the case, according to Note 2 of Article 119 of the Criminal Procedure Code and Note 2 of Article 218 of the Islamic Penal Code approved in 2013, the non-judicial confessions are not competent to prove in the case He knows the "reason". It seems that the criminal legislator, relying on evidence such as the narrations that tell about the necessity of confession before the judge, the lack of the place and audience for confession, i.e. the lack of the institution of the prosecution in the judicial cycle of the Islamic judicial system, the institutionalized caution in the criminal policy of Islam in proving crimes, has inclined to the conclusion that To demote non-judicial evidence from "reason" to "judicial evidence". In the meantime, while rejecting the, there should not be any obstacle to the possibility of the evidence presented in the prosecution as "evidence", unless the criminal law with The attention of gratitude and caution institutionalized in the criminal policy of Islam in proving crimes should decide the slips of guilty people, and accepting this decision also requires not violating the rights of people in the crimes of human rights.

کلیدواژه‌ها English

Confession
Prosecutor's Office
Court
Reason
Judicial Decree
الف) منابع فارسی
 - امامی، سیدحسن. حقوق مدنی، جلد ششم، چاپ هشتم. تهران: کتاب‌فروشی اسلامیه، 1376.
- انصاری، مسعود و محمدعلی طاهری. دانشنامه حقوق خصوصی، جلد اول، چاپ اول. تهران: نشر محراب فکر، 1386.
- جاویدی، مجتبی. «جایگاه سیره عقلا در فقه جزایی امامیه». پژوهش‌های فقه و حقوق اسلامی، 33(1392)، 35-54.
https://sanad.iau.ir/journal/ijrj/Article/529930?jid=529930&lang=fa
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر. دائره‌المعارف حقوق مدنی و تجارت. تهران: گنج دانش، 1357.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر. مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد اول. تهران: انتشارات گنج دانش، 1378.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر‌. دائره‌المعارف علوم اسلامی قضایی، جلد دوم. تهران: گنج دانش، 1381.
- جهانخواه، علی. «جایگاه بنای عقلا در فقه شیعه». علوم سیاسی، 7، 17(1390)، 183-210.
https://sid.ir/paper/174127/fa
- حاجی‌ده‌آبادی، احمد. «عدم اعتبار اقرار غیر قضایی در امور کیفری». حقوق اسلامی، 10، 39(1392)، 113-140.
https://hoquq.iict.ac.ir/article_18230.html
- حسینی، سیدعلی‌اکبر. مذاکرات مجلس شورای اسلامی، دوره چهارم، جلسه ۵۵، مورخه ۲۲ آذر ۱۳۷۱.
- خادمی کوشا، محمدعلی. «مفهوم‌شناسی احکام امتنانی». مجله فقه، 19، 74(1391)، 107-131.
https://jf.isca.ac.ir/article_2988.html
- زراعت، عباس و حمیدرضا حاجی‌زاده. ادله اثبات دعوا. کاشان: نشر قانون‌مدار، 1388.
- شامبیاتی، هوشنگ. حقوق کیفری اختصاصی، جلد اول. تهران: نشر ویستار، 1377.
- شمس ناتری، محمدابراهیم. «اصل برائت و موارد عدول از آن در حقوق کیفری». مجله مجتمع آموزش عالی قم، 14(1381)، 65-88.
- شوشتری، محمداسماعیل. «اظهارات شوشتری وزیر دادگستری». روزنامه سلام، ۲ مرداد ۱۳۶۹.
- شوشتری، محمداسماعیل. مذاکرات مجلس شورای اسلامی، دوره چهارم، جلسه ۵۵، مورخه ۲۲ آذر ۱۳۷۱.
- صادقی، محمدهادی. «بزه‌پوشی». حقوقی دادگستری، 63، 29-28(1378)، 161-192.
https://www.jlj.ir/article_47938.html
- عبداللهی، جعفر. «رویکرد امتنان در شریعت اسلامی و بازتاب آن در فقه و قانون‌گذاری ایران». گفتمان فقه و اصول، 3، 3(1397)، 33-46.
- فیاضی، مسعود. «ماهیت احکام امضائی». فقه و اصول، 47، ۱۰۲(1394)، 109-129.
DOI: 10.22067/fiqh.v47i22.40065
- قاسم‌زاده، عاتکه  و محمد بهرامی خوشکار. «قضاوت غیرمجتهد در فقه امامیه با رویکرد به نظر امام خمینی (ره)». راهبرد، 21، 65(1391)، 69-92.
DOR: 20.1001.1.10283102.1391.21.4.2.0
- کاتوزیان، ناصر. اثبات و دلیل اثبات، جلد اول، چاپ سوم. تهران: نشر میزان، 1384.
- محصص، مرضیه. «سازگاری همسران به شیوه تغافل با تأکید بر آموزه‌های دینی». معرفت اخلاقی، 4، 14(1392)، 41-54.
- محقق داماد، سیدمصطفی. قواعد فقه ـ بخش قضایی (3). تهران: مرکز نشر علوم اسلامی، 1377.
- مدنی، سیدجلال‌الدین. ادله اثبات دعوا. تهران: انتشارات پایدار، 1377.
- منتظری، محمدجعفر. «اظهارات حجت‌الاسلام منتظری معاون حقوقی وزارت دادگستری»، روزنامه کیهان، 10 مرداد ۱۳۷۰.
- مرعشی شوشتری، سیدحسن. دیدگاه‌های نو در حقوق کیفری اسلام. تهران: نشر میزان، 1373.
- میرخلیلی، سیدمحمود. پیشگیری وضعی از بزهکاری. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1388.
- نجفی ابرندآبادی، علی‌حسین و حمید هاشم بیگی. دانشنامه جرم‌شناسی. تهران: گنج دانش، 1397.
- یوسفی، ایمان. تحقیقات مقدماتی در آیین دادرسی کیفری. تهران: نشر جنگل، 1391.
ب) منابع عربی
- الحصری، احمد. علم القضاء، جلد دوم. بیروت: انتشارات دارالکتب العربی، 1416ق.
- حسینی شیرازی، سیدمحمد. موسوعه استدلالیه فی الفقه الاسلامی، جلد ۷۳. بیروت: دارالعلوم، 1409ق.
- حسینی، سیدکاظم. القضا فی الفقه الاسلامی. قم: مجمع اندیشه اسلامی، 1405ق.
- حلی، جعفربن حسن بن یحیی. شرایع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام. قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1408ق.
- حلی، محمدبن ادریس. السر الحاوی لتحریر الفتاوی. قم: دفتر انتشارات اسلامی، 1410ق.
- شاهرودی، سیدمحمود. بحوث فی علم الاصول. قم: مؤسسه دائره‌المعارف للفقه الاسلامی طبقا لمذهب اهل البیت (ع)، 1426ق.
- صافی گلپایگانی، لطف‌الله. جامع الاحکام، جلد دوم. قم: انتشارات حضرت معصومه، 1385ش.
- طوسی، محمدبن حسن. تهذیب الاحکام، جلد 10. بیروت: دارالاضواء، 1406ق.
- عاملی، محمدبن حسن. وسایل الشیعه، جلد 28. قم: مؤسسه آل‌البیت (ع)، 1416ق.
- عراقی، ضیاءالدین. مقالات اصول. قم: مجمع الفکر الاسلامی، 1420ق.
- علامه حلی، ح‍س‍ن‌ب‍ن‌ ی‍وس‍ف.‌ تحریر الاحکام الشرعیه علی مذهب الامامیه، جلد 4. قم: مؤسسه امام صادق (ص)، 1421ق.
- مفید بغدادی، محمد. المقنعه. قم: کنگره جهانی هزاره شیخ مفید، 1413ق.
- نجفی، محمدحسن. جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام. بیروت: دارالاحیاء التراث‌العربی، 1404ق.
- یزدی، سیدمحمدکاظم. تکمله العروه الوثقی. قم: کتابفروشی داوری، 1414ق.