پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

انصاف و عدالت در رویه دیوان داوری دعاوی ایران ـ ایالات متحده آمریکا

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه حقوق عمومی، دانشکده معارف اسلامی و حقوق، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران؛ استاد مدعو، گروه حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
عدالت و انصاف بزرگ‌ترین غایت رسیدگی‌های حقوقی چه در دیوان‌ها و محاکم بین‌المللی و چه در محاکم داخلی است. انصاف، مرکز ثقل حقوق درحال‌توسعه سرمایه‌گذاری ‌خارجی است که هدف آن افزایش جریان سرمایه در سطح جهان و بهبود روابط اقتصادی کشورها است. جلب سرمایه‌گذاری‌ خارجی از طریق جلب اعتماد به اجرای عدالت در سیستم دادرسی و داوری در جهت رشد اقتصادی اهمیت فراوانی دارد. انصاف کارکردها و مفاهیم مختلف یافته است. گاه به‌عنوان یک اصل کلی حقوقی شناخته می‌شود و گاه به شکل کدخدامنشی و در موافقت‌نامه‌های سرمایه‌گذاری خارجی به‌عنوان رفتار منصفانه و عادلانه دیده می‌شود. دیدگاه‌های دیوان داوری دعاوی ایران و ایالات‌ متحده با قدمتی 40 ساله در مباحث مختلف سرمایه‌گذاری بسیار پراهمیت است و رویکرد دیوان به‌‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین مراجع داوری در عرصه بین‌المللی در این موضوع هدف این مقاله است؛ این مقاله با جستجو در آرای دیوان بر آن است تا روشن کند جایگاه انصاف، کدخدامنشی و رفتار منصفانه در تصمیم‌گیری‌های دیوان چگونه است. بر اساس یافته‌های این پژوهش دیوان با تکیه بر‌ حقوق قراردادی و حقوق بین‌الملل، اختیار توسل‌‌ به‌ انصاف، کدخدامنشی و رفتار ‌منصفانه را دارد؛ اما از میان مفاهیم و کارکردهای انصاف، تنها انصاف به‌عنوان یک اصل حقوقی مورد استناد دیوان قرار گرفته است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Fairness and Justice in the Procedure of the Iran–United States Claims Tribunal

نویسندگان English

Fatemeh Niavarani 1
Fathollah Rahimi 2
Tavakkol Habibzadeh 3
1 PhD Student in International Law, Faculty of Law, Tehran North Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Law, Tehran North Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Public Law, Faculty of Islamic Studies and Law, Imam Sadiq University, Tehran, Iran; Invited, Department of International Law, Faculty of Law, Tehran North Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

Justice and fairness are the greatest goals of legal proceedings both in international courts and tribunals and in domestic courts. Equity and fairness are the center of gravity of foreign investment law, which aims to increase the flow of capital globally and improve economic relations between countries. Attracting foreign investment through gaining trust in the administration of justice in the judicial and arbitration system is very important for economic growth. Fairness has different functions and concepts. Sometimes it is known as a general legal principle and sometimes as ex aequo et bono and sometimes it is seen as a code of conduct and in foreign investment agreements as fair and equitable treatment. The views of the Iran-United States Claims Tribunal, which is 40 years old, are very important in various investment issues and the approach of the tribunal, as one of the most influential arbitration authorities in the international arena, is the goal of this article; by searching the opinions of the Court, it aims to clarify the position of fairness, ex aequo et bono and fair and equitable treatment in the decisions of the tribunal. Relying on contractual law and international law, the tribunal has the authority to resort to equity, ex aequo et bono and fair and equitable treatment. But among the concepts and functions of fairness, only equity has been invoked by the tribunal as a legal principle.

کلیدواژه‌ها English

Fairness
Ex Aequo et Bono
Fair and Equitable Treatment
Iran-United States Claims Tribunal
Foreign Investment
الف) منابع فارسی
کتاب‌ها
- بلدسو بوسچک، رابرت. فرهنگ حقوق بین‌الملل، مترجم بهمن آقائی، چاپ اول. تهران: گنج دانش، 1375.
- جعفری لنگرودی، محمد‌جعفر. ترمینولوژی حقوق، چاپ ‌دوازدهم. تهران: گنج ‌دانش، 1381.
- خلیلیان، سیدخلیل. دعاوی حقوقی ایران و آمریکا مطرح در دیوان داوری لاهه. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1382.
- دالزر، ‌رودلف و کریستف شروئر. اصول‌‌ حقوق ‌بین‌الملل ‌‌سرمایه‌گذاری‌، مترجم سید‌قاسم‌ زمانی و به‌آذین ‌حسیبی، چاپ ‌سوم. تهران: موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهردانش، 1395.
- صفایی، سیدحسین. حقوق ‌بین‌الملل و داوری‌های بین‌المللی، چاپ اول. تهران: میزان، 1375.
- عسکری، پوریا. حقوق سرمایه‌گذاری خارجی در رویه داوری بین‌المللی، چاپ سوم. تهران: موسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهردانش، 1394.
- غمامی، مجید و فهیمه یادگاری. حقوق سرمایه‌گذاری بین‌المللی: مفهوم‌شناسی سرمایه‌گذار و سرمایه‌گذاری ‌خارجی، چاپ ‌اول. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1398.
- ‌لونفلد، آندریاس اف. حقوق بین‌الملل‌ اقتصادی، ترجمه محمد حبیبی‌مجنده، چاپ دوم. تهران: جنگل: جاودانه، 1392.
- ماروسی، علی، گزارش آرای دیوان داوری دعاوی ایران ـ ایالات ‌متحده، جلد‌های 4، 5، 6، 7، 8، 9، 11. تهران: معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات، 1392-1394.
- محبی، محسن. دیوان دعاوی ایران ـ ایالات ‌متحده آمریکا (ماهیت، ساختار، عملکرد)، مترجم محمد حبیبی مجنده. تهران: فردافر، 1383.
- موحد، محمدعلی. درس‌هایی از داوری‌های نفتی، جلد اول، چاپ اول. تهران: دفتر خدمات حقوقی بین‌المللی، 1374.
- موسی‌زاده، رضا. بایسته‌های حقوق بین‌الملل عمومی، چاپ سوم. تهران: میزان، 1383.
مقالات
- آهنگری، بهزاد. «انصاف در اسناد و رویه داوری سرمایه‌گذاری ‌خارجی». تحقیقات حقوقی معاهده، 2، 3(1397)، 103-126.
https://www.mo-lawresearch.ir/article_63080.html
- البرزی ورکی، مسعود و انسیه مطیعی. «بررسی تطبیقی اصل انصاف و اصول عدل و انصاف». پژوهش‌های حقوق تطبیقی، 22، 3(1397)، 137-162.
http://clr.modares.ac.ir/article-20-26502-fa.html
- امینی، اعظم. «بازاندیشی رابطه انصاف و حقوق». پژوهش‌های حقوق خصوصی، 5، 16(1395)، 31-56.
https://doi.org/10.22054/jplr.2016.6740
- پاسبان، محمدرضا و زینب اصغری. «نقش رفتار ‌منصفانه در حل‌و‌فصل اختلافات ناشی از سرمایه‌گذاری‌ خارجی با تأکید بر‌ مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکت‌های فراملی»، پژوهش‌های حقوق خصوصی، 3، 8(1393)، 43-70.
https://jplr.atu.ac.ir/article_867.html
- شیروی، عبدالحسین. «نظریه غیرمنصفانه و خلاف وجدان بودن شروط قراردادی در حقوق کامن‌لا با تأکید بر حقوق انگلستان، آمریکا، استرالیا». مجله مجتمع آموزش عالی قم، 14(1381)، 5-44.
- عادل، مرتضی. «قواعد انصاف در نظام کامن‌لا». مطالعات حقوق خصوصی، 40، 1(1389)، 179-192.
https://jlq.ut.ac.ir/article_20854.html
- علیدوستی شهرکی، ناصر. «انصاف در حل اختلافات سرمایه‌گذاری خارجی». مطالعات حقوق خصوصی، 40، 3(‌1389)، 261-276.
https://jlq.ut.ac.ir/article_29518.html
- مافی، همایون، زهرا محمودی کردی و علی قهاری. «تدابیر منصفانه در رویه دیوان دعاوی ایران ـ ایالات ‌متحده». تحقیقات حقوقی، 23، 92(1399)، 197-222.
doi: 10.22034/jlr.2020.179494.1357
- مافی، همایون. «تحلیلی بر عملکرد دیوان داوری دعاوی ایران ـ آمریکا». مجله پژوهش حقوق و سیاست، 10، 24(1387)، 177-223.
- محبی، محسن. «رژیم قانون حاکم دیوان داوری ایران ـ ایالات ‌متحده در دعاوی نفتی و تأثیر آن در روند داوری بین‌المللی». تحقیقات حقوقی، 2، 27-28(1378)، 45-92.
https://lawresearchmagazine.sbu.ac.ir/article_56871.html
- میرفخرایی، سیدحسن و صادق پیری. «استنادپذیری عهدنامه مودت 1955 درباره تحریم‌های غرب علیه ایران». مطالعات روابط بین‌الملل، 9، 34(1395)، 93-126.
https://sanad.iau.ir/journal/prb/Article/525715?jid=525715
ب) منابع خارجی

Book
- Brownlie, Ian. Principle of Public International Law, Fifth Edition. Oxford: Clarendon Press, 1998.
- Fellmeth, Aaron X.  & Maurice Horwitz. Guide to Latin in international law. Oxford: Oxford University Press, 2009.
- Hudson, Manley O. The Permanent Court of International Justice, 1920-1942: A treatise. New York: The Macmillan Company, 1943.
- Organisation for Economic Co-operation and Development. Draft Convention on the Protection of Foreign Property and Resolution of the Council of the OECD on the Draft Convention. Paris: Organisation for Economic Cooperation and Development, 1967.
- Yannaca-Small, Katia. Fair and Equitable Treatment Standard: Recent Developments. Oxford: Oxford University Press, 2008.
Article
 - Bitar, Khalil. “A Social Equity AAssessment Tool (SEAT) For Evaluation”. (2021), 1-15. DOI:10.13140/RG.2.2.19927.19369/1
- Fadhlurrahman, Baya, Huala Adolf & Prita Amalia. “Limiting Investor Legitimate Expectations in Foreign Investment to Ensure State Economic Sovereignty: Implementations of the Principle in Indian Metals & Ferro Alloys (Imfa) v Republic of Indonesia”. International Journal of Business Economic and Law, 23, 1(2020), 55-60. https://ijbel.com/wp-content/uploads/2020/11/IJBEL23-208.pdf
- Popa, Elena Cristina. “International Investment Protection in front of the States Role in Crisis Times to Managing Disputes”. Juridical Tribune - Review of Comparative and International Law, 10, 3(2020), 455-465. Available at: https://ideas.repec.org/a/asr/journl/v10y2020i3p455-465.html
- Schreuer, Christoph. “Fair and Equitable Treatment in Arbital Practice”. Journal of World Investment and Trade, 6, 3(2005), 357-386. Available at: https://roboalbanconuevomundo.com/pdf/bnm-memorial-de-meritos/anexo%20vii.%20doctrina/anexo%2027.pdf