پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

سیاست‌گذاری پولی و تحلیل حقوقی مداخله قوه مقننه و مجریه در آن

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق خصوصی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق خصوصی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران؛ استاد مدعو، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4 استادیار، گروه حقوق خصوصی، واحد شاهرود، دانشگاه آزاد اسلامی، شاهرود، ایران؛ استاد مدعو، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
علی‌رغم آنچه در قانون پولی و بانکی کشور به‌صراحت بیان گردیده است که سیاست‌گذار در عرصه پولی، بانک مرکزی و رکن مهم آن شورای پول و اعتبار است و همچنین در مواد مختلف این قانون به‌نحوی درخصوص سیاست‌گذاری پولی صحبت شده است که گویی بانک مرکزی تنها نهاد سیاست‌گذار است و در سیاست‌گذاری از سایر نهادها مستقل است، اما در عمل شاهد آن هستیم که قوای مقننه و مجریه در این سیاست‌گذاری دخالت دارند. در این مقاله ضمن بیان جایگاه هر یک از نهادهای سیاست‌گذار پولی، برخی از دوگانگی‌ها و تعارضات عملکردی و قانونگذاری قوه مجریه و قوه مقننه در سیاست‌گذاری‌های پولی بیان گردیده است که نشان می‌دهد مداخله و یا نظارت سایر نهادها در سیاست‌گذاری‌های پولی چه پیامدی دارد و چگونه عرصه را بر نهاد سیاست‌گذار تخصصی که می‌بایست مستقل باشد، تنگ می‌کند و می‌تواند چه آثار ناگوار اقتصادی در پی داشته باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Institutional Independence and Legislative/Executive Intervention in Monetary Policy-Making: A Study of Iran’s Monetary and Banking Framework

نویسندگان English

Parisa Ghorbani Zirdehi 1
Alireza Masoudi 2
Mahmood Bagheri 3
Hossein Ghorbanian 4
1 PhD Student in Private Law, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Private Law, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Private Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran; Invited Professor, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
4 Assistant Professor, Department of Private Law, Shahrood Branch, Islamic Azad University, Shahrood, Iran; Invited Professor, North Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

Notwithstanding the explicit provisions of the Monetary and Banking Act of Iran, pursuant to which the Central Bank and its principal decision-making body, namely the Money and Credit Council, are recognized as the primary monetary policymakers, and despite the fact that various provisions of the said law address monetary policymaking in a manner suggesting that the Central Bank functions as the sole policymaking authority acting independently from other institutions, practical experience demonstrates that both the legislative and executive branches intervene in the formulation and implementation of monetary policy. This article, while examining the institutional position and authority of the various monetary policymaking bodies, analyzes certain instances of duality, inconsistency, and conflict arising from the legislative and executive branches’ regulatory interventions in the realm of monetary policymaking. The study demonstrates the consequences of intervention by non-specialized governmental institutions in monetary policy and explains how such intervention constrains the autonomy and effective functioning of the specialized monetary authority, which, by its very nature, ought to operate independently. Furthermore, the article explores the potentially adverse economic consequences arising from the erosion of central bank independence and institutional coherence in monetary governance.

کلیدواژه‌ها English

Monetary and Banking Act
Monetary Policy
Policymaking Institution
Central Bank Independence
Money
الف) منابع فارسی
- السان، مصطفی. حقوق بانک مرکزی. تهران: پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی، 1392.
- امامی محمد و کوروش استوار سنگری. حقوق اداری. ویرایش دوم. تهران: نشر میزان، 1391.
- بنایی اسکویی، مجید و ویدا میرزایی. «جایگاه و قلمرو حقوقی مصوبات شورای پول و اعتبار». فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، ‌‌66(1399)، 141-180.
- جعفری، امین. بایسته‌های حقوق بانکی، جلد نخست. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1399.
‌- رستم ‌پور، فریبا. «‌مروری ‌بر ‌تاریخچه ‌شورای ‌پول ‌و‌ اعتبار ‌و ‌ترکیب‌ اعضای‌ آن». مجله ‌بانک‌ و‌ اقتصاد، ‌96(1387)، 20-23.
- روشن، محمد، مصطفی مظفری و هانیه میرزایی. «بررسی وضعیت فقهی و حقوقی بیت کوین». فصلنامه تحقیقات حقوقی، 87(1397)، 49-78.
- زرشگی، محمد. «مفهوم صلاحیت ویژه قانونگذار». کنفرانس بین‌المللی هزاره سوم و علوم انسانی، شیراز، 25 خرداد 1394.
- کعبی عباس و سجاد حکیمی. «ماهیت نمایندگی مجلس در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران». حکومت اسلامی، 2(1393)، 123-144.
- مسعودی، علیرضا. حقوق بانکی. ویرایش اول. تهران: انتشارات پیشبرد، 1387.
- میرزاخانی، رضا و حسینعلی سعدی. «بیت‌کوین و ماهیت مالی ـ فقهی پول مجازی». دوفصلنامه جستارهای اقتصادی ایران، 30(1397)، 71-92.
- میرزایی ویدا. «جایگاه و قلمرو مصوبات شورای پول و اعتبار». پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه علامه طباطبایی،1397.
‌- نظافتیان عبدالعلی. «ارزیابی جایگاه‌ حقوقی ‌نهادهای‌ سیاست‌گذار ‌پولی ‌و اعتباری ‌در ‌نظام ‌بانکی‌ کشور». ‌مجلس ‌و‌ راهبرد، 51(1385)،275-298.
- هاشمی، محمد. حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، جلد دوم. ویرایش 6. تهران: میزان، 1386.
ب) منابع خارجی
- “Structure of the Federal Reserve System”. 23 December 2022. https://www.federalreserve.gov
- “What is a central bank?”. 10 July 2015. https://www.ecb.europa.eu/ecb-and-you/explainers/tell-me/html/what-is-a-central-bank.en.html
- Lukonga, Inutu. “Monetary Policy Implications of Central Bank Digital Currencies: Perspectives on Jurisdictions with Conventional and Islamic Banking Systems”. International Monetary Fund, 60(2023), 2-40.
- Schooner, Heidi Mandanis & Michael Taylor. “Convergence and Competition: The Case of Bank Regulation in Britain and the United States”. Michigan Journal of International Law, 20, 4(1999), 596-655.