پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

مصالحه غرامت در مسئولیت مدنی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
محمد غلامعلی زاده 1
آرمین اخترکاوان 2
1 استادیار، گروه حقوق، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 مدرس و مدعو، گروه حقوق، واحد چالوس، دانشگاه آزاد اسلامی، چالوس، ایران.
10.48300/jlr.2023.399392.2361
چکیده
با عنایت به گستره حقوق جبران خسارات و قواعدِ پیچیده آن، عوامل واقعی یا احتمالیِ زیان همیشه به دنبالِ مسیری هستند که محدوده مسئولیت خویش را معین نمایند و از این رهگذر، از التزام به تدارک خسارات هنگفت و غیرقابل پیش‌‌بینی رهایی یابند. این مهم که با پیوند مسئولیت مدنی و حقوق قراردادها ممکن است و در قالب‌‌های متفاوتی به ظهور می‌‌رسد، گاه با تردیدهایی مواجه ‌‌است. این نوع توافقات به‌‌رغم مشابهت، نتایج متعددی را در پی خواهند داشت که بی‌‌توجهی بدان تفاوت‌ها، آثار نامطلوبی را بر جای می‌‌گذارد. در این میان، عقدِ صلح به‌‌عنوان یکی از این تدابیر می‌‌تواند محملی موثق برای جبران خسارت باشد و کارکردهای مفیدی نیز عرضه دارد. با وجود این، مصالحه غرامت، مستلزم رعایت اصولی است که بر انعقاد عقد صلح حاکم است. هرچند گاه قانون‌گذار آگاهانه اراده اشخاص را در زمینه مصالحه غرامت محدود می‌‌کند اما بعضاً در سکوت قانون، حل مشکلات و نواقصِ مربوط به مصالحه غرامت و ابهاماتِ مربوط به این نهاد، بر عهده رویه قضایی است. صلح خسارت تا جایی که منتهی به سوءاستفاده از موقعیت زیان‌دیده نگردد، معتبر و واجد آثار حقوقی است. بر این اساس مؤلفین با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی ضمن طرح مطالب لازم، سعی در تبیین و اثبات این گزاره دارند و در واکاوی قواعد عام ناظر بر صلح خسارات نیز جز در مواردی همچون برخورد با نظم عمومی و قوانین آمره، مخصصی را ملاحظه ننموده‌اند.
کلیدواژه‌ها
صلح
غرامت
مسئولیت مدنی
تغییر خسارت
رویه قضایی

عنوان مقاله English

Conciliation of Compensation in Civil Liability

نویسندگان English

Mohammad Gholamalizadeh 1
Armin Akhtarkavan 2
1 Assistant Professor, Department of Law, Payame Noor University, Tehran, Iran.
2 Lecturer and Invited, Department of Law, Chalous Branch, Islamic Azad University, Chalous, Iran.
چکیده English

Given the extensive scope of damage compensation rights and the intricate regulations governing them, parties involved in actual or potential causes of loss constantly seek ways to ascertain the extent of their liability, hoping to avoid substantial and unpredictable compensation claims. This is only possible via the intersection of civil liability and contract law, which can manifest itself in various forms. However, there may be some complications. Despite their similarities, such agreements may result in different outcomes, and disregarding these differences can lead to adverse consequences. In this regard, a Contract of Conciliation offers useful applications and can serve as a reliable solution for compensating losses. However, compensation conciliation requires adherence to the principles governing such contracts. Although legislators sometimes deliberately restrict individuals' autonomy in matters concerning compensation conciliation, in instances where the law remains silent, judicial proceedings are required to address the related issues, shortcomings, and ambiguities. Compensation conciliation holds legal justification as long as it does not abuse the position of the injured party. Therefore, the authors used a descriptive-analytical method to state the problem and substantiate this argument. Moreover, no specifications were considered when investigating the general rules governing compensation conciliation except in cases of public order and mandatory laws.

کلیدواژه‌ها English

Compromise
Recompense
Civil Liability
Damage Change
Judicial Procedure
الف) منابع فارسی
- ابن منظور، ابی الفضل جمال‌الدین محمدبن مکرم الافریقی المصری. لسان العرب. ویرایش دوازدهم. بیروت: دار صادر، 1414.
- امامی، سید حسن. حقوق مدنی، ویرایش سی و دوم. تهران: انتشارات اسلامیه، 1390.
- امینی، منصور، میرحسین عابدیان و سکینه کرمی. «نحوه مقابله نظام‌های حقوقی با شروط ناعادلانه قراردادی و سکوت قانون حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان در ایران». تحقیقات حقوقی، 15، 59(1391)، 171-212.
- بادینی، حسن، ابراهیم تقی‌زاده، ناصر علیدوستی شهرکی و پانته‌آ پناهی اصانلو. «تأثیر اصل جبران کامل خسارات در شیوهای عینی و انتزاعی ارزیابی خسارت در بیع بین‌المللی کالا». پژوهش‌های حقوق تطبیقی، 20، 1(1395)، 1-20.
http://clr.modares.ac.ir/article-20-7865-fa.html
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر. ترمینولوژی حقوق، چاپ بیست و چهارم. تهران: گنج دانش، 1393.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر. مجموعه محشی قانون مدنی، چاپ چهارم. تهران: گنج دانش، 1391.
- خدابخشی، عبدالله. بیمه و حقوق مسئولیت مدنی. جلد اول. چاپ دوم. تهران: انتشارات جنگل، 1393.
- دیانت، علی‌اکبر. دانشنامه جهان اسلام، چاپ دوازدهم. تهران: مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، 1395.
- شمس، عبدالله. دوره پیشرفته آیین دادرسی مدنی، ویرایش بیست و سوم. تهران: انتشارات دراک، 1392.
- شیخ طوسی. المبسوط فی فقه الإمامیه. ویرایش سوم. ترجمه و تحقیق محمدتقی کشفی و محمدباقر بهبودی. تهران: کتابخانه مدرسه فقاهت، 1387.
- صفایی، سیدحسین. حقوق مدنی. ویرایش دهم. تهران: انتشارات میزان، 1389.
- صفایی، سیدحسین. مسئولیت مدنی. ویرایش دهم. تهران: انتشارات سمت، 1396.
- عدل، مصطفی. حقوق مدنی. ویرایش دوم. تهران: انتشارات خرسندی، 1394.
- غمامی، مجید. قابلیت پیش‌بینی ضرر در مسئولیت مدنی. چاپ دوم. تهران: سهامی انتشار، 1388.
- قاسم‌زاده، سیدمرتضی. اصول قراردادها و تعهدات: نظری و کاربردی. چاپ چهاردهم. تهران: نشر دادگستر، 1389.
- کاتوزیان، ناصر. الزام‌‌های خارج از قرارداد. ویرایش چهاردهم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1395.
- کاتوزیان، ناصر و محسن ایزانلو. شروط محدودکننده و ساقط‌‌کننده مسئولیت در قراردادها. چاپ چهارم. تهران: انتشارات سهامی انتشار، 1393.
- کاتوزیان، ناصر. درس‌‌هایی از عقود معین. چاپ هجدهم. تهران: انتشارات گنج دانش، 1391.
- کاتوزیان، ناصر. نظریه عمومی تعهدات. چاپ هشتم. تهران: میزان، 1395.
- قسمتی تبریزی، علی. «تعهدات غرامتی و نفقه‌ای در مسئولیت مدنی». مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 9، 17(1396)، 181-208.
- قسمتی تبریزی، علی. «اصل جبران کامل زیان». مطالعات فقه و حقوق اسلامی، 7، 13(1394)، 135-174.
Doi: 10.22075/feqh.2017.1943
- قسمتی تبریزی، علی. «اجتماعی کردن خطرات». حقوق تطبیقی، 85(1389)، 61-78.
 https://law.mofidu.ac.ir/article_46986.html
- مرکز فرهنگ و معارف قرآن. فرهنگ قرآن. ویرایش نهم. تهران: کتابخانه مدرسه فقاهت، 1400.
- مسجدسرایی، حمید. اللمعه الدمشقیه شهید اول. ویرایش سیزدهم. تهران: انتشارات خط سوم، 1403.
ب) منابع خارجی

- Brun, Philippe. Responsabilité civile extracontractuelle. 6th Ed. Paris: Manuels, 2023.
- Butt, Zoltan, Steven Haberman, Richard Verrall & Victoria Wass. “Calculating compensation for loss of future earnings: estimating and using work life expectancy”. Journal of the Royal Statistical Society, 171, 4(2008), 763-805. https://doi.org/10.1111/j.1467-985X.2007.00539.x
- Carval Suzanne, Jourdain Patrice and Geneviève Viney. Les effets de la responsabilité. First Ed. Paris: LGDJ, 2017.
- Dari-Mattiacci, Giuseppe and Hans-Bernd Schäfer. “The core of pure economic loss”. International Review of Law and Economics, 27, 1(2007), 8-28. https://doi.org/10.1016/j.irle.2007.04.002
- Flour, Jacques, Jean-Luc Aubert & Éric Savaux. Droit civil. Les obligations, Tome 1. L’acte juridique (Université). Paris: Sirey, 2007.
- Lalitha, S. “Compensation for Loss of Consortium”. In Indian Accident Law: An Empirical Study”. Journal of the Indian Law Institute, 31, 4(1989), 553-565. https://www.jstor.org/stable/43951268
- Lambert-Faivre, Y. “Droit des assurances”. In: Revue internationale de droit compare Juillet-septembre. vol. 34. Paris: Société de législation comparée, 1990.
- Le Tourneau, Philippe. Droit de la responsabilité et des contrats. Paris: Dalloz, 2008.
- Su, Wanling. “What Is Just Compensation?”. Virginia Law Review, 105, 8(2019), 1483-1536. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=784984
پژوهشهای حقوقی
دوره 23، شماره 60
زمستان 1403
صفحه 531-566