پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

رویه قوه مجریه ایران در تعیین مراجع ملی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 دانشیار، مرکز تحقیقات اخلاق و حقوق پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده
با توجه به نقش اساسی مراجع ملی در اجرای تعهدات معاهداتی، بررسی فرایند تعیین مراجع ملی حائز اهمیت است. در این نوشتار به‌منظور شناسایی نقاط ضعف و قوت رویه قوه مجریه ایران در تعیین مراجع ملی به بررسی این رویه به شیوه توصیفی ـ ‌تحلیلی پرداخته‌ایم. حاصل مطالعه اینکه صلاحیت دولت برای تعیین مراجع ملی در اصل مبتنی بر واگذاری این اختیار از طرف قانون‌گذار است که به دو صورت محقق شده است: 1- تعیین مرجع ملی در قانون و اعطای اختیار تغییر آن به دولت؛ و 2- عدم تعیین مرجع ملی در قانون و اعطای اختیار تعیین و تغییر آن به دولت. البته در صورت سکوت قانون‌گذار درباره مرجع ملی نیز دولت می‌تواند با استناد به اصل 138 قانون اساسی اقدام به تعیین مرجع ملی کند، زیرا طبق این اصل یکی از صلاحیت‌های دولت، وضع تصویب‌نامه جهت «تأمین اجرای قوانین» است و معاهدات در قالب «قانون» به تصویب می‌رسند. در ضمن در دو وضعیت، اختیار دولت برای تعیین مراجع ملی مبتنی بر اراده قانون‌گذار نیست؛ یعنی در صورت تصویب معاهده توسط دولت و یا تعیین مرجع ملی در متن معاهده که هر دو در نظام حقوقی ایران مسبوق به سابقه است. یکی از نقدهای مهم بر رویه دولت در زمینه تعیین مراجع ملی نیز استناد به مبانی نادرست برای تعیین بعضی مراجع ملی است به‌ویژه در استناد اشتباه به قانون الحاق دو تبصره به قانون عضویت دولت جمهوری اسلامی ایران در سازمان‌ها و مجامع بین‌المللی مصوب 1370 و استناد به اصل 138 قانون اساسی به‌جای قانون عادیِ واگذارکننده اختیار تعیین مرجع ملی.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Procedure of Iran's Executive Branch in Determining National Authorities

نویسندگان English

Abdolmajid Soudmandi 1
Mahmoud Abbasi 2
1 Assistant Professor, Faculty of Law and Social Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Medical Ethics and Law Research Center, Shahid Beheshti University of Medical Sciences, Tehran, Iran.
چکیده English

Considering the essential role of national authorities in the implementation of treaties, it is important to study the process of determining them. In this article, in order to identify the weaknesses and strengths of the Iranian executive branch's procedure in determining national authorities, we have analyzed this procedure in a descriptive-analytical way. The result is that the authority of the government in this field is basically based upon assigning this authority by the legislature, which has been achieved in: 1- Determining the national authority in an Act and granting the authority to change it, 2- Not specifying the national authority in an Act and granting the authority to determine and change it. If the legislature is silent about the national authority, the government can determine the national authority by referring to Principle 138 of the Constitution for ensuring the implementation of the law ratified a treaty. In addition, in the case of ratification of a treaty by the government or determination of a national authority in the text of a treaty, the authority of the government is not based on the will of the legislature. One of the important criticisms of the government's procedure in this field is citing incorrect bases for determining some national authorities, especially in the wrong reference to the Act of adding two notes to the Act of membership of Iran in international organizations and institutions of 1370 and citing the principle 138 instead of the Act assigning the authority to determine the national authority.

کلیدواژه‌ها English

National Authority
International Treaties
Principle 138 of the Iran's Constitution
Regulation related to the Implementation of a Treaty
Regulation Determining Membership Fee in International Institutions
- ایزدی، علی. «نگاهی تطبیقی به اجرای حقوق بین‌الملل در محاکم ملی». مطالعات حقوق عمومی، 45، 3(1394)، 497-529.
 https://doi.org/10.22059/jplsq.2015.55799
- آقایی طوق، مسلم. «مرزشناسی امور اجرایی و تقنینی در نظریه‌های شورای نگهبان (مطالعه موردی اصل 85 قانون اساسی)». فصلنامه اطلاع‌رسانی حقوقی، 6، 1(1388)، 7-17.
- پورهاشمی، سیدعباس و مجتبی سبحانی‌نیا. «جایگاه معاهده در نظام حقوقی ایران با نگاهی به نحوه اجرای معاهدات زیست‌محیطی در ایران». علوم و تکنولوژی محیط زیست، 22، 9(1399)، 269-284.
Doi: 10.22034/jest.2020.33284.4124
- تیلا، پروانه. «ارزیابی الزام دولت به ابتکار قانون در اسلوب تعامل قوا در جمهوری اسلامی ایران». پژوهشهای حقوقی، 11، 1(1386)، 213-232.
- حسینی، سیدابراهیم. «محدودیت‌های مجلس شورای اسلامی در قانون‌گذاری (موضوع اصل 71 قانون اساسی)». حکومت اسلامی، 17، 4(1392)، 163-194.
- خسروی، حسن. حقوق اساسی 1، چاپ هشتم. تهران، انتشارات دانشگاه پیام نور، 1391.
- خلیلی، محسن. «مقایسه مسئله بازنگری در دو قانون اساسی مشروطیت و جمهوری اسلامی ایران». پژوهشنامه متین، 3، 1(1379)، 131-182.
- شعبان، مریم. «تحلیل ساختار حقوق کودک در ایران: بررسی مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک بر مبنای پیمان‌نامه جهانی حقوق کودک». تمدن حقوقی، 4، 2(1400)، 139-168.
Doi: 10.22034/lc.2022.134888
- شولتز، جنی، سارا جوزف و ملیسا کَسَن. میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی؛ دعاوی، آموزه‌ها، تفاسیر. مترجم سیدقاسم زمانی و همکاران، جلد یکم. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی، 1395.
- ضیائی بیگدلی، محمدرضا. حقوق معاهدات بین‌المللی، چاپ ششم. تهران: انتشارات گنج دانش، 1395.
- عنایت، سیدحسین. «تنظیم معاهدات بین‌المللی در حقوق کنونی ایران و مطالعه تطبیقی آن با فقه اسلامی و حقوق بین‌الملل معاصر». مجله حقوقی، 6، 2(1365)، 97-190.
- فتحی، محمد و کاظم کوهی اصفهانی. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به همراه نظرات تفسیری شورای نگهبان، چاپ اول. تهران: انتشارات پژوهشکده شورای نگهبان، 1397.
- قاضی، ابوالفضل. بایسته‌های حقوق اساسی، چاپ سوم. تهران: نشر دادگستر، 1377.
- کاتوزیان، ناصر. مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، چاپ هفتاد و ششم. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1389.
- کاظمی نجف‌آبادی، عباس و حسن اسکندریان. «الزامات تقنینی دولت‌ها در پروتکل کارتاهینا و میزان پایبندی دولت جمهوری اسلامی ایران به این الزامات». پژوهش حقوق عمومی، 16، 3(1393)، 129-148.
- کدخدایی، عباسعلی و مسلم آقایی طوق. «تبیین مفهوم اصل عدم تفویض قانون‌گذاری در پرتو اصل برتری قانون اساسی؛ نقدی بر رویه شورای نگهبان». پژوهش حقوق عمومی، 14، 44(1391)، 77-99.
- منصوریان، مصطفی و محمدحسین محمدی. «بایسته‌های حقوقی تفویض اختیار صلاحیت‌های رئیس‌جمهور به معاونان در نظام حقوق اساسی ایران با نگاهی به نظرهای شورای نگهبان». دانش حقوق عمومی، 11، 36(1401)، 23-44.
Doi: 10.22034/qjplk.2021.247
- موسوی، سیدفضل‌الله و فرشته مسلمی بیدهندی. «مهاجرت غیرقانونی از طریق دریا در پرتو حقوق بین‌الملل»، مطالعات حقوق خصوصی، 43، 4(1392)، 185-200.
Doi: 10.22059/jlq.2014.50112
- مهرپور، حسین. «یونسکو و رسیدگی به نقض حقوق بشر در ایران». راهبرد، 13، 2(1383)، 203-222.
- نوشیروان بابلی، پگاه، الهام یعقوبی، سارا محمدی و حسین اصلی‌پور. «چالش‌ها و حدود اختیارات مجلس شورای اسلامی از منظر تئوری سیستم‌ها». دانش حقوق عمومی، 8، 24(1398)، 41-64.
Doi: 10.22034/qjplk.2019.172
- هاشمی، حمید. «اجرای تعهدات بین‌المللی در نظام قضایی ایران: محدودیت‌ها و ظرفیت‌ها». پژوهشهای حقوقی، 15، 1(1388)، 229-258.