پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

امکان‌سنجی تأمین ارزش در تعهد پولی با رویکردی بر ماهیت تعهد

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
علی اصغر اسکندری پسیان 1
مرتضی حاجی پور 2
سید محمدتقی علوی هشتجین 3
1 دانشجوی دکترای حقوق خصوصی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران.
2 دانشیار، گروه حقوق، دانشکده الهیات، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.
3 استاد، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
10.48300/jlr.2023.416297.2440
چکیده
تحقیق و تفحص در اوصاف، ویژگی‌ها، نقش‌ها، وظایف و خصیصه‌های پول نشان‌دهنده آن است که ماهیت حقوقی پول متأثر از کارکردهای چندوجهی و متنوع حقوقی آن است؛ بنابراین پول نه‌ یک ماهیت خاص بلکه ماهیت‌های متعدد و متکثری دارد که بنا بر نوع تعهد یا تعهدات با منشأ قراردادی یا غیرقراردادی تحلیل می‌شود. پس بایسته است که پول در ظرف تعهدات خاص خود و متناسب با آن مورد ارزیابی قرار گیرد و بدین ترتیب متناسب با منشأ و روابط حقوقی خاص طرفین در میزان تعهدات پولی، ماهیت آن شناسایی شود. نگارنده در پژوهش حاضر به روشی توصیفی ـ تحلیلی کارکردهای حقوقی پول را که دربردارنده شناخت ماهیت‌های متنوع آن است، تشریح می‌نماید و این دیدگاه را عرضه می‌دارد که برخی از شاخص‌ترین کارکردهای پول که متمرکز بر قاعده لزوم جبران کاهش ارزش پول به‌عنوان وسیله‌ای برای تصفیه و جبران خسارت و ترمیم زیان وارده است، به‌طور افزایشی در میزان تعهد متعهد پولی اثرگذار است.
کلیدواژه‌ها
پول
ماهیت پول
کارکرد پول
تعهد پولی
تعهدات پولی

عنوان مقاله English

Feasibility of Securing Value in Monetary Obligations with Regard to the Nature of the Obligation

نویسندگان English

Aliasghar Eskandari Pesyan 1
Mortaza Hajipour 2
Mohammad Taghi Alavi 3
1 PhD Student in Private Law, Faculty of Law, Theology and Political Science, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran.
2 Associate Professor, Department of Law, Faculty of Theology, Shahid Madani University of Azerbaijan, Tabriz, Iran.
3 Professor, Department of Private Law, Faculty of Law and Social Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran.
چکیده English

An inquiry into the characteristics, roles, functions, and features of money demonstrates that its legal nature is shaped by its multifaceted and diverse legal functions; therefore, money possesses not a singular nature, but rather multiple natures which are analyzed based on the type of obligation and its contractual or non-contractual origin. Consequently, it is imperative that money be evaluated within the context of its specific obligations commensurately, so that, in accordance with the origin and specific legal relations of the parties, its nature may be identified. In the present research, utilizing a descriptive-analytical method, the author examines the legal functions of money, which entail the recognition of its diverse natures, and proposes the view that some of the most prominent functions of money- particularly those focused on the principle of compensating for the depreciation of money as a means of settlement, damages, and remediation of loss- incrementally increase the extent of the monetary obligor's obligation.

کلیدواژه‌ها English

Money
Nature of Money
Function of Money
Monetary Obligation
Monetary Obligations
الف) منابع فارسی
- آقایی، کامران. «ماده 522 قانون آیین دادرسی مدنی در آیین نظریه تعدیل پول». تحقیقات حقوقی، 20، 80(1396)، 239-258.
Doi: 10.22034/jlr.2018.112782.1086
- ابهری، حمید، محمد فرزانگان و سمیه ظهوری. «قواعد و شرایط حاکم بر مطالبه خسارت تأخیر تأدیه در حقوق ایران و کنوانسیون بیع بین‌المللی کالا». مطالعات حقوق تطبیقی، 8، 1(1396)، 25-43.
- احمدی، محمدرضا. «تأملی در مفهوم، مبانی و اقسام تعهد»، پژوهش حقوق عمومی، 11، 26(1388)، 7-42.
- الشریف، محمدمهدی و سمیه سعیدی. «تأثیر نوسانات ارزش پول بر جبران خسارت نقدی در دعوای مسئولیت مدنی». پژوهش‌های فقهی، 10، 4(1393)، 791-822.
Doi: 10.22059/jorr.2014.53581
- افتخاری، جواد. کلیات عقود و حقوق تعهدات. تهران: نشر میزان، 1382.
- امیری قائم‌مقام، عبدالمجید. حقوق تعهدات، جلد اول. چاپ دوم. تهران: نشر میزان، 1385.
- بادینی، حسن، ابراهیم تقی‌زاده، ناصر علیدوستی شهرکی و پانته‌آ پناهی اصانلو. «تأثیر اصل جبران کامل خسارات در شیوهای عینی و انتزاعی ارزیابی خسارت». پژوهش‌های حقوق تطبیقی، 20، 1(1395)، 1-20.
- باریکلو، علیرضا. اموال و حقوق مالی. چاپ دوم. تهران: انتشارات میزان، 1395.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر. حقوق تعهدات، جلد اول. تهران: انتشارات دانشگاه تهران: 1369.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر. حقوق مدنی: رهن و صلح. تهران: انتشارات گنج دانش، 1378.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر. دایره‌المعارف عمومی حقوق (الفارق)، جلد اول. تهران: انتشارات گنج دانش، 1385.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر. مبسوط در ترمینولوژی حقوق، جلد 3-5. چاپ اول. تهران: انتشارات گنج دانش، 1381.
- حاجی‌پور، مرتضی. «قلمرو جبران خسارت در پرتو رأی وحدت رویه شماره 733 دیوان عالی کشور». آموزه‌های فقه مدنی، 12، 22(1399)، 151-176.
Doi: 10.30513/cjd.2020.1121
- حاجی عزیزی، بیژن. «روش‌های جبران خسارت در مسئولیت مدنی». دوماهنامه دانشور پزشکی، 9، 36(1380)، 63-72.
- شمس، عبدالله. آیین دادرسی مدنی، جلد اول. چاپ پانزدهم. تهران: انتشارات دراک، 1386.
- شمس، عبدالله. آیین دادرسی مدنی، جلد دوم. چاپ شانزدهم. تهران: انتشارات دراک، 1387.
- شوشی‌نسب، نفیسه. ماهیت حقوقی اوراق بهادار. تهران: نشر میزان، 1394.
- شهیدی، مهدی. حقوق مدنی (آثار قراردادها و تعهدات)، جلد سوم و چهارم. چاپ چهارم. تهران: انتشارات مجد، 1389.
- شهیدی، مهدی. سقوط تعهدات، جلد پنجم. چاپ چهاردهم. تهران: انتشارات مجد، 1399.
- صفایی، حسین و حبیب‌الله رحیمی. مسئولیت مدنی. چاپ دوم. تهران: انتشارات سمت، 1390.
- صفایی، حسین. دوره مقدماتی حقوق مدنی (قواعد عمومی قراردادها)، جلد دوم. چاپ سی و پنجم. تهران: انتشارات میزان، 1400.
- صفایی، حسین. قواعد عمومی قراردادها. تهران: نشر میزان، 1385.
- صفایی، حسین و حانیه ذاکری‌نیا. «بررسی تطبیقی شیوه‌های جبران خسارت در مسئولیت مدنی غیرقراردادی». مطالعات حقوق خصوصی، 45، 2(1394)، 265-283.
Doi: 10.22059/jlq.2015.54448
- طبیبیان، محمد. اقتصاد کلان در کشورهای درحال‌توسعه. تهران: مؤسسه پژوهش و برنامه‌ریزی و توسعه، 1379.
- قنواتی، جلیل، سیدعلی علوی قزوینی و سیدمحسن سلطانی. «ماهیت سنجی اعمال حقوقی احسانی با تحلیل مفهوم قبول و رضایت». فقه و اصول، 55، 132(1402)، 159-178.
Doi: 10.22067/jfiqh.2021.72297.1175
- کاتوزیان، ناصر. دوره حقوق مدنی: قواعد عمومی قراردادها (آثار قرارداد)، جلد سوم. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1387.
- کاتوزیان، ناصر. دوره مقدماتی حقوق مدنی: اعمال حقوقی: قرارداد ـ ایقاع. تهران: انتشارات گنج دانش، 1395.
- کاتوزیان، ناصر. عقود معین (معاملات معوّض ـ عقود تملیکی)، جلد اول. تهران: انتشارات گنج دانش، 1398.
- کاتوزیان، ناصر. مقدمه علم حقوق، چاپ چهل و یکم. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1383.
- کاتوزیان، ناصر. نظریه عمومی تعهدات. چاپ پنجم. تهران: انتشارات میزان، 1389.
- کاتوزیان، ناصر. وقایع حقوقی. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1385.
- کریمی جابری، ام‌البنین. «بررسی تطبیقی ایفای تعهدات پولی در حقوق ایران و انگلیس». پایان‌نامه کارشناسی ارشد. ‏ دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، 1391.
‬- محبی، ابوالفضل. «تحلیل اقتصادی ضمانت اجراهای مدنی نقض تعهدات پولی». حقوقی دادگستری، 78، 87(1393)، 113-144.
https://doi.org/10.22106/jlj.2014.11567
- محقق احمدآبادی، مصطفی و همایون رضایی‌نژاد. «تأخیر در اجرای تعهد پولی و آثار آن (تحلیل حقوقی موضوعه و نقد رویه قضایی». پژوهش حقوق خصوصی، 7، 26(1398)، 271-300.
https://doi.org/10.22054/jplr.2017.20703.1539
ب) منابع عربی
- السنهوری، عبدالرزاق احمد. الوسیط فی شرح القانون المدنی الجدید، جلد 1. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1998.
- الموسوی البجنوردى، السید حسن. القواعد الفقهیه، جلد 2. قم: نشر الهادی، 1377.
- حر عاملی، محمدبن حسن. وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه، جلد 13. قم: مؤسسه آل البیت علیهم السلام لاحیاء التراث، 1412.
- نجفی، محمد حسن بن باقر. جواهرالکلام فی شرح شرائع الاسلام، جلد 35. بیروت: داراحیاء التراث العربی، 1430ق.
ج) منابع انگلیسی

- Moulin, Anne-Marie. “Le droit monétaire français et les paiements en écus”, Bulletin trimestriel de la Banque de France. December 1992.
- O’Connell, John F. Remedies in a Nutshell, 2nd edition. St. Paul: West Publishing, 1985.
- Proctor, Charles. Mann on the Legal Aspect of Money, 6th Ed. Oxford: Oxford University Press, 2005.
- Rogers, William Vaughan Horton. Winfield and Jolowicz on tort. 14th ed. London: Sweet & Maxwell, 1994.
- Soseki, Natsume. The Gate. London: Chester Springs, 2005.
پژوهشهای حقوقی
دوره 24، شماره 63
پاییز 1404
صفحه 395-426