پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

توسعه نظام زندانبانی؛ حلقه مفقوده کاهش خشونت و جرم در بین زندانیان

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
از گذشته تاکنون زندان به‌عنوان مجازاتی مهم و قابل توجه در نظا‌م‌های حقوقی مختلف مدنظر بوده است. هرچند زندان محلی برای نگهداری از مجرمین است، لیکن ساختار این مجموعه نباید به نحوی باشد که آسایش یا آرامش آنان در معرض خطر قرار گیرد و یا مورد تحقیر و توهین قرار گیرند. زندان محلی برای دور نگه داشتن مجرم از جامعه جهت جلوگیری از آسیب زدن به حقوق افراد و از طرفی محروم کردن آنها از آزادی و نعماتی است که در جامعه از آن بهرهمند بودند و به هر علت نسبت به آن بی‌توجه یا ناسپاسی می‌کردند، اما این دلیلی بر آزار و شکنجه آنها نیست؛ به همین منظور علم زندانبانی ایجاد و توسعه یافته است تا با ارتقا و تکمیل سه ضلع زندان، زندانبان و زندانی به عملکرد بهتر و بیشتر فرایند اصلاح و تربیت زندان‌ها کمک نماید. زندانبانی باید علمی، اخلاقی، انسانی و توأم با تعاریف و ضوابط بین‌المللی و ملی باشد. تجربه نشان داده است که اگر نظام مدیریتی و شیوه اداره زندان‌ها به شکل مطلوب و جامع وجود نداشته و یا در این مورد خلأهایی وجود داشته باشد، باز هم کار اصلاح و تربیت زندانیان با مشکلات جدی مواجه خواهد شد و فقط تغییر مدیریت نمی‌تواند این هدف را محقق سازد؛ از طرفی به نظر می‌رسد با توجه به رویه جهانی در اغلب کشورها در مدیریت زندان، مدیریت نظامیان جهت برقراری نظم، نحوه برخورد با شورشها و آشوب‌های داخلی و مدیریت بحران صحیح‌تر بوده و در مواقع لزوم با کمترین خسارت می‌تواند بر بحران فائق آید. در پژوهش حاضر که با روش توصیفی و تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع معتبر کتابخانه‌ای و رویه موجود نگارش شده، کوشش گردیده است ضمن احصای آسیب‌های موجود در نظام زندانبانی، عوامل مؤثر در بهبود عملکرد زندان، زندانبان و زندانی به‌عنوان سه ضلع مثلث یک ساختار مورد تحلیل و بررسی قرار گیرد. 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Development of Penitentiary Systems: Toward Reducing Violence and Recidivism Through Institutional Reform

نویسندگان English

Ali Farhadi 1
Alireza Jamshidi 2
Ali Najafi Tavana 2
1 PhD Student in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

Historically, imprisonment has been regarded as a primary form of punishment across various legal systems. While prisons serve as facilities for detaining offenders, their design and administration should not compromise the well-being, dignity, or psychological integrity of inmates, nor subject them to humiliation or abuse. Prisons exist to isolate criminals from society, preventing them from infringing upon the rights of others while simultaneously depriving them of the freedoms and privileges they previously held (and, by their actions, forfeited). However, this does not justify their mistreatment or the violation of their fundamental rights. Modern penology seeks to optimize the three fundamental components of the penitentiary system - prisons, prison staff, and prisoners - to improve the efficacy of rehabilitation and correctional processes. Effective penology must be scientific, ethical, humane, and aligned with both international human rights and national legal standards. Empirical evidence indicates that deficient prison administration undermines rehabilitation efforts, rendering managerial changes insufficient without systemic reform. Conversely, global practices suggest that a structured, disciplined approach - such as military oversight is more effective in maintaining order, addressing riots and disturbances, and managing crises, as it can resolve emergencies with minimal collateral damage. This study, employing a descriptive-analytical methodology and drawing upon primary and secondary legal sources, comparative case studies, and empirical data, seeks to identify shortcomings within penitentiary systems while analyzing factors that can enhance performance and compliance with human rights standards across prisons, prison staff, and prisoners - the triad underpinning institutional efficacy.

کلیدواژه‌ها English

Penology
Prison Administration
Correctional Structure
Prison Staff
Prisoner Rights
Violence Prevention
Recidivism Reduction
الف) منابع فارسی
- بدی، کیران. غیرممکن وجود ندارد: اصلاحات در یکی از بزرگ‌ترین زندان‌های جهان. مترجم گیتا گرکانی. تهران: مؤسسه فرهنگی هنری نوروز هنر، 1381.
- پاک‌سیرت، فاطمه. «دادسرا و دادگاه در پیشگیری از جرایم اطفال و نوجوانان». فقه و حقوق نوین، 1، 3(1399)، 153- 170.
- جعفرپورصادق، الهام و اعظم عدالتجو. «فساد مالی و راهکارهای پیشگیری از آن». تحقیقات حقوقی بین‌المللی، 6، 22(1392)، 57-79.
- حسینی خلیلی، زینب سادات. بررسی نظام زندان‌های ایران در پرتو قواعد ماندلا (مطالعه موردی زندان زنان تهران). پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه شهید بهشتی، 1399.
- خالقی، علی. قانون آیین دادرسی کیفری. تهران: پژوهشکده حقوق شهر دانش، 1400.
- دانش، تاج‌زمان. حقوق زندانیان و علم زندان‌ها. چاپ دوم. تهران: مؤسسه چاپ و انتشارات دانشگاه تهران، 1387.
- زمانی، سیدقاسم‌. «موازین بین‌المللی‌ حقوق بشر و بازداشت‌ محکومین‌ مالی‌ در ایران». حقوقی بین‌المللی، 23، 35(1385)، 71-87.
Doi: 10.22066/cilamag.2006.17823
- شمس، علی. رویکردی جدید به نظام زندانبانی، بازگشت سعادتمندانه. تهران: نشر سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، 1390.
- صبوری‌پور، مهدی. نظریه خشونت در دانشنامه بزه‌دیده‌شناسی و پیشگیری از جرم. جلد دوم. چاپ اول. تهران: نشر میزان، 1393.
- علی‌اکبرپور، رضا. رویه عملی در زندان. چاپ دوم. تهران: نشر راه تربیت، 1381.
- فضلی، مهدی و شهین دارابی‌پناه. «تحلیل آثار حبس بر زندانیان در پرتو نظریه تقلید گابریل تارد». پژوهشهای حقوق جزا و جرم‌شناسی، 4، 7(1395)، 5-32.
- م‍ات‍ی‍وس‌، راجر و پ‍ی‍ت‍ر ف‍ران‍س‍ی‍س. زندان‌ها در هزاره سوم: دی‍دگ‍اه‍ی‌ ب‍ی‍ن‌ال‍م‍ل‍ل‍ی‌ ب‍ر وض‍ع‍ی‍ت‌ ف‍ع‍ل‍ی‌ و آی‍ن‍ده‌ ح‍ب‍س. مترجم لیلا اکبری. تهران: نشر راه تربیت، 1381.
- مجموعه قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه. تهران: معاونت حقوقی ریاست جمهوری، نشر معاونت تدوین، تنقیح و انتشار قوانین و مقررات، 1396.
- محمدی ‌دره‌شوری، افشین و امیررضا قانع. سیری در نهاد زندانبانی؛ در ادوار تاریخی کهن و معاصر. تحقیقات نوین میان‌رشته‌ای حقوق، 1، 3(1400)، 57-73.
- میرمحمدصادقی، حسین. حبس انسان‌مدار: سند بین‌المللی بهبود نظام زندانبانی. مترجم حسن طغرانگار. تهران: سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، راه تربیت، 1383.
- نجفی ابرندآبادی، علی حسین. «تقریرات جرم‌شناسی». گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی. دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران، 1383.
- نیازپور، امیرحسن. «تحلیل جرم‌شناسانه جداسازی زندانیان با نگاهی به آیین‌نامه نحوه تفکیک و جداسازی زندانیان». حقوقی دادگستری، 80، 96(1395)، 173-201.
https://doi.org/10.22106/jlj.2016.24725
ب) منابع انگلیسی

- Bassiounie, M. Cherif. International Criminal Law: Multilateral and Bilateral Enforcement Mechanisms. V. 2. 3rd edition. Leidn: Brill, 2008.
- Bianchi, Andrea. “Human Rights and the Magic of Jus Cogens”. European Journal of International Law, 19, 3(2008), 491-508. https://doi.org/10.1093/ejil/chn026
- DeLisi, Matt, Mark T. Berg & Andy Hochstetler. “Gang members, career criminal and prison violence: further specification of the importation model of inmate behavior”, Criminal Justice Studies, 17, 4(2004), 369-383. https://doi.org/10.1080/1478601042000314883
- Evans, Tony & Patti Wallace. “A prison within a prison? The masculinity narratives of male prisoners”. Men and Masculinities, 10, 4(2008), 484-507. https://doi.org/10.1177/1097184X06291903
- Handbook on the International Transfer of Sentenced Persons. Vienna: United Nation, Office on Drugs And Crime, 2012.
ج) اسناد، گزارش‌ها و سایت‌ها:

- http://www.ipro.ir/
- https://hawzah.net/
- https://rc.majlis.ir/fa/law/show/1065249
- https://www.mehrnews.com
- https://www.prisons.ir/news/47/
- https://www.unic-ir.org/hr/hr27.pdf