پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

آثار ارزهای مجازی در امنیت اقتصادی و حقوق شهروندی ایران

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 کارشناسی ارشد حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، واحد تهران جنوب، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده
یکی از مهم‌ترین مسائل حقوقی روز، ابداع ارزهای دیجیتال به‌عنوان یکی از انواع ارزهای مجازی است. برای همگام‌سازی آن با تجارت بین‌‌المللی و جلوگیری از عقب ماندن کشور در مقایسه با سایر کشورهای منطقه و جهان، نیاز مبرم به‏ کاربرد این ارز در ایران احساس می‌‌شود. هدف از این پژوهش بررسی آثار ارزهای مجازی در امنیت اقتصادی کشور و همچنین تأثیرگذاری آن در حقوق شهروندی است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که ارزهای مجازی (دیجیتال) در ابعاد امنیتی و اقتصادی چالش‏هایی را ایجاد کرده که این چالش‌ها باعث نقض مواد ۳۴، ۳۵، ۷۱، ۷۱ و ۱۱۸ منشور حقوق شهروندی می‌شود و در نهایت به دلیل تخلفات و جرایم اجتماعی، فرار مالیاتی و پول‌شویی جزو اصلی‌ترین چالش‏های ارزی مجازی در سطح بین‌الملل هستند که مجلس شورای اسلامی با قانون‌گذاری صحیح و دقیق و مسئول قرار دادن سازمان‌ها و نهادهای دولتی به‌عنوان اجراکننده صحیح قوانین و نظارت بر آنان می‌تواند از این تهدید اقتصادی به‌عنوان فرصتی نو جهت رونق اقتصادی و افزایش امنیت اقتصادی بهره ایجاد کند. شایسته است سازمان امور مالیاتی کشور و شورای عالی مبارزه با پول‌شویی با تدوین مقررات کارآمد و اجرای آن و با نظارت شورای عالی فضای مجازی، پلیس فتا، نهادهای امنیتی و همکاری قوه قضائیه و دانشگاه‌ها در تدوین تولیدات علمی و حقوقی در این خصوص ابعاد مختلف حقوقی، شرعی، اجتماعی و سیاسی این موضوع را روشن نمایند تا از سوءاستفاده کلاهبرداران جلوگیری شود. روش پژوهش حاضر به‌صورت توصیفی ـ تحلیلی است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Impact of Virtual Currencies on Economic Security and Citizens' Rights in Iran

نویسندگان English

ALIREZA AKHLAGHDOUST 1
ali Faghih habibi 2
1 M.A in Public Law, Faculty of Law and Political Science, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Law, Faculty of Law and Political Science, South Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

One of the most important legal issues of the day, the invention of digital currencies is one of the types of virtual currencies. There is an urgent need to use this currency in Iran to synchronize it with international trade and prevent the country from falling behind compared to other countries in the region and the world. The purpose of this research is to investigate the effects of virtual currencies on the economic security of the country and also its influence on the rights of citizens. The results of the research show that virtual (digital) currencies have created challenges in terms of security and economy, which these challenges cause Violation of Articles 34, 35, 71, 72, and 118 of the Charter of Citizen Rights, and finally, due to violations and social crimes, tax evasion, money laundering are among the main challenges of virtual currency at the international level, which the Islamic Council legislates Correct and accurate and responsible for putting government organizations and institutions as the correct implementers of the laws and monitoring them can benefit from this economic threat as a new opportunity for economic prosperity and increasing economic security. And the Supreme Council for Combating Money Laundering by formulating effective regulations and implementing them under the supervision of the Supreme Council of Cyberspace, FATA Police, security institutions with the cooperation of the judiciary and universities in compiling scientific and legal productions in this regard, different legal and religious dimensions and Social and political issues should be clarified and fraudsters should be prevented. The present research method is descriptive-analytical.

کلیدواژه‌ها English

Virtual Currency
Money Laundering
E-Government
Economic Security
Civil Rights
الف) منابع فارسی
کتاب‌ها
- احمدی، سیدمحمود و مهدی خندان سویری. نظام‌های پرداخت و بانکداری الکترونیک در ایران. تهران: پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی ایران، ۱۳۹۴.
- السان، مصطفی. حقوق بانکداری اینترنتی. ویرایش دوم. تهران: انتشارات میزان، ۱۳۹۲.
- ریاضی‌مند، سیدمهران. بررسی ابعاد حقوقی ارزهای دیجیتال. چاپ اول. تهران: برتراندیشان‏، 1397.
- سائسی، سیدمحسن و حوریه شاه‌حسینی. بیت‏کوین. تهران: انتشارات سائسی، ۱۳۹۷.
- سیاه‌بیدی کرمانشاهی، سعید، ایمان رحیمی‌نیت و ریحانه ملک‌زاده‌رودبنه. حقوق کیفری اقتصادی: جرایم و تخلفات مالیاتی، اخلال در نظام اقتصادی کشور، قاچاق ارز و تخلفات ارزی، پول‌شویی. تهران، انتشارات جنگل، ۱۳۹۶.
- طباطبایی مؤتمنی، منوچهر. آزادی عمومی و حقوق بشر، چاپ چهارم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ۱۳۸۸.
- مرادی، حسن و ولی‏الله صادقی. پیکار با تروریسم در پرتو نظم قوانین و مقررات ایران. تهران: انتشارات مجد، ۱۳۹۸.
- مرزبان، حسین. بررسی پدیده پول‌شویی و سیستم مالی ایران، مجموعه سخنرانی‌ها و مقالات همایش بین‌المللی مبارزه با پول‌شویی، چاپ دوم. تهران: نشر وفاق، ۱۳۸۲.
- میرمحمد صادقی، حسین. حقوق جزای بین‌الملل، چاپ پنجم. تهران: انتشارات میزان، ۱۳۹۳.
مقاله‌ها
- بیگدلی، عطالله و علی‌اصغر فرج‌پور. «رهیافتی نو به ضوابط تشخیص مصلحت، از ضابطه تا فرایند». سیاست‌های راهبردی و کلان، ۱، ۲(۱۳۹۲)، ۱۱۹-۱۶۰.
- حبیب‌زاده، محمدجعفر و سیده سپیده میرمجیدی هشجین. «نقش بانکداری الکترونیکی در پول‌شویی و روش‌‌های مقابله با آن»، پژوهش‌های حقوق تطبیقی، 15، ۱(۱۳۹۰)، 23-43.
http://clr.modares.ac.ir/article-20-8627-fa.html
- رجبی، ابوالقاسم. ارز مجازی: قانون‌گذاری در کشورهای مختلف و پیشنهادها برای ایران. معاونت پژوهشهای زیربنایی و امور تولیدی، دفتر مطالعات ارتباطات و فناوریهای نوین، ۱۳۹۷. قابل دسترسی در: 
https://rc.majlis.ir/fa/report/download/1070755
- رفیعی، عقیل. «بایسته‌های ارز دیجیتال در نظام حقوق کیفری ایران». همایش ملی مدیریت و کسب‌وکار الکترونیکی با رویکرد اقتصاد مقاومتی. مشهد، ۱۳۹۷.
- روشن، محمد، مصطفی مظفری و هانیه میرزایی. «بررسی وضعیت فقهی و حقوقی بیت‌کوین»، تحقیقات حقوقی، 22، 87(۱۳۹۷)، 49-78.
Doi: 10.29252/lawresearch.22.87.49
- سلطانی، محمد و حمید اسدی. «ماهیت حقوقی پرداخت در پول الکترونیک». پژوهشنامه حقوق اسلامی، ۱۶، 41(۱۳۹۴)، 79-102.
Doi: 10.30497/law.2015.1768
- سلیمانی‌پور، محمدمهدی، حامد سلطانی‌نژاد و مهدی پورمطهر. «بررسی فقهی پول مجازی». تحقیقات مالی اسلامی، 6، 12(۱۳۹۶)، ۱۶۷-۱۹۲.
Doi: 10.30497/ifr.2017.2002
- شیرانی مسعود و ملیکاسادات طالکش. «قانون‌گذاری بلاکچین در ایران، چین و انگلستان». تمدن حقوقی، 3، 7(۱۳۹۹)، 175-185.
- صف‌آرا، غلامرضا و سیدحسین آل‌طاها. «ماهیت حقوقی ارز الکترونیکی بیت‌کوین». دومین کنفرانس ملی پژوهش‌های نوین در مدیریت و حقوق، کازرون، ۱۳۹۷.
- عبدی‌پور، ابراهیم. «تحلیل حقوقی ماهیت پول الکترونیکی»، حقوق خصوصی، 7، 16(۱۳۸۹)، 53-83.
- عطوفی، غلامرضا و حمیدرضا جاویدان داروگر. «اهمیت و جایگاه امنیت اقتصادی در توسعه پایدار اقتصادی»، پژوهش ملل، ۶(۱۳۹۵)، 4.
- منصوری، ذبیح‌الله. سرزمین جاویدان. تهران: نشر نی، ۱۳7۸.
- میرزاخانی، رﺿﺎ و حسینعلی سعدی. «بیت‌کوین و ماهیت مالی ـ فقهی پول مجازی». جستارهای اقتصادی ایران با رویکرد اقتصاد اسلامی، 15، 30(1397)، 71-92.
 Doi: 10.30471/iee.2018.1555
- میرمحمد صادقی، حسین. «پاک‌نمایی یا تطهیر اموال کثیف ناشی از جرم»، دیدگاه‌‌های حقوق قضایی، ۲۱-۲۲(۱۳۸۰)، 145-170.
- ناصری مقدم، حسین. «یادداشت سردبیر: پول مجازی و چالش‌های فقهی پیشِ رو». جستارهای فقهی و اصولی، 3، 7(۱۳۹۶)، 9-14.
- نوری، مهدی و علیرضا نواب‌پور. «طراحی چهارچوب مفهومی سیاستگذاری ارزهای مجازی در اقتصاد ایران». فصلنامه سیاستگذاری عمومی، ۳، ۴(۱۳۹۶)، ۵۱-۷۸.
قوانین
- اعلامیه حقوق بشر در اسلام مصوب سال ۱۹۹۰ در نوزدهمین کنفرانس وزرات امور خارجه کشورهای عضو سازمان کنفرانس اسلامی در قاهره.
- اعلامیه حقوق بشر مصوب (۱۰ دسامبر ۱۹۴۸ میلادی مطابق با ۱۹/۰۹/۱۳۲۷ شمسی) مجمع عمومی سازمان ملل متحد.
- اﻟﺰاﻣﺎت و ﺿﻮاﺑﻂ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ در ﺣﻮزه رﻣﺰارزﻫﺎ در ﮐﺸﻮر مصوب ﺑﺎﻧﮏ ﻣﺮﮐﺰی ﺟﻤﻬﻮری اﺳﻠﺎﻣﯽ اﯾﺮان، ۰۸/۱۱/۱۳۹۷.
- قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۶۸.
- قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۴.
- قانون مالیات‌های مستقیم مصوب ۱۳۹۴.
- قانون مبارزه با پول‌شویی ایران مصوب ۱۳۸۶ (آیین‌نامه مصوب ۱۳۸۸ و اصلاحی ۹ دی ۱۳۹۶)
- مصوبه هیئت محترم وزیران به شماره ۵۸۱۴۴/ت و ۵۵۶۳۷/ه مورخ ۱۳/۰۵/۱۳۹۸.
- منشور حقوق شهروندی ۱۳۹۵ مصوب ریاست جمهوری.
- نظریه مشورتی شماره ۲۳۸/۹۳/۷ مورخ ۰۹/۰۲/۱۳۹۳ اداره کل حقوقی قوه قضائیه: «با توجه به بند «پ» ماده ۱ قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز مصوب ۰۳/۱۰/۱۳۹۲ مسکوکات خارجی که در مبادلات مالی کاربرد دارد، می‌تواند مشمول تعریف ارز باشد.»
ب) وب‌سایت‌ها

- “Government Needs to Make Bitcoin Regulation”. 2013 [Online]. Accessed 5th January 2014. Available at: http://economy.hankocki.com/page/economy/201312/e2013122715412370070.htm
- “Law No. 12,865 of Oct. 9, 2013”. 2013 [Online]. Accessed: 15th December 2013. Available at: www.receita.fazenda.gov.br/Legislacao/leis/2013/lei/2865.htm
- “Written Question and Answer No. 5-8723 to Belgium Finance Minister, Martine Tuelman”. Apr. 16, 2013 [Online]. Available at: www.senate.be/www/?Mlval=/index_senate&MENUID=23100&LANE=fr (search by question number) 
ج) منابع خارجی

- Abraham, Andrew. “The Regulation of Virtual Banks: A Study of the Hong Kong Perspective”. Journal of Internet Law, 10, 12(2007), 3-13.
- Antonopoulos, Andreas M. Mastering Bitcoin: programming the open blockchain. Sebastopol, CA: O’Reilly, 2017.
- Aslan Zahid, Muhammad. Bitcoins: Mining, Transaction, Security Challenges and Future of This Currency. Florida: Universal-Publishers, 2015.
- Böhme, Rainer, Nicolas Christin, Benjamin Edelman & Tyler Moore. “Bitcoin: Economics, Technology, and Governance”. Journal of Economic Perspectives, 29, 2(2015), 213-238.
- Buchholz, Martis, Jess Delaney and Joseph Warren Jeff Parker. “Bits and Bets: Information, Price, Volatility, and Demand for Bitcoin”. Economics, (2012), 1-48.
- Chowdhury, Abdur & Barry K. Mendelson. “Virtual Currency and the Financial System: The Case of Bitcoin”. Economics Working Papers, (2013), 1-19. https://epublications.marquette.edu/econ_workingpapers/31
- Cox, Dennis. Introduction to Money Laundering Deterrence. New York: John Wiley & Sons, 2015.
- Dwyer, Gerald P. “The Economics of Bitcoin and Similar Private Digital Currencies”. Journal of Financial Stability, 17, (2015), 81-91. https://doi.org/10.1016/j.jfs.2014.11.006
- Dyhrberg, Anne Haubo. “Bitcoin, gold and the dollar - A GARCH volatility analysis”, Finance Research Letters, 16, (2016), 85-92. https://doi.org/10.1016/j.frl.2015.10.008
- European Central Bank. Virtual Currency Schemes. Germany: European Central Bank, 2012.
- Grinberg, Reuben. “Bitcoin: An Innovative Alternative Digital Currency”. UC Law Science and Technology Journal, 4, 1(2012), 159-207. Available at: https://repository.uclawsf.edu/hastings_science_technology_law_journal/vol4/iss1/3
- Guo, Jingzhi & Angelina Chow. “Virtual Money Systems: A Phenomenal Analysis”. 10th IEEE Conference on E-Commerce Technology and the Fifth IEEE Conference on Enterprise Computing, E-Commerce and E-Services, Arlington, VA, USA, 2009, 267-272. Doi: 10.1109/CECandEEE.2008.91
- Hodson, Hal. “My Bitcoin Road Trip: Living on Virtual Money for A Day”. New Scientist, 221, 2955(2014), 22. https://doi.org/10.1016/S0262-4079(14)60275-X
- Jurtk, Pavol. “Benefits and Drawbacks of Virtual Currency Bitcoin”. Conference: Trends and innovations in e-business, education and security. november 24, 2016. Budapest. 23-31. Available at: https://www.researchgate.net/publication/348393420_BENEFITS_AND_DRAWBACKS_OF_VIRTUAL_CURRENCY_BITCOIN
- MacCarthy, Mark. “What Payment Intermediaries Are Doing About Online Liability and Why It Matters”. Berkeley Technology Law Journal, 25, 2(2010), 1037-1120.
- Patterson, Sam. Bitcoin Beginner: A Step-By-Step Guide to Buying, Selling and Investing in Bitcoin. Independently published, 2019.
- Raiborn, Cecily, Chandra Schorg and Christie Bubrig. “Guarding against E-Laundering of Dirty Money”. Lending Rev, 18(2003). 
- Raskin, Governor Sarah Bloom. “Aspects of Inequality in the Recent Business Cycle”. at the building a financial structure for a more stable and equitable economy. 22nd Annual Hyman P. Minsky Conference on the State of the U.S. and World Economies. New York. 2013.
- Sha, Nadia &Shariq Mohammed. “Virtual Banking and Online Business”. Banks and Bank System, 12, 1(2017), 75-81. Doi: 10.21511/bbs.12(1).2017.09