پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

ظرفیت‌سنجی قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت در جهت تحقق سیاست‌های کلی تأمین اجتماعی؛ با تأکید بر موضوع فرزندآوری

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای حقوق عمومی، دانشکده حقوق، دانشکدگان فارابی، دانشگاه تهران، قم، ایران.
2 دانشجوی دکترای حقوق عمومی، دانشکده فرهنگی و علوم اجتماعی، دانشگاه جامع امام حسین (ع)، تهران، ایران.
3 کارشناسی حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران.
چکیده
به دنبال رشد نرخ فرزندآوری در دهه 60 قانون‌گذار برای کاهش این نرخ، دست به تدوین قوانینی زد که در مدتی کوتاه نتیجه دلخواه را فراهم کرد. هدف تعادل جمعیتی مقنن که برای زمانی طولانی‌تر در نظر گرفته شده بود، با کاهش سریع نرخ موالید، دچار ناکامی شد و روند کاهشی این نرخ تا مدتی طولانی و حتی تا زمان حاضر ادامه پیدا کرد. برای رشد دوباره نرخ موالید و جبران کاستی آن، تمهیدات مؤثری تا ابتدای دهه نود انجام نگرفت؛ اما با آغاز این دهه، می‌توان افزایش سیاست‌ها و قوانین جمعیتی را مشاهده کرد. قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت 1400 و سیاست‌های کلی تأمین اجتماعی 1401 از مقررات متأخری بودند که در این زمینه تدوین شدند. این نوشتار در پی پاسخ به این سؤال است که قانون اخیر تا چه اندازه ظرفیت تحقق هدف فرزندآوری مذکور در بند هشتم سیاست‌های کلی تأمین اجتماعی را دارد؟ نویسندگان با روشی توصیفی ـ تحلیلی به بررسی این سؤال پرداخته‌‌ و به شائبه‌‌های تضاد مفادی بین قانون مزبور و سیاست‌‌های کلی تأمین اجتماعی دست یافته‌‌اند و بر این فرضیه هستند که اگرچه به‌صورت منطقی قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت باید با سیاست‌های کلی تأمین اجتماعی در جهت رشد نرخ موالید همراه و همگام باشد، اما یافته این نوشتار، نتایج تبعی این قانون را نمایان می‌‌کند که با سیاست‌های کلی مزبور سازگار نیست. این ناسازگاری را در تضاد مقررات این قانون با برخی قواعد فقهی همچون قاعده لاضرر و همچنین استفاده از روش‌هایی که به ناکارآمدی دولت در وصول به برنامه‌های خود به دلیل بار مالی ایجادشده در نتیجه اجرای قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت منجر می‌شود، می‌‌توان مشاهده کرد. با این توصیف، ضروری به نظر می‌‌آید‌‌ تا قانون مذکور اصلاح شده و ایرادات آن برطرف گردد که نگارندگان پیشنهاداتی را در جهت اصلاح و همسوسازی این قانون با بند هشتم سیاست‌‌های کلی تأمین اجتماعی ارائه کرده‌‌اند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Measuring the Capacity of the Family Protection and Youth Population Growth Law to Realize the General Policies of Social Security: With an Emphasis on the Issue of Childbearing

نویسندگان English

Ahmad Taghizadeh 1
Khalil Mansourizade 2
Seyedeh Sara Mousavi 3
1 PhD in Public Law, Faculty of Law, College of Farabi, University of Tehran, Qom, Iran.
2 PhD Student in Public Law, Faculty of Culture and Social Sciences, Imam Hossein University, Tehran, Iran.
3 B.A in Law, Faculty of Law, Shahid Chamran University, Ahvaz, Iran..
چکیده English

Following the raising of the birth rate in the 60 decade, the legislator began to formulate laws to reduce this rate, that he provided the ideal result in a short period of time. The legislator`s goal for balancing population, which was intended for a longer period of time, failed due to decreasing rapidly in the birth rate and process of this rate that continued for a long time. To rise the birth rate again and remedy its detriments, effective actions were not taken by legislator until the beginning of 90 decade. But with beginning this decade, an increasing in population laws can be observed. In this context, for example, we can mention The Protection of The Family and Youth of Population Law 1400(solar) and The General Social Security Policies 1401(solar). This article seeks to answer this question: How much capacity does The Protection of The Family and Youth of Population Law have to fulfill the goal of paragraph 8 of The General Social Security Policies? The authors have investigated this question by descriptive and analytical method and have found conflicting cases between The Protection of The Family and Youth of Population Law and The General Social Security Policies and they are on this theory that findings of this article show the consequences of this law that are not compatible with the aforementioned policies, although logically these two regulations were formulated to increase the rate of childbearing. This inconsistency can be seen in the conflict between some articles of that law and The Harmless Rule and using methods that lead to the ineffectiveness of the government in implementing its programs due to the financial burden arose as a result of the implementation of the law. Therefore, it seems necessary to amend The Protection of The Family and Youth of Population Law and remove its defects. In this regard, the authors have made suggestions for syncing this law with the paragraph 8 of The General Social Security Policies.

کلیدواژه‌ها English

Family Protection and Youth Population Growth Law
General Social Security Policies
Childbearing
Birth Rate
الف) منابع فارسی
- افشارکهن، جواد و محمود رضاییان. «مقایسه بین‌نسلی رابطه نظام ارزشی افراد و نگرش به پایداری خانواده». جامعه‌شناسی نهادهای اجتماعی، 5، 12(1397)، 293-326.
Doi: 10.22080/ssi.1970.2141
- اکرمی، سیدمحمد، خیرالله پروین و محدثه رزمجو. «بررسی حقوقی غربالگری سلامت جنین و سقط درمانی در طرح جوانی جمعیت و حمایت از خانواده‌ها». حقوق پزشکی، 15، 56(1400)، 505-516.
http://ijmedicallaw.ir/article-1-1336-fa.html
- پروین، خیرالله. مبانی حقوق عمومی. تهران: نشر سمت، 1393.
- حبیب‌نژاد، سید احمد و احمد تقی‌زاده. «نیازسنجی تقنینی: عنصری بایسته در قانون‌گذاری شایسته». دانش حقوق عمومی، 8، 26(1398)، 25-46.
Doi: 10.22034/qjplk.2020.183
- خویی، سیدابوالقاسم. مصباح الفقاهه. جلد 4. به کوشش محمدعلی توحیدی. تهران: انتشارات حیدری، 1347 ق.
- دفتر جمعیت، نیروی کار و سرشماری. شاخص‌های جمعیتی ایران در گذر زمان 95-1335. تهران: مرکز آمار ایران، 1400.
- رستگار خالد، امیر و میثم محمدی. «تغییرات فرهنگی و افت باروری در ایران بر پایه تحلیل ثانوی داده‌‌های پیمایش ارزش‌‌ها و نگرش‌‌های ایرانیان». جامعه‌شناسی کاربردی، 26(1394)، 159-180.
- رستمی، ولی. مالیه عمومی. تهران: نشر میزان، 1399.
- صادقی جقه، سعید. «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت: بایسته‌‌ها و چالش‌‌ها». نشریه دیده‌‌بان امنیت ملی، 116(1400)، 59-66.
- عباسی لاهیجی، بیژن. حقوق بشر و آزادی‌‌های بنیادین (سه نسل حقوق بشر در اسلام، ایران و اسناد بین‌‌المللی). تهران: نشر دادگستر، 1400.
- کاظمی‌پور، شهلا. «تغییرات فرهنگی و تحول خانواده معاصر با تأکید بر ازدواج و فرزندآوری». رهپویه ارتباطات و فرهنگ، 1، 1(1400)، 7-22.
https://doi.org/10.22034/rcc.2021.248914
- مجمع مشورتی حقوقی شورای نگهبان. «اظهارنظر مجمع مشورتی حقوقی در خصوص طرح حمایت از خانواده و جوانی جمعیت». تهران: پژوهشکده شورای نگهبان، 1400. کد گزارش: 1400027.
- مرکز مالمیری، احمد. «ارزیابی تأثیرات قانون در ایران: ملزومات اجرای ارزیابی تأثیرات اقتصادی پیشینی». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1400. 
https://rc.majlis.ir/fa/report/download/1677781
- مقدسی، محمدباقر، یاسر غلامی و بابک سلحشور. «رویکرد قضایی نسبت به سقط درمانی: نگاهی به ضوابط سقط درمانی در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت». پزشکی قانونی ایران،27، 4(1400)، 207-215.
http://sjfm.ir/article-1-1282-fa.html
- هزارجریبی، جعفر و بهمن سبحانی. «راهبرد سیاست‌گذاری اشتغال جوانان در ایران». مرکز مطالعات راهبردی وزارت ورزش و جوانان، 17(1397)، 29-48.
ب) منابع خارجی

- Chiew, Kimberly S. and Todd S. Braver. “Reward Favors the Prepared: Incentive and Task-Informative Cuse Interact to Enhance Attentional Control”. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 42, 1(2015), 52-66. Doi: 10.1037/xhp0000129
- Reeve, Johnmarshall. Understanding Motivation and Emotion. 7nd Ed. Washington: Wiley Custom, 2018.
ج) منابع الکترونیکی
- پایگاه خبری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران. «چرا خصوصی‌‌سازی در ایران شکست خورده است؟». 22 آبان 1399. قابل دسترسی در:
https://otaghiranonline.ir/news/35279
- شامحمدی، نرگس. «سیاست‌‌های کلی جمعیت و بندهای اجرانشده آن». خبرگزاری صداوسیما.  ۱۸ آبان ۱۴۰۰. قابل دسترسی در: 
https://www.iribnews.ir/00DhiL