پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

بررسی سازکار نظارت بر اجرای سیاست‌های کلی نظام

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
2 دانشجوی دکترای حقوق عمومی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.
چکیده
سیاست‌های کلی نظام از جمله مواردی است که از سلسله‌مراتب هنجاری در نظام حقوقی جمهوری اسلامی برخوردار است. از این روست که سازکار پیش‌بینی‌شده جهت نظارت بر اجرای این سیاست‌ها در تعادل و انضباطی مستقیم قرار می‌گیرد. به همین دلیل سؤالی که پدید می‌آید آن است که نوع نظارت ناظرین بر نحوه اجرای این سیاست‌ها از چه جنسی است؟ در همین راستا با توجه به اینکه مفهوم سیاست‌های کلی نظام، خاص نظام حقوق اساسی کشورمان است و فاقد مصداقی همانند در سایر کشورهاست، لذا در وهله نخست، ضرورت فهم و درک و سپس اجرای آن از اهمیتی دوچندان برخوردار است. اکنون در نظام حقوقی مورد بحث، بر اساس جزء (1-4) پیوست حکم دوره هشتم مجمع تشخیص مصلحت نظام، نهاد هیئت عالی نظارت بر حسن اجرای سیاست‌های کلی نظام به‌عنوان نهادی مستقل از مجمع تشخیص مصلحت نظام در کنار شورای نگهبان، نظارت بر حسن اجرای سیاست‌های کلی نظام را بر عهده گرفته است. این نهاد، مستقل از مجمع اما متشکل از اعضای مجمع است. بر این اساس نحوه نظارت بر اجرای سیاست‌های کلی نظام از ابتدای پیدایش این مفهوم در ساختار هنجاری کشورمان تاکنون جهت بهبود شیوه نظارتی در این نوشته مورد تأمل و بررسی قرار خواهد گرفت. در نوشتار حاضر کوشش بر آن است تا با روش توصیفی ـ تحلیلی و بر اساس داده‌های کتابخانه‌ای و اینترنتی نسبت به تبیین موضوعات مورد بیان در گزاره‌های فوق گام برداریم.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Investigating the Mechanism of Monitoring the Implementation of the General Policies of the Islamic of Republic

نویسندگان English

Mohammad Mazhari 1
SEYED ALI MOOSAVI 2
soroush alizade 2
1 Associate Professor, Department of Law, Faculty of Law and Social Sciences, Tabriz University, Tabriz, Iran.
2 PhD Student in Public Law, Faculty of Law and Social Sciences, Tabriz University, Tabriz, Iran.
چکیده English

The general policies of the system are among those that have a normative hierarchy in the legal system of the Islamic Republic.This is why the predicted mechanism to monitor the implementation of these policies is placed in direct balance and discipline.Therefore, the question that arises is, what kind of supervision is the supervisor on the implementation of these policies? In this regard, considering that the concept of the general policies of the system is specific to the constitutional rights system of our country and does not have a similar example in other countries, therefore, in the first place, the need to understand and then implement it is of double importance. Now in the legal system under discussion, based on part (1-4) of the annex to the verdict of the 8th period of the Council of Expediency of the System, the institution of the Supreme Board of Supervision of the implementation of the general policies of the system as an independent institution of the Council of Expediency of the System, alongside the Guardian Council, supervises the He has taken over the implementation of the general policies of the system. This institution is independent from the Assembly but is formed by the members of the Assembly. Based on this, the way of monitoring the implementation of the general policies of the system since the beginning of this concept in the normative structure of our country until now, in order to improve the monitoring method, will be considered and examined in this article.

کلیدواژه‌ها English

The General Policies of the System
Supervision
the Expediency Council
the Guardian Council
Iranian Law
کتاب‌ها
- اداره کل امور فرهنگی و روابط عمومی مجلس شورای اسلامی. صورت مشروح مذاکرات شورای بازنگری قانون اساسی جمهوری اسلامی. تهران: انتشارات مجلس شورای اسلامی، 1364.
- الوانی، سید مهدی. تصمیم‌گیری و تعیین خط مشی دولتی. تهران: انتشارات سمت، 1380.
- آقایی طوق، مسلم و حسن لطفی. حقوق اداری. تهران: انتشارات شرکت سهامی انتشار، 1398.
- راسخ، محمد. نظارت و تعادل در حقوق اساسی. چاپ اول. تهران: انتشارات دراک، 1388.
- گرجی ازندریانی، علی‌اکبر. در تکاپوی حقوق اساسی. چاپ اول. تهران: انتشارات جنگل، ۱۳۸۸.
- مشروح مذاکرات مجلس بازنگری قانون اساسی، جلد 1. تهران: اداره تبلیغات و انتشارات مجلس شورای اسلامی، 1369.
- موسی‌زاده، ابراهیم. جستارهایی در حقوق عمومی. چاپ اول. تهران: انتشارات خرسندی، 1393.
- ورعی، سیدجواد. مبانی و مستندات قانون اساسی جمهوری اسلامی به روایت قانون‌گذار. چاپ اول. تهران: دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری، 1385.
- هاشمی، سیدحسین. تحلیل مبانی فقهی و حقوقی مجمع تشخیص مصلحت نظام. چاپ اول. قم: مرکز تحقیقات حوزه علمیه قم، 1381.
- هاشمی، سیدمحمد. حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، جلد 2. چاپ پنجم. تهران: نشر دادگستر،1380.
- یزدی، محمد. قانون اساسی برای همه‌. تهران: انتشارات امیرکبیر، 1375.
مقالات
- ابراهیمیان، حجت‌الله، حسن انصاری و احمد غریبی. «جایگاه مجمع تشخیص مصلحت نظام در تدوین و نظارت بر اجرای سیاست‌های کلی نظام». فصلنامه پژوهش‌های سیاسی و بین‌المللی، 11، 43(1399)، 69-83.
- رضایی، مهدی و محمدمهدی رضوانی‌فر. «دستورگرایی و سیاست‌گذاری عمومی؛ تحلیلی بر جایگاه و کارکرد سیاست‌گذاری عمومی در منظومه حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران». پژوهش حقوق عمومی، 21، 63(۱۳۹۸)، 9-41.
https://doi.org/10.22054/qjpl.2019.27637.1692
- زارعی، محمدحسین. «با تأملی در ماهیت حقوقی سیاست‌های کلی نظام؛ نظام قانون‌گذاری ایران و جایگاه مجمع تشخیص مصلحت». راهبرد، 12، 34(1383)، 320-333.
- شیرزاد، امید. «بررسی جایگاه سیاست‌های کلی نظام در دادرسی اداری». سیاست‌های راهبردی و کلان، 4، 14(1395)، 169-183.
 - غلامی، علی و علی بهادری جهرمی. «مفهوم، ماهیت و نظارت بر اجرای سیاست‌های کلی نظام». دانش حقوق عمومی، 2، 3(1392)، 51-72.
 - فتاحی زفرقندی، علی و فیروز اصلانی. «تحلیل نقاط ابهام نظارت بر اجرای سیاست‌های کلی نظام در فرایند تقنین». دانش حقوق عمومی، 8، 26(1398)، 89-110.
Doi: 10.22034/qjplk.2020.186
- گروه تدوین حقوق عمومی و بین‌الملل. گزارش بررسی ماهیت و حدود نظارت بر حُسن اجرای سیاست‌های کلی نظام. تهران: دفتر مطالعات حقوقی، 1387، 1-30.
https://rc.majlis.ir/fa/report/download/730996
- موسی‌زاده، ابراهیم و مرتضی حاج علی خمسه. «تأملی بر لزوم انطباق یا عدم مغایرت قوانین با سیاست‌های کلی نظام». دانش حقوق عمومی، 7، ۱۹(۱۳۹۷)، ۷۳-۸۶.
 - مهرپور، حسین. «کندوکاوی در جایگاه حقوقی سیاست‌های کلی نظام». راهبرد، ۲۰(۱۳۸۰)، 375-405.