پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

فساد‌زدایی نهادهای نظارتی و ارزیابی تأثیرگذاری عملکرد آنها در افزایش اعتماد مردم به دولت در پرتو قوانین و اسناد بالادستی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای حقوق عمومی، دانشکده علوم انسانی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد بندرعباس، دانشگاه آزاد اسلامی، بندرعباس، ایران.
3 کارشناسی حقوق، دانشکده علوم انسانی، واحد دهبارز، دانشگاه پیام نور، رودان، ایران.
چکیده
اساسی‌ترین مسائل در فرایندهای مدیریتی کشور مسئله نظارت و کنترل است که در ایجاد یک خدمت یا محصول، نقش بسزایی ایفا می‌کند و بدون وجود آن، فرایند مدیریت دچار ضعف و اختلال می‌شود. لذا ضعف مدیریتی ناشی از عدم نظارت بر اعمال و رفتار سازمان، با توجه به محدوده نظارتی می‌تواند آسیب‌های جدی را به حوزه تحت مدیریت دستگاه از جمله دستگاه‌های اجرایی کشور وارد نماید. در کشور ما به منظور مبارزه با فساد و برقراری نظم و شفاف‌سازی عملکرد دستگاه‌های دولتی و کارکنان آنها، نهادهای نظارتی زیرمجموعه قوای سه‌گانه و حتی خارج از آن تأسیس شده‌اند که هرکدام در محدوده وظایف قانونی خود فعالیت می‌کنند. هدف از انجام این تحقیق، یافتن راه‌حلی مناسب در امر مبارزه با فساد و شفاف‌سازی عملکرد کارکنان و دستگاه‌های اجرایی و نیز ارتقای اعتماد مردم نسبت به دولت است، در این راستا عملکرد دستگاه‌های نظارتی به‌منظور یافتن نهاد تأثیرگذار در جلب اعتماد مردم نسبت به دولت مورد ارزیابی قرار گرفته است. با بررسی وظایف قانونی محوله به نهادهای مذکور، سازمان بازرسی کل کشور به‌عنوان نهاد تأثیرگذار در امر شفاف‌سازی و جلب اعتماد مردم از دولت تشخیص داده شد. در راستای تحقق اهداف تحقیق، علاوه بر تمرکز بر توسعه عملکرد این سازمان و استفاده حداکثری از ظرفیت موجود آن، نیاز به استفاده از ظرفیت قانونی یعنی «نهادهای مردمی» با اجرای ماده 55 آیین‌نامه اجرایی قانون تشکیل سازمان بازرسی است. تحقیق حاضر به روش توصیفی ارائه و اطلاعات آن به روش کتابخانه‌ای و رجوع به اسناد و قوانین جمع‌آوری شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

De-corruption of Regulatory Institutions and Evaluation of Their Performance Effectiveness in Enhancing Public Trust in the Government in Light of Upstream Laws and Documents

نویسندگان English

Hassan Javedan 1
Seyyed Abdoljabbar Hashemi 2
Masoumeh Norouzi Sarjoei 3
1 PhD in Public Law, Faculty of Humanities, Bandar Abbas Branch, Islamic Azad University, Bandar Abbas, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Humanities, Bandar Abbas Branch, Islamic Azad University, Bandar Abbas, Iran.
3 B.A in Law, Faculty of Humanities, Dehbarez Branch, Payam Noor University, Roudan, Iran.
چکیده English

The most basic issues in the management processes of the country is the issue of supervision and control, which plays a significant role in the creation of a service or product, and without it, the management process suffers from weakness and disruption. Therefore, management weakness caused by the lack of supervision of the actions and behavior of the organization, according to the scope of supervision, can cause serious damage to the area under the management of the organization, including the executive bodies of the country. In our country, in order to fight corruption and establish order and clarify the performance of government institutions and their employees, supervisory institutions are subordinate to the three powers and even outside of that establishment, each of which operates within the scope of their legal duties. The purpose of this research is to find a suitable solution in the fight against corruption and to clarify the performance of employees and executive bodies, as well as to improve people's trust in the government. , has been evaluated. By examining the legal duties assigned to the mentioned institutions, the General Inspection Organization of the country was recognized as an effective institution in the matter of transparency and gaining people's trust in the government. In order to achieve the objectives of the research, in addition to focusing on developing the performance of this organization and making maximum use of its existing capacity, there is a need to use the legal capacity of "people's institutions" by implementing Article 55 of the Executive Regulations of the Law on the Establishment of Inspection Organizations. The present research is presented in a descriptive way and its information is collected by library method and reference to documents and laws.

کلیدواژه‌ها English

Supervision
Inspection Organization
People's Institution
Anti-Corruption
People's Trust in the Government
الف) منابع فارسی
- آقا پیروز، علی، ابوطالب خدمتی، عباس شفیعی و محمود بهشتی‌نژاد. مدیریت در اسلام. قم: انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1389.
- احمدی، مسعود. مدیریت اسلامی (اصول، مبانی، مفاهیم و الگوها). چاپ پنجم. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی، 1389.
- اصفهانی، بابک و صابر نیاورانی. «کارﺑﺴﺖ اﺻﻞ ﺗﻨﺎﺳﺐ در ﺣﻘﻮق عمومی، اﺑﺰار و ﺳﻨﺠﻪ نظارتی در پیشگیری از ﻓﺴﺎد اداری و ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ آن». حقوق اداری، 10، 33(1401)، 10-33.
http://qjal.smtc.ac.ir/article-1-1103-fa.html
- افضلی، عبدالرحمن. «فساد اداری و تأثیر آن بر توسعه: علل پیامدها و راهکارهای برون‌رفت». حقوقی بین‌المللی، 28، 45(1390)، 235-264.
Doi: 10.22066/cilamag.2011.16961
- استاپن‌هاست، ریک، مارتین آلریچ و سورین استروهال. «مقدمه‌ای بر مبارزه پارلمان‌ها با فساد». ترجمه حاتم صادقی. نشریه مجلس و پژوهش، 13، 53(1385)، 169-184.
- امامی، محمد و کورش استوار سنگری. حقوق اداری. چاپ یکم. تهران: نشر میزان، 1386.
- انوری، حسن. فرهنگ بزرگ سخن. چاپ دوم. تهران: انتشارات سخن، 1382.
- توانگر رنجبر، محمد، سیدمهدی الوانی و حسن مهرمنش. «فهم پدیده سوت‌زنی با رویکرد فراترکیب». مطالعات راهبردی، 25، 3(1401)، 154-187.
- جاویدی، مجتبی. سیمای حقوق در قرآن بر اساس تفسیر نور. چاپ دوم. تهران: مرکز فرهنگی درس‌هایی از قرآن، 1390.
- جلالی، ﻣﺤﻤﺪ و ﻣﺮﯾﻢ کریم جوزانی. ﺻﻼﺣﯿﺖ تشخیص و کنترل‌پذیری آن در ﺣﻘﻮق اداری از ﻣﻨﻈﺮ ﺣﻘﻮق ﺑﻨﯿﺎدﯾﻦ و اﻗﺘﻀﺎئات دوﻟﺖ ﻣﺪرن، در تکاپوی ﺣﻘﻮق ﻋﻤﻮمی. ﺟﻠﺪ ﻧﺨﺴﺖ. تهران: اﻧﺘﺸﺎرات جنگل، 1393.
- دومیشل، آندره و پی‌یر لالومی‌یر. ﺣﻘﻮق عمومی. ﺗﺮﺟﻤﻪ اﺑﻮاﻟﻔﻀﻞ قاضی. ﺗﻬﺮان: نشر دادگستر، 1375.
- راسخ، محمد.  نظارت و تعادل در نظام حقوق اساسی. تهران: انتشارات دراک،  1388.
- رضابیگی، داریوش، طیبه امیرخانی و سید مهدی الوانی. «طراحی الگوی بومی نظارت همگانی؛ با رویکرد شناخت حالات و چگونگی تأثیر آن بر سلامت نظام اداری». حقوق اداری،  9، 29(1400)، 81-125.
http://qjal.smtc.ac.ir/article-1-935-fa.html
- سرمدی، محمدرضا. مدیریت اسلامی. تهران: انتشارات دانشگاه پیام نور، 1390.
- شریعتی، رضا. «اﻟﺰاﻣﺎت ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ پیشگیری ناشی از اﻟﺤﺎق اﯾﺮان ﺑﻪ کنوانسیون ﺳﺎزﻣﺎن ﻣﻠﻞ ﻣﺘﺤﺪ ﺑﺮای ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ ﻓﺴﺎد (مریدا)». پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه ﺷﻬﯿﺪ بهشتی، 1392.
- شیبانی، عادل، علی مشهدی و زهرا بیدار. «تأملی ﺑﺮ اﻧﺤﺮاف ﻣﻘﺎﻣﺎت اداری از اﺧﺘﯿﺎرات و صلاحیت‌های ﻧﺎﻇﺮ ﺑﻪ دادرسی ﺑﺎ نگاهی بر الگوی آیین دادرسی اداری افتراقی». حقوق اداری،  7،  23(1399)، 155-174.
Doi: 10.29252/qjal.7.23.155
- صفاری، علی. «مبانی پیشگیری از وﻗﻮع ﺟﺮم». تحقیقات حقوقی، 4، 33-34(1380)، 267-321.
- صفری، محمد و محمد فتاح زیارانی. «شناسایی، مفهوم‌سازی و تبیین فرایند سوت‌زنی در سازمان (مطالعه موردی: شرکت سنگ‌آهن گهرزمین)». مدیریت فرهنگ سازمانی، 16، 3(1397)، 617-643.
- طباطبائی مؤتمنی، منوچهر. حقوق اساسی. چاپ هیجدهم. تهران: نشر میزان، 1396.
- قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
- قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور.
- قانون رسیدگی به تخلفات اداری کارکنان دولت.
- لانگست، پیتر. ﺑﺮﻧﺎﻣﻪﻫﺎی جهانی ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎ ﻓﺴﺎد، ترجمه اﻣﯿﺮﺣﺴﯿﻦجلالی فراهانی و ﺣﻤﯿﺪ ﺑﻬﺮهﻣﻨﺪ. تهران: مرکز پژوهش‌های ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮرای اسلامی، 1387.
- محقق داماد، سید مصطفی. «مطالعه‌ای در امر بازرسی: بازرسی از دیدگاه اسلام». مطالعات حقوقی و قضایی، 1(1364)، 51-69.
- مرکز مالمیری، احمد، علی‌اکبر کرمانی و حسن زارعی محمودآبادی. «گزارش دهی مردمی؛ چهارچوبی تدوینی برای مقابله با فساد». ماهنامه علمی جامعه‌شناسی سیاسی ایران، 5، 5(1401)، 143-159.
- معاونت حقوقی و نظارت همگانی. قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور. تهران: سازمان بازرسی کل کشور، 1398.
- موسوی خانی، محمد. «نظارت و کنترل با کدام رویکرد؟ روند‌گرایی یا نتیجه‌گرایی». مجموعه مقالات نخستین همایش علمی و پژوهشی نظارت و بازرسی در کشور. نشر بازرسی کل کشور، 1376.
- مؤمنی‌فر، فهیمه، امین راجی، جلال یاراحمدی و نسرین عزیزیان کهن. «رابطه مهارت‌های روابط انسانی با سوت‌زنی سازمانی با میانجیگری هوش اخلاقی کارکنان وزارت ورزش و جوانان». اخلاق در علوم و فناوری، 18، 1(1402)، 78-86.
http://ethicsjournal.ir/article-1-2940-fa.html
- مهدوی، محمود و بی‌بی فاطمه فلاح الحسینی. «نقش سازمان بازرسی کل کشور در پیشگیری از وقوع جرم». رهیافت پیشگیری از جرم، 2، 4(1398)، 37-56.
- میرمحمدی، محمد. الگوی نظارت و کنترل در نظام اداری جمهوری اسلامی ایران. تهران: انتشارات سمت، 1383.
- نیک‌پور، امین، علیرضا منظری توکلی، سنجر سلاجقه، مسعود پورکیانی و علیرضا عرب پور. «بررسی تأثیر نظارت سازمانی با رویکرد اسلامی بر فساد اداری در سازمان‌های دولتی ایران». راهبرد، 25، 79(1395)، 93-116.
ب) منابع خارجی

- Dalkey, Norman and Olaf Helmer. “An Experimental Application Of the Delphi Method to the Use Of Experts”. Management Science, 9, 3(1963), 458-467. https://www.jstor.org/stable/2627117
- Sampford, Charles, Arthur Shacklock & Fredrik Galtung. Measuring Corruption. Aldershot; Burlington: Ashgate, 2006.
- Word Bank. Helping Countries Combat Corruption, Progress at the World Bank Since 1997.  Washington: the World Bank, 1997.