پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

نقش هرمنوتیک در تفسیر قواعد حقوق بین‌الملل

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
احمدرضا توحیدی 1
حسن شیروانی فیل آبادی 2
1 دانشیار، گروه حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران.
2 دکترای حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق‌، دانشگاه قم، قم، ایران.
10.48300/jlr.2024.440468.2563
چکیده
یکی از ویژگی‌های قواعد حقوقی که پایه و مبنای نظام بین‌المللی می‌باشد، این است که به‌صورت کلی تدوین می‌شوند. این ویژگی کلی‌ بودن، اشکالات عمده و مستمر در اجرای قاعده به وجود می‌آورد. در حقیقت ممکن است کارکرد قاعده حقوقی در حل مسائل نظام بین‌المللی با مشکل مواجه شود. برای اینکه در هر مورد خاص که پیش می‌آید قاعده حقوقی بتواند درباره وقایع ملموس خارجی قابل اجرا باشد، یک کار تکمیلی لازم است و آن کار تکمیلی عبارت است از مشخص نمودن مفهوم قاعده و منطبق کردن آن بر موارد جزئی و جستجوی معنای خارجی آن قاعده. تنها به این طریق است که سکوت، ابهام، اجمال و نقص قانون برطرف شده و برای موارد مشخص و جزئی تعیین تکلیف می‌گردد، در غیر این صورت جامعه بین‌المللی با خلأ حقوقی و قانونی مواجه می‌گردد. جستجوی معنای خارجی قاعده با اصطلاحاتی مانند تفسیر، تأویل و هرمنوتیک حقوقی شناخته می‌شود. پژوهش حاضر که به شیوه توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از ابزار کتابخانه‌ای نوشته شده است، می‌کوشد نقش هرمنوتیک در تفسیر قواعد حقوق بین‌الملل را مورد بررسی قرار دهد. نتایج پژوهش نشان‌دهنده این است که می‌توان با اتخاذ یک روش هرمنوتیکی بر مبنای گزاره‌های هرمنوتیک مدرن در جهت رفع ابهام و تعارض در تفسیر قواعد حقوق بین‌الملل برآمد.
کلیدواژه‌ها
تفسیر
حقوق بین‌الملل
قاعده‌ حقوقی
هرمنوتیک حقوقی
هرمنوتیک مدرن

عنوان مقاله English

The Role of Hermeneutics in the Interpretation of International Law Norms

نویسندگان English

Ahmadreza Tohidi 1
Hassan Shirvani Filabadi 2
1 Associate Proffesor, Department of International Law, Faculty of Law, University of Qom, Qom, Iran.
2 PhD in International Law, Department of International Law, Faculty of Law, University of Qom, Qom, Iran.
چکیده English

One of the fundamental characteristics of legal norms underpinning the international legal order is their formulation in general terms. This generality gives rise to persistent and significant challenges in their application to concrete cases. In practice, the efficacy of legal norms in addressing international disputes may be compromised due to indeterminacy. To ensure that legal norms can be applied to specific factual scenarios, a complementary process is indispensable. This complementary process involves elucidating the norm’s meaning, contextualizing its application, and ascertaining its normative intent. Only through this approach can legal silence, ambiguity, generality, and lacunae be addressed, thereby providing definitive solutions to disputes; otherwise, the international community risks perpetuating legal and normative gaps. The search for a norm's normative intent is encapsulated by terms such as interpretation, construction, and juridical hermeneutics. This descriptive-analytical study, employing library research methods, examines the role of hermeneutics in interpreting international law norms. The research findings demonstrate that adopting a hermeneutic approach grounded in contemporary hermeneutical theory can effectively resolve ambiguity and conflicts in interpreting international law norms.

کلیدواژه‌ها English

Interpretation
International Law
Legal Norm
Juridical Hermeneutics
Modern Hermeneutics
الف)منابع فارسی
کتاب‌ها
- احمدی، بابک. ساختار و هرمنوتیک. تهران: انتشارات گام نو، 1383.
- آقایی، کامران. مکتب‌های تفسیری در حقوق بر بنیاد هرمنوتیک حقوقی. تهران: انتشارات میزان، 1393.
- بلایشر، یوزف. گزیده هرمنوتیک معاصر. مترجم سعید جهانگیری اصفهانی. اصفهان: نشر پرسش، 1393.
- پالمر، ریچارد ا. علم هرمنوتیک. مترجم سعید حناچی‌کاشانی. تهران: نشر هرمس، 1377.
- فلسفی، هدایت‌اله. سیر عقل در منظومه حقوق بین‌الملل؛ اصول اساسی روش‌شناسی حقوق بین‌الملل. تهران: انتشارات فرهنگ نشر نو، 1399.
- میرزاده، سید ‌محمد‌حسین. حقوق بین‌الملل از منظر علوم زبان. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهشهای حقوقی شهر دانش، 1398.
- واعظی، احمد. درآمدی بر هرمنوتیک. تهران: انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1383.
- واعظی، احمد. هرمنوتیک حقوقی. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، 1401.
مقالات
- ایزدی‌نیا، حمیده و اصغر واعظی. «چالش گادامر و هرش بر سر معیار درستی تفسیر». فصلنامه حکمت و فلسفه، 10، 3(1393)، 45-58.
- آزاد، علی‌رضا و جهانگیر مسعودی. «بررسی تطبیقی مبانی مشترک تفسیر قرآن و هرمنوتیک کلاسیک». فصلنامه اندیشه نوین دینی، 6، 23(1389)، 9-37.
- بهرامی، محمد. «هرمنوتیک هرش و دانش تفسیر». فصلنامه پژوهش‌های قرآنی، 6، 21(1379)، 131-177.
- پروین، خیرالله و بهنام مبصری. «بررسی نسبت میان هرمنوتیک حقوقی و آرای تفسیری شورای نگهبان». مطالعات حقوق عمومی، 47، 2(1396)، 377-410.
 doi: 10.22059/jplsq.2017.6310
- پورسعید، رامین و حسین یاسری. «متدولوژی انتقادی و هرمنونیک حقوقی». پژوهشنامه فقه و حقوق اسلامی، 4، 7(1390)، 67-84.
- جاوید، محمد‌جواد و سجاد افشار. «رهیافت متن‌گرایی در تفسیر حقوقی؛ با تأکید بر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران». فصلنامه حقوق عمومی، 61(1397)، 39-60.
doi: 10.22054/qjpl.2018.20714.1488
- جندقی، بهروز. «هرمنوتیک حقوقی». نشریه حقوق اسلامی، 2(1383)، 211-220.
- حبیبی ‌مجنده، محمد و ساناز کامیارراد. «قاعده‌سازی در دیوان بین‌المللی دادگستری از مجرای تفسیر پویا». حقوقی بین‌المللی، 58(1397)، 65-88.
doi: 10.22066/cilamag.2018.31683
- حجازی، سید‌امرالدین و محمد‌علی صلح‌چی. «تحلیل حقوقی تفسیر پویا از منظر رویه دیوان بین‌المللی دادگستری». پژوهشهای حقوقی، 21، 51(1401)، 73-114.
doi: 10.48300/jlr.2021.298951.1734
- حسنی، سید حمید‌رضا. «هرمنوتیک علوم انسانی؛ درآمدی بر هرمنوتیک ویلهم دیلتای». فصلنامه انجمن معارف اسلامی ایران، 1(1383)، 103-120.
- خسروی، حسن و نوید زمانه قدیم. «تأثیر نظریه حقوقی هارت در تحلیل فلسفی حقوق بین‌الملل». مطالعات حقوق عمومی، 47، 3(1396)، 585-599.
doi: 10.22059/jplsq.2017.208944.1276
- درخشه، جلال و محمدصادق نصرت‌پناه. «کاربرد روش تحلیل هرمنوتیک در مطالعات اسلامی». جستارهای سیاسی معاصر، 5، 3(1393)، 39-62.
- عزیزخانی، احمد و سعید کاردان. «بررسی امکان و ضرورت کشف قصد مؤلف با تأکید بر هرمنوتیک هرش». فصلنامه الهیات تطبیقی، 11، 24(1399)، 67-84.
doi: 10.22108/coth.2019.116996.1277
- فلسفی، هدایت‌اله. «روش‌های شناخت منطقی حقوق بین‌الملل: تفسیر و اجرای مقررات حقوق بین‌الملل». تحقیقات حقوقی، 11-12(1371)، 141-199.
- فیاضی، مسعود. «پدیدارشناسی؛ تنها روش هرمنوتیک فلسفی و نقد آن». فصلنامه قبسات، 24، 93(1398)، 37-65.
- فیاضی، مسعود. «نظریه فهم متن شلایرماخر و نقد اصول فقهی آن». نشریه ذهن، 85(1400)، 33-58.
- قنبری، آیت. «یادداشتی درباره هرمنوتیک و انواع آن». فصلنامه علوم سیاسی دانشگاه باقرالعلوم، 2(1377)، 184-207.
- کلانتری، ابراهیم. «بررسی و نقد ایده تفسیر پلورالیستی قرآن بر مبنای هرمنوتیک فلسفی مدرن». فصلنامه قبسات، 26، 100(1400)، 169-191.
- محمودی، علی. «هرمنوتیک در حقوق بین‌الملل». فصلنامه حقوق ملل، 22(1395)، 401-406.
- مشهدی، علی و سید محمدحسین میرزاده. «پیوست معنا به تفسیر در متون حقوق بین‌الملل: نسبت معیارهای حقوقی با مفاهیم شناختی و انعکاس سیاسی». پژوهشهای حقوقی، 20، 47(1400)، 259-275.
doi: 10.48300/jlr.2021.140172
- موسوی ‌اصل، سید‌مسعود و زهرا مرادی. «رویکرد فلسفه زبانی هربرت هارت در کتاب مفهوم قانون به‌مثابه صورتی از هرمنوتیک حقوقی». مطالعات حقوق عمومی، 52، 1(1401)، 379-394.
doi: 10.22059/jplsq.2020.278875.1962
- نریمانی، سوسن، مرتضی براتی و ابراهیم باغشنی. «مقایسه مؤلفه‌های هرمنوتیک فلسفی گادامر و مؤلفه‌های روش فهم در اصول فقه». فصلنامه معرفت فلسفی، 19، 2(1400)،  43-58.
- نوبخت، حسین. «بررسی ماهیت و اعتبار تفسیر، تأویل و هرمنوتیک حقوقی در استنباط احکام از قوانین». فصلنامه علامه، 1، 6-7(1382)، 183-200.
- نوروزی‌طلب، علی‌رضا. «پرسش از چیستی هرمنوتیک، تحلیل و بررسی مسائل آن». نشریه باغ نظر، 7(1386)، 61-92.
- نیوتن، ک . م و یوسف اباذری. «هرمنوتیک». مجله ارغنون، 4(1373)، 183-202.
ب) منابع خارجی

Books
- Craia, Edward. Routledge Ensycolopedia of philosophy. New York: Routledge publication, 1988.
- Forster, Michael N. and Kristin Gjedal. The Cambridge Companion to ahaermenutics. Cambridge: Cambridge University Press, 2019.
- Gadamer, Hans‐Georg. “The Hermeneutics of Suspicion”. in: Hermeneutics: Questions and Prospects. edited by Gary Shapiro and Alan Sica. Amherst: University of Massachusetts Press, 1984.
- Hirsch, Eric D. The Aims of Interpretation. Chicago: the University of Chicago Press, 1976.
- Hirsch, Eric D. Validity in Interpretation. London: Yale University, 1967.
- Marmor, Adrei. Interpretation and Legal Theory. Oxford: Hart, 2005.
- Mootz, Francis. “Hermeneutics and Law”. In: The Blackwell Companion to Hermeneutics. Edited by Naill Keane and Chris Lawn, 595-603. Chichester, West Sussex, UK Malden, MA: John Wiley & Sons, 2015. doi: 10.1002/9781118529812.ch71. 2015.
- Orakhelashvili, Alexander. The Interpretation of Acts and Rules in Public International Law. Oxford: Oxford University Press, 2008.
- Palmer, Richard. Hermeneutics Interpretation Theory in Schleiermacher, Dilthey, Heidegger & Gadamer. Evanston: Northwestern University Press, 1969.
- Peat, Daniel and Matthew Windsor. “Playing the Game of Interpretation On Meaning and Metaphor in International Law”. in: Interpretation In International Law. Edited by Andrea Bianchi, Daniel Peat & Matthew Windsor, 3-33. Oxford: Oxford University Press, 2015.
- Porter, Stanley E. and Jason C. Robinson. Hermeneutics: An Introduction to Interpretive Theory. Grand Rapids, Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 2011.
- Poscher, Ralf. “Hermeneutics, Jurisprudence and Law”. in: The Routledge Companion to Hermeneutics. edited by Jeff Malpas and Hans-Helmuth Gander. London: Routledge 2014.
- Thiselton, Anthonu C. Hermeneutics: An Introduction. Grand Rapids. Michigan: William B. Eerdmans Publishing Company, 2009.
- Zimmermann, Jens. Hermeneutics: A Very Short Introduction. Oxford: Oxford University Press, 2015. 
Articles
- Kirisch, Nico. “The Dynamics of International Law Redux”. Current Legal Problems, 74, 1(2021), 269-297. https://doi.org/10.1093/clp/cuab008
- Merezhko, Oleksandr. “European Political and Law Discourse”. Legal Hermeneutics and Methodology of Law, 1, 2(2014), 4-10.
- Mootz, Francis. “The Ontological Basis of Legal Hermeneutics: A Proposed Model of Inquiry Based on the Work of Gadamer, Habermas and Ricoeur”. Boston University Law Review, 68(1988), 523-617.
- Smith, Carel. “The vicissitudes of the hermeneutic paradigm in the study of law: tradition, forms of life and metaphor”. Erasmus Law Review, 4, 1(2011), 21-38. doi:10.5553/ELR221026712011004001003.
- Spaic, Bojan. “Emilio Betti’s Legal Hermeneutics: Between a Theory of Legal Interpretation and a Hermeneutical Theory of Law”. SSRN Electronic Journal, (2012), 1-21. doi: 10.2139/ssrn.2332187.
- Taylor, George H. “Practical Hermeneutics: the Legal Text and Beyond”. Journal of the British Society for Phenomenology, 48, 3(2017), 257-274. https://doi.org/10.1080/00071773.2017.1303121
Documents
- “King v. Burwell, 135 S.Ct. 2480”, 2015. Available at: www.supreme.justia.com/cases/federal/us/576/473/
- Asylum Case (Colombia/Peru). Judgment of 20 November 1950. ICJ Reports, 1950.
- Convention (IV) relative to the Protection of Civilian Persons in Time of War. Geneva, 1949.
- European Convention on Human Rights, 1950.
- European Court of Human Rights.Lenis v. Greece, 2023.
- European Union - Anti-Dumping Measures on Imports of Fatty Acid from Indonesia, 2024.
- General Agreement on Tariffs and Trade, 1994.
- Interpretation of Judgments Nos. 7 and 8, (Chorzów Factory), Germany v Poland, PCIJ Series A, Judgment No 13 of 16 December 1927.
- Military and Paramilitary Activities in and against Nicaragua (Nicaragua v. United States of America), 1986.
- Oil Platforms (Islamic Republic of Iran v. United States of America), 2003.
- Paris Agreement, 2015.
- Treaty of Amity, Economic Relations, and Consular Rights, 1955.
پژوهشهای حقوقی
دوره 24، شماره 62
تابستان 1404
صفحه 7-36