پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

بازنگری اقسام اقرار به اعتبار ترکیب در حقوق ایران

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده
ملیکا منصوری
کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
10.48300/jlr.2024.435364.2551
چکیده
بر اساس نظر نویسندگان حقوقی، به تبعیت از حقوق فرانسه، اقرار از لحاظ ترکیب به سه دسته‌ اقرار ساده، اقرار مقید و اقرار مرکب تقسیم می‌گردد؛ حال آنکه بر اساس پژوهش صورت‌گرفته اقرار از لحاظ ترکیب به تبعیت از فقه به دو دسته‌ اقرار ساده و اقرار مرکب تقسیم می‌گردد و اقرار مرکب نیز خود به دو دسته‌ اقرار موصوف و اقرار مقید تقسیم می‌گردد. بر اساس پژوهش‌های پیشین، ماده 1282 قانون مدنی ناظر به غیرقابل تجزیه بودن اقرار موصوف و مقید می‌باشد و ماده 1283 قانون مدنی نیز ناظر به تجزیه‌پذیری اقرار مرکب است؛ حال آنکه با توجه به پژوهش صورت‌گرفته، ماده 1282 قانون مدنی ناظر به اصل تجزیه‌ناپذیری اقرار مرکب است و ماده 1283 قانون مدنی استثنای این اصل و ناظر به تجزیه‌پذیری اقرار مرکب اعم از موصوف و مقید است که اجزای آن از نظر صدور حکم محکومیت علیه مقر یا حکم برائت به نفع مقر، با یکدیگر منافات دارند. با تفسیر اخیر از مواد 1282 و 1283 قانون مدنی، اصل تجزیه‌ناپذیری اقرار نیز بهتر تبلور می‌یابد؛ در حالی که اگر از تفسیر حاصل از پژوهش‌های پیشین تبعیت شود، چون اقرار مذکور در ماده 1283 چهره استثنایی نخواهد داشت و این ماده ناظر به اقرار مرکب خواهد بود که اصولاً تجزیه‌پذیر است، اصل تجزیه‌ناپذیری اقرار از مواد قانون مدنی به دست نمی‌آید.
کلیدواژه‌ها
اقرار
تجزیه
مرکب
مقید
موصوف

عنوان مقاله English

Revisiting the Classification of Confessions in Iranian Law: A Jurisprudential Reassessment

نویسنده English

Melika Mansoori
M.A in Private Law, Faculty of Law and Political Science, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
چکیده English

While French legal scholarship traditionally categorizes confessions (iqrār) as simple (iqrār sādeh), absolute (iqrār muqayyad), and compound (iqrār morakkab), this study establishes that Islamic jurisprudence fundamentally distinguishes between simple confessions and compound confessions, with the latter comprising both descriptive (iqrār mawṣūf) and absolute subtypes. Conventional interpretations of Articles 1282 and 1283 of the Iranian Civil Code maintain that the former governs the indivisibility of descriptive and absolute confessions, while the latter regulates divisible compound confessions. This study, however, demonstrates through jurisprudential analysis that Article 1282 embodies the general principle of the indivisibility of compound confessions, whereas Article 1283 constitutes an exception to this principle, applying specifically to those compound confessions (descriptive or absolute) exhibiting internal contradictions regarding the confessor's liability or exoneration. The proposed interpretation not only provides greater systematic coherence to the principle of indivisibility but also reveals the conceptual limitations of prior readings that treated Article 1283 as merely governing divisible compound confessions without establishing their exceptional character vis-à-vis the general rule of indivisibility.

کلیدواژه‌ها English

Confession (Iqrār)
Analysis
Compound Confession (Iqrār Morakkab)
Absolute Confession (Iqrār Muqayyad)
Descriptive Confession (Iqrār Mawsūf)
الف) منابع فارسی
- احمدی، عزیزالله. «واکاوی پذیرش انکار بعد از اقرار»، مجله فقه و قضا، 12، 17(1399)، 69-94.
- امامی، سید حسن. حقوق مدنی، جلد 6. چاپ هفتم. تهران: انتشارات اسلامیه، 1375.
- بهرامی، بهرام. بایسته‌های ادله اثبات. تهران: انتشارات مؤسسه فرهنگی نگاه بینه، 1389.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر. دانشنامه‌ حقوقی، جلد 1. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1343.
- جمعی از محققان. فرهنگ‌نامه اصول فقه، جلد 1. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، 1389.
- حائری شاه‌باغ، سید علی. شرح قانون مدنی، جلد 1. تهران: کتابخانه گنج دانش، 1376.
- حسینی، سید محمدرضا. قانون آیین دادرسی مدنی در رویه قضایی. تهران: انتشارات مجد، 1380.
- حسینی، سید محمدرضا. قانون مدنی در رویه قضایی. تهران:انتشارات مجد، 1379.
- دهقانی نظام‌آبادی، رضا. بررسی تطبیقی اقرار با تأکید بر حقوق مدنی در کشورهای ایران، کانادا، فرانسه. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. بندرعباس: دانشگاه آزاد اسلامی واحد بندرعباس، 1396.
- رستمی، نعمت. ادله اثبات در مقام دعوا در امور مدنی و کیفری. تهران: انتشارات جاودانه، جنگل، 1396.
- زراعت، عباس و حمیدرضا حاجی‌زاده. ادله اثبات دعوا. کاشان: قانون‌مدار، 1388.
- زراعت، عباس. آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی. تهران: خط سوم، 1379.
- شهیدی، مهدی. «اقرار غیر مجرد». حقوقی دادگستری، 55، 1(1370)، 40-56.
- شیخ‌نیا، امیرحسین. ادله‌ اثبات دعوی. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1375.
- صدرزاده‌ی افشار، سید محسن. ادله‌ اثبات دعوی در حقوق ایران. تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1369.
- صفار، محمدجواد. «قاعده تجزیه‌ناپذیری اقرار و دامنه اجرای آن»، فصلنامه نامه مفید، 6، 22(1388)، 3-32.
- عظیمی، محمد. ادله‌ اثبات دعوی. چاپ دوم. تهران: مؤسسه‌ انتشارات هاد، 1372.
- فاطمی شریعت پناهی، کاظم. آیین دادرسی مدنی. تهران: انتشارات مدرسه عالی قضائی و اداری وابسته به دانشگاه تهران، 1356.
- فصیحی‌زاده، علیرضا. «اقرار مرکب معنوی در حقوق ایران و فرانسه». حقوق تطبیقی، 76(1388)، 23-44.
- قائم‌مقامی، عبدالمجید. حقوق مدنی جزوه اقرار (مواد 1258 الی 1283 قانون مدنی). تهران: چاپ الوند، 1341.
- کاتوزیان، ناصر. اثبات و دلیل اثبات. تهران: میزان، 1380.
- کریمی، عباس. ادله اثبات دعوا. چاپ هفتم. تهران: نشر میزان، 1399.
- مدنی، سید جلال‌الدین. آیین دادرسی مدنی، جلد 2. تهران: انتشارات پایدار، 1377.
- معاونت آموزش قوه‌ قضائیه. نکته‌های کلیدی آیین دادرسی مدنی – اقرار. تهران: جاودانه، 1388.
- ملک‌زاده، فهیمه. دانشنامه حقوقی (حقوق مدنی)، جلد 1. تهران: انتشارات مجد، 1395.
- ناصر شادباد، ابراهیم. ادله اثبات دعوی. تبریز: انتشارات یانار: آیدین، 1391.
- نایینی، احمدرضا. مشروح مذاکرات قانون مدنی. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1386.
- نظریه شماره 2655 مورخ 8/8/1367 شورای نگهبان
- نیکفر، مهدی. قانون مدنی در آرای دیوان عالی کشور. تهران: انتشارات کیهان، 1371.
- واعظی‌نژاد، محمدرضا. ادله اثبات دعوی در امور کیفری. تهران: انتشارات جاودانه، جنگل، 1393.
- وفایی‌زاده، لیلا. «ادبیات را ساده بیاموزیم»، 1391. قابل دسترسی در:
https://farsicity.blogfa.com/post/608
ب) منابع عربی
- القاضی ابن براج. جواهر الفقه، جلد 1. قم: مؤسسه النشر الاسلامی التابعه لجماعه المدرسین، 1411 ق.
- حسینی حائری، سید کاظم. القضاء فی الفقه الإسلامی، جلد 1. چاپ دوم. قم: مجمع الفکر الاسلامی، 1381.
- حلی، فخر المحققین، محمد بن حسن بن یوسف. ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد، جلد 2. محقق/مصحح: سید حسین موسوی کرمانی، علی‌پناه اشتهاردی، عبدالرحیم بروجردی. قم: مؤسسه اسماعیلیان، 1387 ق.
- قاروبی تبریزی، شیخ حسن. النضید فی شرح روضه الشهید، جلد 33. قم: عالمه، 1396.
ج) منابع فرانسوی

- von Lingenthal, Zachariae & Karl Eduard. Course De Droit Civil Français. Strasbourg: F. Lagier, 1846.
د) منابع انگلیسی 

- Collin, P. H. Dictionary of Law. Fourth edition. London: Bloomsbury publishing, 2004.
پژوهشهای حقوقی
دوره 24، شماره 62
تابستان 1404
صفحه 483-514