پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

قابلیت استناد اسناد عادی نسبت به اشخاص ثالث

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
پرویز عامری 1
یونس قرقانی 2
1 استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
2 دانشجوی دکترای حقوق خصوصی، واحد بین‌الملل، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران.
10.48300/jlr.2024.427351.2502
چکیده
در دعاوی که مستند آن سند رسمی است، قابلیت استناد آن علیه اشخاص ثالث بر دادگاه تحمیل می‌شود و مرجع قضایی ناگزیر است به مفاد آن ترتیب اثر دهد. اما در مورد اسناد عادی و قابلیت استناد آنها نسبت به اشخاص ثالث، چشم‌انداز روشنی وجود ندارد. مشخص نیست که اگر مستند دعوا سند عادی باشد، آیا مراجع قضایی می‌توانند با تکیه بر اصل صحت به محتویات و مندرجات اسناد عادی به‌عنوان یک پدیده حقوقی علیه اشخاص ثالث استناد نمایند، یا اینکه استناد به چنین اسنادی نیازمند رسیدگی قضایی است؟ به‌رغم اختلاف‌نظرهایی که در این زمینه وجود دارد با بررسی تحلیلی و استدلالی مقررات مرتبط با اسناد عادی می‌توان ادعا کرد در موضوعاتی که قانونگذار تنظیم سند رسمی را الزامی دانسته یا رعایت تشریفاتی از قبیل ثبت و انتشار آگهی پیش‌بینی شده، استناد به سند عادی در برابر اشخاص ثالث امکان‌پذیر نیست؛ اما در سایر حوزه‌ها اگر سند عادی واجد شرایط اساسی صحت معاملات باشد، در صورت پذیرش دادگاه در قالب دادنامه قطعی علیه شخص ثالثی که از وجود و محتوای سند عادی مطلع بوده است، قابلیت استناد دارد، مگر اینکه به یکی از طرق شکایت از آرا ملغی شود.
کلیدواژه‌ها
سند عادی
قابلیت استناد
شخص ثالث
اثبات
عمل حقوقی

عنوان مقاله English

The Admissibility of Private Documents Against Third Parties

نویسندگان English

Parviz Ameri 1
Younes Gharaghani 2
1 Assistant professor, Department of Private Law, Faculty of Law and Political Science, University of Shiraz, Shiraz, Iran.
2 PhD Student in Private Law, International Branch, Shiraz University, Shiraz, Iran.
چکیده English

In claims where the supporting evidence is a notorial document, its admissibility against third parties is imposed upon the court, and the judicial authority is compelled to give effect to its contents. However, regarding private documents and their admissibility against third parties, there is no agreed-upon standpoint. It is not decided for cases where the claim's supporting evidence is a private document, whether judicial authorities can rely on the principle of validity (sihat) to invoke the contents of private documents as a legal recourse against third parties, or whether admitting such documents requires judicial examination! Despite the differing opinions in this context, through an analytical and reasoned examination of the regulations on private documents, it might be claimed that in matters where the legislator has deemed the execution of a notorial document mandatory or has stipulated the observance of formalities such as registration and publication of notice, invoking a private document against third parties is not conceivable; but in other domains, if the private document possesses the essential conditions for the validity of transactions, and provided it is entertained by the court in the form of a final judgment, it is admissible against a third party who was aware of the existence and content of the private document, unless it is nullified through one of the methods of appealing judgments.

کلیدواژه‌ها English

Private Document
Admissibility
Third Party
Proof
Legal Act
الف) منابع فارسی
- ارسطا، محمدجواد. اعتبار سند و تعارض آن با ادله دیگر در حقوق ایران و فقه امامیه. چاپ اول. تهران: انتشارات جنگل، 1388.
- اسدی، محمد‌حسن. «اصل قابلیت استناد قرارداد در فقه امامیه، حقوق ایران و فرانسه». پژوهش‌نامه حقوق اسلامی، 8، 25(1386)، 141-172.
Doi: 10.30497/law.2012.1287
- اسکینی، ربیعا. حقوق تجارت (برات، سفته، قبض انبار، اسناد در وجه حامل و چک). چاپ هفتم. تهران: سمت، 1382.
- اسکینی، ربیعا. ورشکستگی و تصفیه امور ورشکسته. چاپ هفتم. تهران: سمت، 1383.
- امامی، حسن. حقوق مدنی، جلد 6. چاپ چهارم. تهران: کتاب‌فروشی اسلامیه، 1351.
- ایزانلو، محسن و صادق شریعتی‌نسب. «مطالعه تطبیقی عدم قابلیت استناد در حقوق ایران و فرانسه». حقوق خصوصی، 9، 2(1391)، 35-63.
Doi: 10.22059/jolt.2013.35159
- جعفری لنگرودی، محمد‌جعفر. دائره‌المعارف حقوق مدنی و تجارت، جلد 1. تهران: انتشارات کتابخانه گنج دانش، 1378.
- جعفری لنگرودی، محمد‌جعفر. الفارق، جلد 5. چاپ اول. تهران: انتشارات کتابخانه گنج دانش، 1388.
- حیاتی، علی‌عباس. اجرای احکام مدنی در نظم حقوقی کنونی. چاپ چهارم. تهران: نشر میزان، 1394.
- خدابخشی، عبدالله. «تحلیلی دیگر از ماده 22 قانون ثبت اسناد و املاک». حقوقی دادگستری، 74، 71(1389)، 9-39.
https://doi.org/10.22106/jlj.2010.11163
- خدابخشی، عبدالله. «قابلیت استناد سند عادی در مقابل سند رسمی؛ رویه قضایی و راهکارها». تعالی حقوق، 4، 1(1397)، 79-101.
- خورسندیان، محمدعلی و زهرا اسدی. «ماهیت حقوقی انواع قراردادهای پارکینگ در حقوق ایران و آمریکا». تحقیقات حقوقی دانشگاه شیراز، 9، 4(1396)، 91-115.
- درویش خادم، بهرام. «معامله به قصد فرار از دین». مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 26، 1195(1370)، 1-30.
- شمس، عبدالله. ادله اثبات دعوا. چاپ بیست و هشتم. تهران: انتشارات دراک، 1397.
- شمس، عبدالله. آیین دادرسی مدنی، جلد 3. چاپ نخست. تهران: انتشارات دراک، 1384.
- شمس، عبدالله. اجرای احکام مدنی، جلد 2. چاپ سوم. تهران: انتشارات دراک، 1398.
- شهبازی، محمدحسین. مبانی لزوم و جوار قراردادها. چاپ دوم. تهران: بنیاد حقوقی میزان، 1395.
- شهری، غلامرضا. حقوق ثبت اسناد و املاک. چاپ سیزدهم. تهران: مؤسسه انتشارات جهاد دانشگاهی (ماجد)، 1383.
- شهیدی، مهدی. مجموعه مقالات حقوقی. چاپ دوم. تهران: انتشارات مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1387.
- شهیدی، مهدی. تشکیل قراردادها و تعهدات. چاپ دهم. تهران: انتشارات مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1393.
- شهیدی، مهدی. آثار قراردادها و تعهدات. چاپ اول. تهران: انتشارات مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1382.
- شهیدی، مهدی. «قرارداد تشکیل بیع». تحقیقات حقوقی، 1، 10(1371)، 59-90.
- شهیدی، مهدی. اصول قراردادها و تعهدات. چاپ دوم. تهران: مجمع علمی و فرهنگی مجد، 1381.
- صفایی سیدحسین و سید مرتضی قاسم‌زاده. حقوق مدنی (اشخاص و محجورین). چاپ بیست و هشتم. تهران: سمت، 1398.
- طالب احمدی، حبیب. مسئولیت پیش‌قراردادی. چاپ اول. تهران: نشر میزان، 1392.
- طالب احمدی، حبیب. «معاملات قابل ابطال در حقوق ایران». پژوهش‌های حقوق تطبیقی، 9، 3(1384)، 145-162.
- طباطبایی، سیدمرتضی و سیدمحسن سادات اخوی. «تحلیل اعتبار مطلق اسناد رسمی در پرتو قانون احکام دائمی برنامه‌های توسعه». حقوقی دادگستری، 83، 108(۱۳۹۸)، 185-203.
https://doi.org/10.22106/jlj.2020.96292.2412
- قبولی درافشان، سید محمدمهدی. «مفهوم و مبانی قابلیت استناد قرارداد». مطالعات حقوق خصوصی، 40، 1(1389)، 255-274.
- کاتوزیان، ناصر. قواعد عمومی قراردادها، جلد 3. چاپ نهم. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1393.
- کاتوزیان، ناصر. درس‌هایی از عقود معین، جلد 1. چاپ ششم. تهران: انتشارات کتابخانه گنج دانش، 1383.
- کاتوزیان، ناصر. اثبات و دلیل اثبات، جلد 1 و 2. چاپ نهم. تهران: بنیاد حقوقی میزان، 1395.
- کاتوزیان، ناصر. نظریه عمومی تعهدات. چاپ هفتم. تهران: بنیاد حقوقی میزان، 1393.
- کاتوزیان، ناصر. اموال و مالکیت. چاپ پنجاه و یکم. تهران: بنیاد حقوقی میزان، 1398.
- کاتوزیان، ناصر. عقود معین (معاملات معوض ـ عقود تملیکی). چاپ سیزدهم. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1394.
- کاتوزیان، ناصر. وقایع حقوقی. چاپ اول. تهران: شرکت سهامی انتشار، 1377.
- کاتوزیان، ناصر. حقوق مدنی، اعمال حقوقی (قرارداد ـ ایقاع). چاپ ششم. تهران: شرکت سهامی انتشار: بهمن برنا، 1378.
- کاتوزیان، ناصر. قانون مدنی در نظم حقوقی کنونی. چاپ دهم. تهران: نشر میزان، 1383.
- گلدوزیان، ایرج. حقوق جزای اختصاصی. چاپ هفتم. تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1380.
- مبین، حجت و سیده مهناز لؤلؤ. «مبانی و چگونگی جبران خسارت وارده به خریدار فضولی با مطالعه تطبیقی در حقوق انگلستان». تحقیقات حقوقی دانشگاه شیراز، 9، 26(1396)، 245 -278.
Doi: 10.22099/jls.2018.24139.2265
- متین دفتری، احمد. مجموعه رویه قضایی قسمت حقوقی. چاپ اول. تهران: چاپخانه هاشمی، 1355.
ب) منابع عربی
- حسینی العاملی، سید محمدجواد. مفتاح الکرامه، جلد 4. بی‌جا: مؤسسه آل البیت (ع)، بی‌تا.
- مکارم شیرازی، ناصر. القواعد الفقهیه، جلد 1. چاپ سوم. قم: مدرسه امام امیرالمؤمنین (ع)، 1411 ه. ق.
- موسوی الخمینی، سید روح‌الله. کتاب البیع، جلد 2. چاپ اول. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، 1418ق.
- موسوی بجنوردی، میرزاحسن. القواعد الفقهیه، جلد 3. قم: افست اسماعیلیان، بی‌تا.
- نائینی، محمدحسین. فوائد الاصول، جلد 3. قم: مؤسسه النشرالاسلامی، 1418 ه. ق.
- نراقی، ملااحمد. عوائد الایام. چاپ اول. قم: مرکز نشر التابع لمکتب الاعلام الاسلامی، 1417 ه. ق.
ج) منابع خارجی

- Beatson, J. Anson’s law of contract. 27th edition. London: Oxford University Press, 1998.
- Ghestin, Jacques. Traite de droit civil, les effets du contrat. 3th Edition. Paris: L.G.D.J., 2001.
- Mazeaud, Henri. Droit civil, Premier volume. Paris: Montchrestien, 1998.
- Planiol Marcel & Georges Ripert. Traite pratique de droit civil francais. Paris: Librairie générale de droit et de jurisprudence, 1952.
- Treitel, G.H. The law of contract. 10th edition. London: Sweet & Maxwell, 1999.
پژوهشهای حقوقی
دوره 24، شماره 63
پاییز 1404
صفحه 279-310