پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

بازنگری در توجیهات و کارکردهای جرم‌انگاری جرایم علیه عفت و اخلاق عمومی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده
ایمان شاه بیگی
دکترای حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران؛ مدیر امور پژوهشی، عضو هیئت علمی پژوهشکده حقوقی شهر دانش، تهران، ایران.
10.48300/jlr.2024.426421.2499
چکیده
از دوران مجادله لرد دولین و هربرت هارت در خصوص توجیه جرم‌انگاری رفتارهای اخلاقی صرف تا به امروز، این موضوع همواره در پژوهشهای فلسفه اخلاق و حقوق کیفری مورد بحث و محل جدل‌های نظری بوده است. اگر برای دولت‌ها حق یا حتی تکلیف در حمایت کیفری از اخلاق قائل شویم، دامنه این حق و تکلیف تا کجاست و چه قیودی دارد؟ آیا صرف تجویز مداخله کیفری در حوزه اخلاق هر شکلی از مداخله را توجیه می‌کند؟ و آیا کارکرد و منطقی فایده‌گرایانه بر جرم‌انگاری در حوزه اخلاق قابل تصور است که ماهیتی عینی داشته و اثر عملی آن در جامعه قابل رؤیت باشد یا هر شکل از ورود کیفری به اخلاق تنها از منظر سزاگرایانه و یا فواید انتزاعی صرف قابل توجیه است؟ بر اساس یافته‌های این پژوهش که با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است، انکار نظری جرم‌انگاری در حوزه اخلاق مانع از ورود عملی دولت‌ها در این حوزه با سلاح کیفری نمی‌شود، در نتیجه مناسبت دارد تا دامنه و نوع این مداخلات کیفری را از نگاه فلسفه اخلاق مقید کنیم. بر این اساس به نظر می‌رسد در صورتی که حمایت کیفری از اخلاق در راستای تأمین کارکردهای حمایتی، نمادین، درمان‌مدار و مبتنی بر پذیرش مسئولیت باشد، می‌توان با رعایت سه اصل تقییدی، جرم‌انگاری در حوزه اخلاق را تجویز کرد.
کلیدواژه‌ها
جرم‌انگاری
اخلاق‌گرایی قانونی
قیم‌مآبی اخلاقی
فلسفه اخلاق
فلسفه حقوق

عنوان مقاله English

Reviewing the Justifications and Functions of Criminalizing Crimes Against Chastity and Public Morality

نویسنده English

Iman Shahbeigi
PhD in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran; Director of Research Affairs, Faculty Member of Shahre Danesh Legal Research Institute, Tehran, Iran.
چکیده English

From the time of the debate between Lord Devlin (Devlin’s thesis: The Enforcement of Morals) and H.L.A. Hart (Hart’s response: Law, Liberty and Morality) concerning the justification for criminalizing merely moral conduct to the present day, this subject has continually been discussed in research on moral philosophy and criminal law, and remains a bone of theoretical contention. If we accept that states have a right, or even a duty, to protect morality through criminal law, what are the limits and constraints of this right and duty? Does merely permitting penal intervention in the realm of morality justify any form of intervention? Furthermore, can a utilitarian logic and function for criminalization in the moral sphere be conceived that has an objective nature and whose practical effect is observable in society, or is any form of penal incursion into morality justifiable only from a retributivist perspective or based on purely abstract benefits? Based on the findings of this research, conducted using a descriptive-analytical method, the theoretical denial of criminalization in the moral sphere does not prevent states from practically entering this sphere with the weapon of criminal law. Consequently, it is appropriate to constrain the scope and type of these penal interventions from the perspective of moral philosophy. On this basis, it appears that if the criminal protection of morality serves protective, symbolic, therapeutic, and responsibility-acknowledging functions, criminalization in the moral sphere can be permitted while observing three restrictive principles.

کلیدواژه‌ها English

Criminalization
Legal Moralism
Moral Paternalism
Moral Philosophy
Philosophy of Law
- افلاطون. دوره آثار: کتاب قوانین، جلد چهارم. ترجمه محمدحسن لطفی. تهران: خوارزمی، 1384.
- برهانی، محسن و بشری محمدی فرد. «کمال‌گرایی کیفری». مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، 3، 7(1395)، 173-194.
- برهانی، محسن. «تأثیر نظریه‌های اخلاقی بر حقوق کیفری». رساله دکتری. تهران: دانشگاه تربیت مدرس، 1388.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر. ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج دانش، 1387.
- ساداتی، ناصر و مرضیه پیراوی ونک. «ویژگی‌های معرفت‌شناختی هنر به‌منزله فرم سمبولیک در اندیشه کاسیرر». شناخت، 8، 72(1394)، 129-145.
- ضیمران، محمد. گذر از جهان اسطوره به فلسفه. تهران: هرمس، 1379.
- فرجیها، محمد، رحیم نوبهار و ایمان شاه‌بیگی. «از تحریم تا تجریم تجاوز جنسی در روابط میان زوجین در پرتو نظریه تنظیم‌گری پاسخگو». پژوهش‌نامه زنان، 10، 29(1398)، 47-71.
Doi:10.30465/ws.2019.4468
- فلچر، جورج. مفاهیم بنیادین حقوق کیفری. ترجمه سیدمهدی سیدزاده. مشهد: چاپ و انتشارات آستان قدس رضوی، 1384.
- فنایی، ابوالقاسم. دین در ترازوی اخلاق. چاپ چهارم. تهران: مؤسسه فرهنگی صراط، 1395.
- کاسیرر، ارنست. زبان و اسطوره. ترجمه محسن ثلاثی. تهران: مرواید، 1390.
- محمودی جانکی، فیروز. «حمایت کیفری از اخلاق». در: علوم جنایی. تهران: سمت، 1390.
- ملکیان، مصطفی. درس‌گفتارهای معناشناختی اخلاق، دوره اول. تهران: مؤسسه پرسش، 1395.
- نوبهار، رحیم. «نهاد توبه و عدالت ترمیمی؛ چشم‌انداز اسلامی». در: دانشنامه عدالت ترمیمی. تهران: میزان، 1396.
- نوبهار، رحیم و علیرضا نوبهاری طهرانی. «مبانی پدرسالاری قانونی با نگاهی به نقش آن در جرم‌انگاری». مطالعات حقوقی، 14، 44(1401)، 373-401.
Doi:10.22099/jls.2020.32430.3293
- نوبهار، رحیم و ایمان شاه‌بیگی. «تحول پارادایم تنبیه به تنظیم در پرتو نظریه تنظیم‌گری پاسخگو». مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، 50، 2(1399)، 515-539.
- ولیدی، محمدصالح. حقوق جزا (مسئولیت کیفری). تهران: امیرکبیر، 1382.
ب) منابع عربی
- راغب اصفهانی. المفردات فی غریب القرآن. طهران: المکتبه المرتضویه، بی‌تا.
ج) منابع خارجی

- Bindel, Julie. The pimping of prostitution: Abolishing the sex work myth. London: Palgrave Macmillan, 2017.
- Bronner, Ethan. “Mass. among 23 states where adultery is a crime, but rarely prosecuted”. The Boston Globe, 2012. Available at: https://www.bostonglobe.com/news/nation/2012/11/15/adultery-still-crime-states-including-mass/KiIPGRcFnAeT4CGmenFTKM/story.html
- Coskun, Deniz. Law as Symbolic Form. Dordrecht: Springer, 2007.
- Cusick, Linda & Lee Berney. “Prioritizing punitive responses over public health: commentary on the Home Office consultation document Paying the Price”. Critical Social Policy, 25, 4(2005), 596-606. doi.org/10.1177/0261018305057069
- Devlin, Patrick. The enforcement of morals. Oxford: Oxford University Press, 1965.
- Dworkin, Andrea. “Prostitution and male supremacy”. Michigan Journal of Gender & Law, 1, 1(1993), 1-12.
- Edelman, Murray J. The symbolic uses of politics. Urbana: University of Illinois Press, 1985.
- Elias, Roni. “Estorative Justice in Domestic Violence Cases”. DePaul Journal for Social Justice, 9, 1(2015), 67-84. 
- Farley, Melissa, Isin Baral, Merab Kiremire and Ufuk Sezgin. “Prostitution in five countries: Violence and post-traumatic stress disorder”. Feminism & Psychology, 8, 4(1998), 405-426. https://doi.org/10.1177/0959353598084002
- Farley, Melissa. “Prostitution is sexual violence”. Psychiatric Times, 21, 12(2004). 
- Feinberg, Joel. The Moral Limits of the Criminal Law, Volume 1. New York: Harm to Self, 1983.
- Gert, Joshua and Bernard Gert. “The Definition of Morality”. The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2025 Edition). Edward N. Zalta & Uri Nodelman (eds.). Available at: https://plato.stanford.edu/entries/morality-definition
- Gusfield, Joseph R. “On legislating morals: The symbolic process of designating deviance”. California Law Review, 56, 1(1968), 54-73. https://doi.org/10.2307/3479496
- Hart, Herbert. Law, Liberty, and Morality. Stanford, Calif.: Stanford University Press, 1963.
- Law Commission. Simplification of Criminal Law: Public Nuisance and Outraging Public Decency: a Consultation Paper. UK: Stationery Office, 2010.
- Lee, Jolie. “New Hampshire Senate votes to repeal anti-adultery law”. USA Today Network, 2014. Available at: https://www.usatoday.com/story/news/nation-now/2014/04/17/anti-adultery-laws-new-hampshire/7780563/
- Liska, Allen E. and Barbara D. Warner. “Functions of crime: A paradoxical process”. American Journal of Sociology, 96, 6(1991), 1441-1463. https://doi.org/10.1086/229692
- Macionis, John. Society: the Basics. Englewood Cliffs, N.J.: Prentice Hall, 2000.
- Miller, Alyssa. “Punishing Passion: A Comparative Analysis of Adultery Laws in the United States of America and Taiwan and Their Effects on Women”. Fordham International Law Journal, 41, 2(2017), 425-471. 
- Ministry of Gender Equality: Legislation on the purchase of sexual services, 010-03-06 at the Wayback Machine. Government of Sweden, 2009.
- Packer, Herbert. The limits of the criminal sanction. Stanford: Stanford University Press, 1968.
- Parsons, Talcott & Renée Fox. “Illness, therapy and the modern urban American family”. Journal of Social Issues, 8, 4(1952), 31-44. https://doi.org/10.1111/j.1540-4560.1952.tb01861.x
- Parsons, Talcott. Social System. Glencoe. Ill.: Free Press, 2013.
- Perkins, David. Clinical Work With Sex Offenders in Secure Settings (From Clinical Approaches to Sex Offenders and Their Victims, P 151-177, 1991, Clive R Hollin and Kevin Howells, eds. New York: John Wiley and Sons, 1991.
- Schmalleger, Frank. Criminal Law Today: An Introduction with Capstone Cases. Upper Saddle River, NJ: Pearson/Prentice Hall, 2006.
- United Nations Economic And Social Council. Basic principles on the use of restorative justice programmes in criminal matters. Vienna: United Nations, 2002.
- Von Hirsch, Andrew. “The offence principle in criminal law: affront to sensibility or wrongdoing?”. King’s Law Journal, 11, 1(2000), 78-89.
- Wexler, David, Michael Lperlin, Michel Vols, Pauline Spencer & Nigel Stobbs. “Current Issues in Therapeutic Jurisprudence”. Queensland University of Technology Law Review, 16, 3(2016), 1-3. https://doi.org/10.5204/qutlr.v16i3.692
- Wexler, David. “Therapeutic jurisprudence and the criminal courts”. William & Mary Law Review, 35, 1(1993), 279-299. 
- Wheelwright, Philip. the Burning Fountain: A Study of the Language of Symbolism. Bloomington: Indiana University Press, 1956.
- Willis, Ellen. “Radical feminism and feminist radicalism”. Social text, 9-10(1984), 91-118.
پژوهشهای حقوقی
دوره 24، شماره 64
زمستان 1404
صفحه 41-72