پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

مشارکت انتفاعی (جوینت ونچر) بین بانک‌ها و مؤسسات مالی و اعتباری با مطالعه تطبیقی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
سید محمد آیتی نجف آبادی 1
سید علی اکبر طباطبایی 2
علیرضا صالحی فر 3
مجید غمامی 4
1 قاضی دادگستری؛ دانشجوی دکترای حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 وکیل دادگستری؛ دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق مالی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
4 دانشیار، گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.48300/jlr.2024.449031.2602
چکیده
در سال‌های اخیر، بانک‌هایی که صرفاً به‌عنوان یک «نهاد بانکی» در چهارچوب کارکردهای سنتی خود ـ یعنی جذب سپرده و اعطای تسهیلات ـ باقی مانده‌اند، با محدودیت‌های چشمگیری در رشد تجاری و اقتصادی مواجه شده‌اند. تشدید رقابت در بازارهای سنتی محصولات و خدمات مالی موجب شده است که بانک‌ها به‌دنبال گسترش دامنه فعالیت‌های خود باشند. با این ‌حال به دلیل محدودیت‌ها و موانع قانونی و نظارتی، امکان توسعه عملکرد از طریق روش‌هایی همچون ادغام، تملک، افزایش سهم بازار یا تبدیل شدن به «سوپرمارکت‌های مالی» (ارائه‌دهندگان جامع خدمات مالی) برای آنان فراهم نبوده است. در صورتی که مقررات‌زدایی مؤثری صورت گیرد، بانک‌ها خواهند توانست با ورود به فعالیت‌های غیربانکی، نقش فعال‌تری در اقتصاد ایفا کنند. با وجود این، یکی از مسیرهای مجاز و متداول برای گسترش فعالیت‌های غیربانکی که در اغلب نظام‌های حقوقی فاقد منع قانونی بوده و کارآمدی آن نیز اثبات شده است، مشارکت در قراردادهای سرمایه‌گذاری مشترک (جوینت ونچر) است. بانک‌ها اغلب در سرمایه‌گذاری‌های مشترک افقی مشارکت می‌کنند که طی آن طرفین، یک محصول یا خدمت متمایز را به‌طور مشترک ارائه می‌دهند. در قالب جوینت ونچر بانکی، دو یا چند بانک یا مؤسسه مالی، گاه همراه با اشخاص حقیقی یا حقوقی، توافق می‌کنند سرمایه لازم برای اجرای فعالیت مشخصی را در بازه زمانی محدود تأمین کنند و منافع حاصل از طرح را متناسب با میزان سرمایه‌گذاری میان خود تقسیم نمایند. به‌طور معمول قراردادهای منعقدشده میان بانک‌ها از نوع جوینت ونچر شرکتی است؛ به این معنا که طرفین، بر پایه قرارداد پایه و اصلی، اقدام به تأسیس یک یا چند شرکت تابعه مشترک با شخصیت حقوقی مستقل می‌نمایند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی ـ تحلیلی و با بهره‌گیری از روش کتابخانه‌ای، به بررسی و تحلیل این موضوع از منظر حقوق ایران و برخی نظام‌های حقوقی خارجی می‌پردازد.
کلیدواژه‌ها
جوینت ونچر بانکی
سرمایه‌گذاری مشترک افقی
مقررات‌زدایی
توسعه فعالیت‌های غیربانکی
حقوق بانکی

عنوان مقاله English

Joint Venture Between Banks and Financial and Credit Institutions: A Comparative Study

نویسندگان English

Sayyed Mohammad Ayati Najaf Abadi 1
Sayyed Ali Akbar Tabatabai 2
Alireza Salehifar 3
Majid Ghamami 4
1 Judge; PhD student in Private Law, Faculty of Law and Political Science, Kharazmi University, Tehran, Iran.
2 Lawyer; M.A. student in Financial Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Private Law, Faculty of Law and Political Science, Kharazmi University, Tehran, Iran.
4 Associate Professor, Department of Private and Islamic Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

In recent years, banks that have remained solely as "banking entities" within the framework of their conventional functions - namely, taking deposits and granting facilities - have faced significant limitations in their commercial and economic growth. Intensified competition in conventional markets for financial products and services has prompted banks to seek to expand their scope of activities. However, due to legal and regulatory limitations, the possibility of developing their functions through methods such as mergers, acquisitions, increasing market share, or transforming into "financial supermarkets" (comprehensive financial service providers) has not been available to them. Should effective deregulation occur, banks would be able to play a more active role in the economy by entering into non-banking activities. Nevertheless, a permissible and prevalent avenue for expanding non-banking activities, which lacks legal prohibition in most legal systems and whose efficacy has also been proven, is participation in joint investment contracts (joint ventures). Banks often participate in horizontal joint investments, whereby the parties jointly provide a distinct product or service. Within the framework of a banking joint venture, two or more banks or financial institutions, sometimes alongside natural or legal persons, agree to provide the necessary capital for executing a specific activity within a defined time frame and to distribute the resulting profits proportionally. Typically, the contracts concluded between banks are of the corporate joint venture type; meaning that based on the foundational and principal contract, the parties proceed to establish one or more joint subsidiary companies with independent legal personalities. This research, employing a descriptive-analytical approach and utilizing a library-based method, examines and analyzes this subject from the perspective of Iranian law and certain foreign legal systems.

کلیدواژه‌ها English

Banking Joint Venture
Horizontal Joint Investment
Deregulation
Development of Non-Banking Activities
Banking Law
الف) منابع فارسی
- باستانی، علیرضا. «آثار اقتصادی و بسترهای قانونی برای تشکیل گروه اقتصادی با منافع مشترک (جوینت ونچر)». مجله اقتصادی، ۱۱، 9-10(۱۳۹۰)، ۵۳- ۷۸.
- حاتمی، علی و اسماعیل حکیمیان. حقوق سرمایه‌گذاری خارجی در پرتو قانون و قراردادهای سرمایه‌گذاری. تهران: تیسا، ۱۳۹۳.
- حکیمیان، محمدعلی. «بررسی ماهیت و ساختار جوینت ونچر در حقوق آمریکا و حقوق بین‌المللی». مجله حوزه و دانشگاه، ۱۱، ۴۴(۱۳۸۴)، ۳۱-۶۰.
- خزاعی، حسین. حقوق تجارت بین‌الملل: مشارکت تجاری، جلد ۶. تهران: جاودانه (جنگل)، ۱۳۹۲.
- خزاعی، حسین و رسول بدری اهری. «بررسی اجمالی مفهوم حقوقی J.V. در حقوق آمریکا و حقوق بین‌الملل». نشریه حقوق بین‌المللی، ۱۰، ۱۳(۱۳۶۹)، ۵۱-۱۲۴.
Doi: 10.22066/cilamag.1990.18342
- رحمانی، تهمینه. راهنمای کاربری تنظیم قرارداد جوینت ونچر شرکتی. تهران: انتشارات جاودانه (جنگل)، ۱۳۹۱.
- رحمانی، تهمینه. راهنمای کاربری تنظیم قرارداد جوینت ونچر غیرشرکتی. تهران: انتشارات جاودانه (جنگل)، ۱۳۹۱.
- غمامی، مجید و شادی کسنوى. «بانک‌پذیری و الزامات حقوقی آن در الگوی تأمین ‌مالی پروژه‌محور». تحقیقات حقوقی، ۲۵، ۹۸(۱۴۰۱)، ۹۵-۱۱۸.
Doi: 10.29252/jlr.2021.202682.1800
- غمامی، مجید. «تأمین مالی پروژه‌های ساخت، بهره‌برداری و انتقال (BOT)». مطالعات حقوق تطبیقی، ۱، ۲(1389)، ۱۰۱-۱۲۲. 
Doi: 10.22059/jcl.2010.80797
ب) منابع انگلیسی

- Bank Expansion Reporter. “Marine Midland Teams Up with Subaru”. Bank Expansion Reporter, 1(1988), 15-16.
- Bankers Trust. “Joins Venture in Thriving Municipals Market”. American Bankers, (1984), 3ff.
- Calem, Paul. “Joint Ventures: Meeting the Competition in Banking”. Business Review, Federal Reserve Bank of Philadelphia, 6, 1(1988), 15-27.
- Felgran, Steven D. “Shared ATM Networks: Market Structure and Public Policy”. New England Economic Review, 3, 1(1984), 3-16.
- Harrigan, Kathryn Rudie. “Joint Ventures and Competitive Strategy”. Strategic Management Journal, 9, 2(1988), 141-158. https://www.jstor.org/stable/2486029
- Loeys, Jan. “Low-Grade Bonds: A Growing Source of Corporate Funding”. Business Review, 6(1986), 3-12. Available at: www.philadelphiafed.org/-/media/frbp/assets/economy/articles/business-review/1986/brnd86jl.pdf
- Mester, Loretta J. “Efficient production of financial services: scale and scope economies”. Business Review, 6(1987), 15-25.
- Sayer, Stephen and Michael Lower. Negotiating International Joint Venture Agreements. London: Sweet & Maxwell, 2004.
- Scherer, F. M. Industrial Market Structure and Economic Performance. Boston: Houghton Mifflin Company, 1980.
- Sweet, William J. & John D. Hawke. “Joint Ventures Provide Vehicle for Nonbanking Activities”. Issues in Bank Regulation, 4, 1(1984), 12-17.
- Timsina, Sujata. “Capital Structure Management of Joint Venture Banks of Nepal”. Journal of Business and Social Sciences Research, 1, 1(2018), 58-79. https://doi.org/10.3126/jbssr.v1i1.20949
- Uchman, Tomasz and Ronald Radzai. “Bank Joint Ventures”. Soviet and Eastern European Foreign Trade, 27, 2(1991), 63-67. https://www.jstor.org/stable/27749251
ج) وب‌سایت‌ها
- 4xtra. “Joint Venture Agreement”. Accessed September 29, 2023. Available at: https://4xtra.com/datastore/resources/JointVenture.pdf.
- Bamford, James, Geoff Walker, Tracy Branding Pyle and David Ernst. “Filling the Investment Banking Void: Why You Need a Joint Venture Advisor for Your Next JV Deal”. JV Alchemist. Accessed October 28, 2020. Available at: https://jvalchemist.ankura.com/transactions/filling-the-Investment-banking-void-why-you-need-a-joint-venture-advisor-for-your-next-jv-deal
- Law Insider. “Joint Venture Bank Account”. Accessed September 29, 2023. Available at: https://www.lawinsider.com/clause/joint-Venture-bank-account
- Marshall Hargrave. “Joint Venture (JV): What Is It and Why Do Companies Form One?”. Investopedia. Accessed September 29, 2023. Available at: https://www.investopedia.com/terms/j/jointventure.asp
- PandaDoc. “Joint Venture Agreement Template”. Accessed March 23, 2023. Available at: https://www.pandadoc.com/joint-Venture-agreement-template
- The Rough Notes Company. “Home - The Rough Notes Company Inc”. Accessed January 9, 2022. Available at:  https://roughnotes.com
- Wells Fargo Bank, N.A., Wells Fargo Ventures LLC, Dominion Homes, Inc., and Dominion Homes Financial Services. Ltd. Letter of Intent for Proposed Joint Venture. Exhibit 99.3. SEC EDGAR. February 28, 2006. Available at: https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/917857/000119312506040323/dex993.htm
- Wex Definitions Team. “Joint venture”. Cornell Law School. Accessed April 6, (2021). Available at: https://www.law.cornell.edu/wex/joint_venture
پژوهشهای حقوقی
دوره 24، شماره 63
پاییز 1404
صفحه 459-490