پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

رویکرد نظام حقوقی ایران و اتحادیه اروپا در قبال توکن‌‌های کاربردی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
هادی مرسی 1
عارف خلیلی پاجی 2
حمید بهره‌مند 3
محمدرضا رحمت 4
1 دانشجوی دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، یزد، ایران.
2 دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
4 استادیار، گروه حقوق، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه میبد، یزد، ایران.
10.48300/jlr.2024.469166.2696
چکیده
توکن‌‌‌‌های کاربردی‌‌ از یک ‌‌سو دسترسی به خدمات مبتنی بر فناوری دفترکل توزیع‌‌شده را فراهم می‌‌کنند و از سوی دیگر صاحبان کسب‌‌وکارهای نوپا با به‌‌کارگیری آن‌‌ شیوه جدیدی از جذب سرمایه را ابداع کرده‌‌اند؛ روشی که بتواند از بسیاری از تشریفات اداری در شرکت‌‌های تأمین سرمایه بکاهد و در عین ‌حال با بهره‌‌گیری از فناوری دفترکل توزیع‌شده بدون حضور شخص واسطی جهت تأیید فرایند تأمین مالی، اعتبار خود را از عموم مشارکت‌‌کنندگان در فرایند تأمین مالی در سراسر جهان دریافت کند. این‌‌گونه شیوه تأمین مالی، چالش‌‌های حقوقی فراوانی را به همراه دارد؛ چراکه صدور و عرضه این قبیل از توکن‌‌ها از طریق روش‌‌ها و مسیرهای قانونی سنتی که سیاست‌‌گذاران و نهادهای قانونگذاری تعیین کرده‌‌اند، تحقق نمی‌‌یابد، بلکه تمامی فرایندها از طریق فناوری دفترکل توزیع‌شده به‌صورت غیرمتمرکز و گاهی به‌صورت متمرکز از طریق ارائه‌‌دهندگان خدمات رمزارزی تحقق می‌‌یابد. پژوهش حاضر به روش توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر منابع کتابخانه‌‌ای نتیجه‌‌گیری می‌‌نماید که نظام حقوقی ایران در قبال صدور و عرضه توکن‌‌های کاربردی، رویکرد تنظیم‌‌گری منفعلانه‌‌ای اتخاذ کرده است. در مقابل اتحادیه اروپا ضمن تفکیک توکن‌‌های کاربردی از سایر توکن‌‌های موجود، متناسب با ماهیت و اهداف آنها، الزامات و مقررات خاصی در خصوص عرضه، صدور و ارائه خدمات آنها وضع کرده است.
کلیدواژه‌ها
فناوری دفترکل توزیع‌‌شده
توکن کاربردی
اتحادیه اروپا
نظام حقوقی ایران
سرمایه‌گذاری

عنوان مقاله English

The Approach of the Iranian Legal System and the European Union Toward Utility Tokens

نویسندگان English

Hadi Mersi 1
Aref Khalili Paji 2
Hamid Bahrmand 3
Mohammadreza Rahmat 4
1 PhD in Criminal Law and Criminology, Faculty of Theology and Islamic Studies, Meybod University, Yazd, Iran.
2 PhD in Criminal Law and Criminology, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
4 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Meybod University, Yazd, Iran.
چکیده English

Utility tokens serve, on the one hand, as instruments enabling access to services based on distributed ledger technology (DLT) and, on the other hand, have been employed by emerging businesses and start-up enterprises as an innovative mechanism for capital formation and fundraising. This financing model seeks to reduce many of the administrative formalities traditionally associated with investment and financing companies while simultaneously relying on DLT to establish trust and transactional legitimacy without the involvement of centralized intermediaries responsible for validating financing processes. Instead, the credibility of the fundraising process derives from the collective participation of contributors and investors operating across transnational digital networks. This novel financing mechanism gives rise to numerous legal challenges. The issuance and offering of such tokens generally do not occur through conventional legal and regulatory channels established by policymakers and legislative authorities; rather, these processes are conducted through decentralized distributed ledger infrastructures and, in certain instances, through centralized crypto-asset service providers. Consequently, utility tokens hold a legally ambiguous space situated between technological innovation, investment regulation, and financial governance. Employing a descriptive-analytical methodology, this study concludes that the Iranian legal system has thus far adopted a largely non-interventionist and reactive regulatory approach toward the issuance and offering of utility tokens. By contrast, the European Union has sought to distinguish utility tokens from other categories of crypto-assets and, in accordance with their legal nature and functional objectives, has established specific regulatory requirements governing their issuance, offering, and related services.

کلیدواژه‌ها English

Distributed Ledger Technology (DLT)
Utility Token
European Union
Iranian Legal System
Investment Regulation
الف) منابع فارسی
- اکبری دخت‌‌مرشدی، حانیه. «رعایت حقوق مصرف‌کنندگان در تبلیغات و بازاریابی کالاها و خدمات سلامت‌محور». پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه علم و فرهنگ، 1399.
- الهوئی نظری، حمید، صالح امیری و زهرا بی‌‌نیاز. «استانداردهای نظام‌‌های پرداخت جایگزین در جرائم پول‌شویی و تأمین مالی تروریسم». فصلنامه مطالعات حقوق عمومی، 52، 3(1401)، 1227-1252.
- باقرزاده، احد. «ضرورت رویکرد نظری حقوق مصرف‌کننده به حقوق بشر». مجله حقوقی دادگستری، 68، 46(1386)، 144-172.
- حسن‌‌زاده، علی، احمد مجتهد، پویا بغدادی و فرهاد تقی‌‌زاده حصاری. پول و بانکداری نوین. تهران: جنگل (جاودانه)، 1396.
- خداوردی آرش، حسین، محمد رضوی و مهدی منتظر. «آسیب‌‌شناسی حقوقی تنظیم‌‌گری دولت در حوزه رمزارزها». پژوهش‌‌های نوین حقوق اداری، 14، 5(1402)، 67-88.
- خلیلی پاجی، عارف. ارزهای مجازی؛ جهانی‌‌شدن بزهکاری و سیاست جنایی. تهران: میزان، 1403.
- ساورایی، پرویز. «شناخت رمزارزها و چالش‌‌های پیش ‌‌روی نظام‌‌های حقوقی». فصلنامه تحقیقات حقوقی، ویژه‌نامه حقوق و فناوری، (1401)، 113-142.
- فتحی‌‌زاده، امیرهوشنگ و عقیل اسماعیلی عطاآبادی. حقوق بلاک‌‌چین. تهران: شرکت چاپ و بازرگانی، 1399.
- قربانی ‌‌بوانی، مهسا، عباسعلی کارشناس و میثم باقری کوپایی. تأمین مالی جمعی؛ از مفهوم تا اجرا. تهران: نوید مهر، 1397.
- کیوانلو شهرستانکی، زهرا و سعید ذوالفقاری. «بیت‌‌کوین (ارز دیجیتال) و اقتصاد». مقاله ارائه‌شده در چهارمین کنفرانس ملی دستاوردهای نوین در برق و کامپیوتر و صنایع. تهران، 17/07/1397.
- گروه مؤلفین نبض دانش. شناخت مفاهیم، سرمایه‌‌گذاری و کسب درآمد از ارزهای دیجیتال. تهران: نبض دانش، 1398.
- مهرنوش، مینا و مجتبی بهرامی‌‌ گرو. تأمین مالی جمعی. تهران: دانش‌‌نگار، 1397.
- نحیفی، شادی. مسیر تحول بازار رمزارز، توکن‌‌سازی دارایی‌‌ها و لزوم الزامات نظارتی. تهران: سازمان بورس مرکز پژوهش، توسعه و مطالعات اسلامی، 1402.
- نواب‌پور، علیرضا. دارایی دیجیتال: آشنایی با دفترکل توزیع‌شده، توکن و رمزارز و ارز دیجیتال بانک مرکزی. تهران: نشر راه پرداخت، 1400.
ب) منابع خارجی
- “EBA Opinion on virtual currencies”. last modified August 22, 2024. Available at: https://www.eba.europa.eu/documents/10180/598344/EBA+Warning+on+Virtual+Currencies.pdf
- “EBA Warning and Opinion on Virtual Currencies”. last modified August 22, 2024. Available at: https://www.centralbank.ie/consumer-hub/consumer-notices/eba-opinion-on-virtual-currencies
- “Ledger wallet customer data leak invokes threats”. last modified August 28, 2024. Available at: https://mihanblockchain.com/ledger-wallet-customer-data-leak-invokes-threats/
- “The History of the Mt-Gox Hack Bitcoins Biggest Heist”. last modified August 28, 2024. Available at: https://arzdigital.com/blog/the-history-of-the-mt-gox-hack-bitcoins-biggest-heist/
- Block, J.H., A. Groh, L.Hornuf, T. Vanacker & S. Vismara. “The entrepreneurial finance markets of the future: a comparison of crowdfunding and initial coin offerings”. Small Business Economics, 57(2021), 865-882. doi: 10.1007/s11187-020-00330-2
- Catalini, C. & J. Gans. Initial coin offerings and the value of crypto tokens. Cambridge: MIT Sloan Research Paper, 2018.
- Corpgov. “Harvard Law School Forum on Corporate Governance”. July 23, 2024. Available at: https://corpgov.law.harvard.edu
- Crosser, N. “Initial coin offerings as investment contracts: Are blockchain utility tokens securities”. University of Kansas Law Review, 67(2018), 419. doi:10.17161/1808.27486
- Fintech. “Guidelines on Security Token Offering”. Board of the Bank of Lithuania. accessed May 1, 2024. Available at: https://fintech.global/2019/10/21/bank-of-lithuania-reveals-guidelines-on-security-token-offerings/
- Houben, R. & A. Snyers. Cryptocurrencies and Blockchain: Legal context and Implications for Financial Crime, Money Laundering and Tax Evasion. Directorate-General for Internal Policies of the Union: European Parliament, 2018.
- Howell, S., M. Niessner & D. Yermack. “Initial Coin Offerings: Financing Growth with Cryptocurrency Token Sales”. Review of Financial Studies, 3(2020), 26-39. doi.10.1016/j.apmrv.2020.05.003
- Investopedia. “Altcoin”. late modified May 16, 2024. Available at: https://www.investopedia.com/terms/a/altcoin.asp#
- Investopedia. “What Is Venture Capital?”. lasted modified March 07, 2024. Available at: https://www.investopedia.com/terms/v/venturecapital.asp, accessed July 23, 2023.
- Janney, Jay J. & Timothy B. Folta. “Moderating effects of investor experience on the signaling value of private equity placements”. Journal of Business Venturing, 21(2006), 27-44.
- Kramer, L. “On the Interrelation between Consumer and Environmental Policies in the European Community”. Journal of Consumer Policy, 16(1993), 445.
- Lambert, Thomas, Daniel Liebau & Peter Roosenboom. “Security token offerings”. Small Business Economics, 59(2021), 299-325. DOI: 10.1007/s11187-021-00539-9
- Lex.europa. “Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCA)”. last modified May 31, 2023. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32023R1114
- Wruck, Karen H. & YiLin Wu. “Relationships, corporate governance, and performance: Evidence from private placements of common stock”. Journal of Corporate Finance, (2009), 30-47.
Ssrn. “Utility Token”. lasted modified May 16, 2024, https://ssrn.com/abstract=4088568
پژوهشهای حقوقی
دوره 25، شماره 65
بهار 1405
صفحه 131-164