پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

ابطال رأی داوری در نظام حقوقی ایران و انگلستان

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 کارشناس ارشد حقوق بین‌الملل، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران.
چکیده
این مطالعه با رویکرد تطبیقی به بررسی ابطال آرای داوری در نظام‌های حقوقی ایران و انگلستان می‌پردازد. هدف پژوهش، شناسایی تفاوت‌ها و چالش‌های مرتبط با ابطال آرای داوری و تاثیر آن بر جایگاه داوری در هر دو نظام است. در انگلستان، قانون داوری ۱۹۹۶ و رویه‌های قضایی مرتبط، مداخلات دادگاه‌ها را محدود کرده و اصل نهایی بودن آرای داوری را تقویت کرده‌اند؛ در این کشور، دادگاه‌ها تنها در موارد خاص، مانند فقدان صلاحیت، نقض قواعد دادرسی یا خطای حقوقی آشکار، وارد عمل می‌شوند و اجرای آرای خارجی مطابق با مفاد کنوانسیون نیویورک 1958 صورت می‌گیرد.
اما در ایران، اگرچه تصویب قانون داوری تجاری بین‌المللی گامی مثبت به شمار می‌رود، در بخش داوری داخلی مشکلاتی ازجمله تفسیر گسترده و محافظه‌کارانۀ مفاهیمی مثل «نظم عمومی» و «مخالفت با قوانین موجد حق»، عدم پذیرش کامل استقلال شرط داوری و محدودیت‌های قانونی در ارجاع دعاوی دولتی به داوری، چالش‌برانگیزند؛ این عوامل باعث کاهش جایگاه داوری و افزایش احتمال ابطال آرای داوری شده‌اند.
برای بهبود وضعیت، لازم است قوانین مرتبط با داوری در ایران شفاف‌تر شوند و فرآیندهای ارجاع دعاوی به داوری تسهیل گردند؛ این اقدامات می‌توانند نقش داوری را در حل‌وفصل اختلافات تجاری، به‌ویژه در عرصۀ بین‌المللی، پررنگ‌تر کنند و روند رسیدگی را کارآمدتر سازند. در نهایت، توجه به سیاست‌گذاری‌های حمایتی و اصلاحات قانونی می‌تواند جایگاه نظام داوری ایران را ارتقاء بخشد و باعث افزایش اطمینان اصحاب دعوی شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Nullification of Arbitral Awards in Iranian and English Legal Systems

نویسندگان English

Hamid Bagherzadeh 1
Ayyoub Mansouri Razi 1
Anousha Ashjari Masouleh 2
1 PhD in Private Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 M.A. in International Law, Faculty of Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
چکیده English

This comparative legal study examines the grounds for annulment of arbitral awards in Iran and England to evaluate how each system supports arbitration. Using doctrinal analysis of statutes, case law, and scholarly views, it highlights key differences in judicial approaches and legal frameworks.
England’s Arbitration Act 1996 and pro-arbitration judicial practice create a strong legal environment that limits court interference and promotes finality of awards. English courts intervene only in exceptional cases such as lack of jurisdiction, serious procedural errors, or clear legal mistakes. They also enforce foreign awards under the New York Convention with a strong presumption in favor of recognition.
In contrast, Iran’s system faces challenges despite adopting the UNCITRAL Model Law. Broad interpretations of terms like “public order” and “laws giving rise to rights,” refusal to uphold arbitration clause separability, and constitutional restrictions on arbitration involving public assets lead to frequent annulments. Iranian courts often review awards more extensively, weakening arbitration’s effectiveness and independence.
The study suggests reforms for Iran, including formally recognizing arbitration clause separability, clarifying vague legal terms to prevent arbitrary annulments, and simplifying arbitration involving public entities. These changes could strengthen arbitration’s legitimacy and align Iran with international best practices, making it a more attractive jurisdiction for dispute resolution.

کلیدواژه‌ها English

Annulment
Estoppel
Arbitration
New York Convention
Public Policy