پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

ضرورت‌ها و موانع مشروعیت‌بخشی به اتانازی در ایران

نوع مقاله : علمی - ترویجی

نویسنده
وکیل دادگستری، کارشناس ارشد حقوق جزا و جرم شناسی از دانشگاه پیام نور دامغان
چکیده
اتانازی ازجمله مسائل بحث‌برانگیز در محافل پزشکی و حقوقی دنیاست. این موضوع در رابطه با افراد متقاضی مرگ خودخواسته، به‌ویژه بیماران لاعلاجی است که مشکلات فراوانی را در دوره بیماری تحمل می‌کنند و به ‌دلایلی متقاضی سلب حیات از خویش هستند. برخی از کشورهای دنیا به انواعی از اتانازی جنبة قانونی بخشیده‌اند و برخی نیز برای مرتکبان آن، تخفیف‌های قانونی قائل شده‌اند، اما این رفتار در ایران به رسمیت شناخته نشده و برای آن عنوان مجرمانة قتل عمد وجود دارد. در این پژوهش، ضرورت‌ها و موانع مشروعیت‌بخشی به اتانازی در ایران، با روش توصیفی ـ تحلیلی، موردبررسی قرار گرفت. منابع موردنیاز با روش کتابخانه‌ای جمع‌آوری و تجزیه‌وتحلیل گردید که نهایتاً تسکین درد و رنج بیماران، ویژگی‌های جمعیتی و بحران سالمندی پیش‌ِروی جمعیت ایران، هزینه‌های سنگین نگهداری بیماران و انطباق اتانازی با معنای زندگی و اهداف آفرینش، مهم‌ترین ضرورت‌ها شناخته شد. مهم‌ترین موانع نیز شامل موانع قرآنی و فقهی، موانع حقوقی و حقوق بشری، موانع اخلاقی و عدم‌ِمطالبه و پذیرش اجتماعی گردید. به‌نظر می‌رسد هم‌اکنون موانع مشروعیت‌بخشی به اتانازی در ایران نسبت به ضرورت‌های آن، از قوّت بیشتری برخوردار بوده و غلبه بر آنها به‌آسانی میسر نخواهد بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Necessities and Barriers to Legalization of Euthanasia in Iran

نویسنده English

ali nabi
Attorney at law
چکیده English

Euthanasia is a contentious issue in medical and legal assemblies. This issue is related to ‎incurable patients who tolerate a lot of problems during the patience period, demanding life ‎deprivation, for some reason. A few countries have legalized some types of euthanasia, and ‎some others have reduced the punishment of perpetrators. But this is not recognized as legal ‎in Iran and it is considered as murder. This research has studied about necessities and barriers ‎to the legalization of euthanasia, by descriptive and analytical method. Required resources ‎were collected and analyzed with the library method. Finally, pain relief of patients, ‎Demographic characteristics and the aging crisis ahead, high cost of maintaining patients, ‎adaptation of euthanasia to the meaning of life and Creation goals were recognized as the ‎most important necessities. The most important Barriers included Quran and jurisprudential, ‎Legal and human rights constraints, ethical limitations and non-demand and social ‎acceptance. It seems that, barriers to legalization of euthanasia in Iran, are stronger than its ‎necessities, and overcoming them is not easy.‎

کلیدواژه‌ها English

Necessities
Barriers
Legalization
Euthanasia.‎

فهرست منابع

آقابابایی، ناصر. «سنجش نگرش به اتانازی». مجله اخلاق و تاریخ پزشکی 5(1) (1390): 70-59.
آقابابایی، ناصر، جواد حاتمی و رضا رستمی. «نقش ویژگی‌های فردی و الگوی قضاوت در نگرش به اتانازی». مجله پرستاری مراقبت ویژه 4(1) (1390): 32-23.
آقاخانی، نوذر، کاظم ایزدی، حسن فرشتیان و ایرج سبحانی. اتانازی به‌مرگی و چالش‌های آن. تهران: انتشارات کندوکاو، 1396.
آهنگران، محمدرسول. «تأملی در فلسفه آفرینش انسان در نظام تربیتی اسلام». مجله فلسفه دین 6 (1387): 61-49.
اصغری مقدم، محمدعلی و ناصر گلک. «نقش راهبردهای مقابله با درد در سازگاری با درد مزمن» مجله دانشور 10 (1384): 23-1.
افضلی، محمدعلی. «کرامت انسانی و اتانازی از منظر اخلاق اسلامی». مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران 78 (1389): 95-83.
افضلی، محمدعلی و رحمت‌اله مرزبند. «اتانازی در تاریخ پزشکی غرب و جهان اسلام». مجله دین و سلامت 1 (1393): 77-65.
باسخا، مهدی، کاظم یاوری، حسین صادقی و علیرضا ناصری. «پیری جمعیت و تهدید بیماری هزینه‫ای بامول در بخش سلامت ایران». فصلنامه مطالعات اقتصادی کاربردی ایران 9 (1393): 187-169.
برومند، اکرم، محمدعلی اصغری‌مقدم، محمدرضا شعیری و فاطمه مسگریان. «بررسی نقش تعدیل‌کننده فاجعه‌آمیز کردن درد بر رابطه بین شدّت درد و افکار خودکشی در بیماران درد مزمن». مجله روانشناسی بالینی و شخصیت 10 (1393): 28-17.
پارساپور، علیرضا، احمدرضا همتی‌مقدم، محمدباقر پارساپور و باقر لاریجانی. «اتانازی، تبیین موضوع و تحلیل اخلاقی». مجله اخلاق و تاریخ پزشکی 1(4) (1387): 12-1.
پوریانی، محمدحسین. «تحلیل جامعه‌شناختی نظام ارزشی دین اسلام». فصلنامه علمی پژوهشی علوم اسلامی 12 (1387): 74-55.
حجتی، غزاله و امیرعباس علیزمانی. «معنا، غایت و ارزش (بررسی آرای گرت تامسون در باب معنای زندگی)». مجله ادیان و عرفان 43(1) (1389): 55-31.
حسن‌نژاد، نادر. «بررسی نحوه تأمین هزینه‌های درمان بیماران دیابتی بستری در بیمارستان‌ها در انواع بیمه‌های درمانی». فصلنامه بیمارستان 12(3) (1392): 90-83.
خدایار، حسین و حسین‌علی سعدی. «استناد به قاعده اذن برای مشروعیت اتانازی داوطلبانه فعال». فصلنامه فقه پزشکی 2(6-5) (1389): 54-36.
خواجه سروی، غلامرضا و علیرضا اسدی. «نقش روحانیت و روشنفکران دینی در تغییر نگرش عمومی مردم ایران به نهضت حسینی در جریان انقلاب اسلامی». فصلنامه علمی و پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی 15 (1387): 53-11.
‏«دنیای اقتصاد». روزنامه دنیای اقتصاد. 29/08/1395. ‏http://donya-e-eqtesad.com/2230‎‏.‏
رستگاری نجف‌آبادی، حجت، مجتبی صداقت، سعیده سعیدی تهرانی و کیارش ارامش. «بررسی نگرش پرستاران بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی تهران در ارتباط با اتانازی». مجله اخلاق و تاریخ پزشکی 3(5) (1389): 44-37.
زارع، مجتبی. «مطالعه تطبیقی جرم‌زدایی از قتل ترحم‌آمیز فعال داوطلبانه». فصلنامه حقوق پزشکی 13 (1389): 84-63.
ساریخانی، عادل و مهدی خاقانی اصفهانی. «حق مرگ، کانون چالش اتانازی با فلسفه اخلاق و حقوق بشر». مجله اخلاق و تاریخ پزشکی، دوره چهارم، ویژه‌نامه (1389): 8-1.
ساریخانی، عادل. «قتل ترحّم‌آمیز از دیدگاه فقه جزایی». مجله اخلاق و تاریخ پزشکی 2(2) (1388): 46-35.
طاوسیان، علی، مجتبی صداقت و کیارش آرامش. «بررسی نگرش انترن‌های دانشگاه علوم پزشکی تهران در ارتباط با اتانازی». مجله اخلاق و تاریخ پزشکی 3(1) (9-1388): 52-43.
عبادی، حیدرعلی و موسی علوی. «تجارب تیم مراقبت و بیماران سالمند از مفهوم آموزش بیماران سالمند بستری در بیمارستان‌های دانشگاه علوم پزشکی اصفهان». مجله ایرانی آموزش در علوم پزشکی 7(1) (1386): 100-93.
علمی، محمود. «گرایش‌ها و اولویت‌های ارزشی دانشجویان و رابطه آن با طبقه اجتماعی». مجله جامعه‌شناسی کاربردی 34 (1388): 132-107.
فارسی‌نژاد، علیرضا و حامد دژآباد. «فلسفه آفرینش جهان و انسان از دیدگاه قرآن». فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز 30 (1388): 124-103.
فتوکیان، زهرا، مریم عالیخانی، ناهید سلمان یزدی و روح‌انگیز جمشیدی اورک. «بررسی کیفیت زندگی بستگان درجه یک مراقبت‌کننده از بیماران مبتلا به سرطان». نشریه پرستاری ایران 38 (1383): 56-48.
قرآن‌کریم.
محقق داماد، سیّد مصطفی. فقه پزشکی. چاپ دوم. تهران: انتشارات حقوقی، 1391.
محمدیان اردی، علی. «با درد بی‌درمان رشته درد چه کرده‌اند». فصلنامه بیهوشی و درد 4(4) (1393): 2-1.
محمودیان، فرزاد، حسن یوسفی‌منش، مهدی بهنام و محسن کرمی. «بررسی مقایسه‌ای دلایل موافقان و مخالفان اتانازی». مجله اخلاق و تاریخ پزشکی 2(3) (1388): 26-17.
مطیع حق‌شناس، نادر. «ابعاد جامعه‌شناختی سالخوردگی جمعیت و چالش سالمندی فعال در ایران». فصلنامه مطالعات جامعه‌شناختی ایران 2 (1390): 147-133.
مقامی، امیر. «اتانازی و حق بر خویش، چالشی در ماهیت حقوق بشر». مجله ایرانی اخلاق و تاریخ پزشکی 1(2) (1387): 26-15.
مقدس، طاهره، مریم مؤمنی، مژگان بقایی و شهرام احمدی. «نگرش پرستاران بخش مراقبت‌های ویژه درمورد اتانازی». مجله اخلاق و تاریخ پزشکی 5(4) (1391): 83-75.
موسوی، زهرا و حامد صفایی‌تبار. «اتانازی، مشروع یا غیرقانونی؟ بررسی تطبیقی اتانازی در حقوق ایران و هلند». مقاله ارائه‌شده در همایش ملّی ایران و چالش‌های حقوقی بین‌المللی، مراغه، 15/12/1393.
میرزمانی، سیّد محمود، محمدتقی حلی‌ساز، احمد سدیدی و اکبر صفری. «مقایسه میزان تأثیر درد بر ابعاد مختلف زندگی سالمندان و افراد مبتلا به درد مزمن». مجله سالمند 7 (1387): 57-48.
میرمحمدصادقی، حسین. «حق مردن یا حق کشته شدن، نگاهی به موضوع قتل‫های ترحم‌آمیز». فصلنامه حقوق پزشکی 13 (1389): 30-11.
میرمحمدصادقی، حسین. جرایم علیه اشخاص. چاپ نوزدهم. تهران: نشر میزان، 1394.
نوربها، رضا. زمینه حقوق جزای عمومی. چاپ بیست و سوم. تهران: انتشارات گنج دانش، 1387.
هاشمی، زهرا، سیّد محمدجواد مرتضوی. «اتانازی از دیدگاه اسلام و اخلاق پزشکی نوین». مجله اخلاق و تاریخ پزشکی 2 (1387): 44-35.
هرندی، محمدجعفر و فاطمه جبارزاده. «بررسی فقهی و حقوقی اتانازی (مرگ از روی ترحم)». فصلنامه فقه و حقوق اسلامی 27 (1391): 54-35.
یداله‌پور، بهروز. «مرگ ترحّم‌آمیز (اتانازی ارادی فعال) از دیدگاه قرآن». مجله علوم پزشکی بابل، دوره 15، ویژه‌نامه 1 (1391): 65-56.
یکتاطلب، شهرزاد، محمدحسین کاوه، فرخنده شریف، مسعود فلاحی خشکناب و پیمان پترام‌فر. «مراقبت از بیماران مبتلا به آلزایمر در خانه سالمندان: تحلیل کیفی». مجله تحقیقات کیفی در علوم سلامت 3 (1391): 253-240.