پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

اثر نگرش و مبانی اقتصادی بر سیاست‌گذاری کیفری در زمینه مالکیت فکری

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم‌شنا‌سی، پردیس بین‌المللی کیش، دانشگاه تهران، کیش، ایران.
2 دانشیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
3 دانشیار، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
امروزه ردپای حقوق مالکیت فکری را در همه عرصه‌ها می‌توان دید. از طرفی اقتصاد نیز از دیرباز لازمه پیشرفت و تداوم یک کشور است. حقوق مالکیت فکری با رشد و توسعه اقتصادی رابطه مستقیم و غیرمستقیم دارد. با قوانین کارآمد و مناسب در این عرصه می‌توان نمود آن را در بخش‌های مختلف مشاهده کرد. از این رو هدف این پژوهش این است که اثر نگرش و مبانی اقتصادی بر سیاست‌گذاری‌های کیفری در زمینه مالکیت فکری (به‌صورت کیفی) مورد تحلیل و بررسی قرار دهد و به این سؤال پاسخ دهد که نگرش و مبانی اقتصادی بر سیاست کیفری مطلوب در این حوزه به چه نوع مجازات مناسب و کارآمد نیازمند است؟ فرضیه تحقیق این است که ماهیت جرایم مالکیت فکری به‌گونه‌ای است که به نظر می‌رسد مجازات جزای نقدی و همچنین در نظر گرفتن خسارت‌های تنبیهی، کارآمدتر از مجازات حبس باشد و بنا بر ادله‌ای مجازات حبس نمی‌تواند کارآمد و مفید باشد و به عبارتی باید هزینه‌های جرم را نیز در نظر گرفت. این پژوهش بر اساس روش اسنادی و‌ میدانی در قالب مصاحبه با بهره‌مندی از منابع کتابخانه‌ای صورت گرفته است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌‌دهد که در صورت تعیین مجازات حبس باید معیاری بر اساس نوع جرم بر اساس شرایط و در نظر گرفتن عوامل مختلف برای مجرم تعیین گردد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Effect of Attitude and Economic Foundations on Criminal Policy Making in the Field of Intellectual Property

نویسندگان English

Melika Khalilollahi 1
Mohsen Sadeghi 2
Shahla Moazami 3
1 PhD Student in Criminal Law and Criminology, Kish International Campus, University of Tehran, Kish, Iran.
2 Associate Professor, Department of Private Law, Faculty of Law and Political Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.
3 Associate Professor, Department of Criminal Law and Criminology, Faculty of Law and Political Sciences, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

Today, the traces of intellectual property rights can be seen in all fields. On the other hand, the economy has long been necessary for the progress and continuity of a country. Intellectual property rights have a direct and indirect relationship with economic growth and development, with efficient and appropriate laws in this field, it can be seen in different sectors. Therefore, the aim of this research is to analyze and investigate the effect of economic attitude and fundamentals on criminal policies in the field of intellectual property rights (in a qualitative way) and to answer the question that economic attitude and fundamentals affect the optimal criminal policy in What kind of appropriate and efficient punishment does this area need? The hypothesis of the research is that the nature of intellectual property crimes is such that it seems that the punishment of monetary penalty and also the consideration of punitive damages is more efficient than the punishment of imprisonment, and according to some evidence, the punishment of imprisonment cannot be efficient and useful, in other words, the costs of the crime should be also considered. This research is based on documentary and field methods in the form of interviews with the benefit of library resources and so on. Also, this research shows that in the case of determining the punishment of imprisonment, a criterion should be determined based on the type of crime, based on the conditions, and considering various factors for the criminal.

کلیدواژه‌ها English

Intellectual Property Rights
Economic Attitude
Economic Foundations
Criminal Policy
Punishment
الف) منابع فارسی
کتاب‌ها
- اقتصادیان، محمدرضا و سیدمرتضی حسینی‌نژاد. اقتصاد جرم و جنایت در ایران. تهران: مؤسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد، 1383.
- الستی، ساناز. حقوق کیفری مالکیت ادبی و هنری (در ایران و بررسی تطبیقی آن با آمریکا و قراردادهای بین‌المللی). تهران: میزان، 1386.
- آرون، ریمون. مراحل اساسی اندیشه در جامعه‌شناسی. ترجمه باقر پرهام. تهران: انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی (شرکت سهامی)، 1370.
- آشوری، محمد. جایگزین‌های زندان یا مجازات‌های بینابین (با آخرین اصلاحات). تهران: مرکز نشر جهش، 1398.
- آشوری، محمد. جایگزین‌های زندان یا مجازات‌های بینابین. تهران: گرایش، 1382.
- آنسل، مارک. دفاع اجتماعی. ترجمه محمد آشوری و علی‌حسین نجفی ابرندآبادی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1370.
- برهانی، محسن و المیرا نوری زینال. دانشنامه عدالت ترمیمی، تعزیرات، هزینه‌های جرم و عدالت ترمیمی، مجموعه مقاله‌های همایش بین‌المللی. تهران: میزان، 1396.
- پرادل، ژان. تاریخ اندیشه‌های کیفری. چاپ دوازدهم، ترجمه علی حسین نجفی ابرندآبادی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی، 1400.
- دادگر، یدالله. مؤلفه‌ها و ابعاد اساسی حقوق و اقتصاد. تهران: انتشارات نور علم و پژوهشکده اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس، 1389.
- دانش، تاج‌زمان. حقوق زندانیان و علم زندان‌ها. چاپ سوم. تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1376.
- دهخدا، علی‌اکبر. لغت‌نامه دهخدا، جلد دوم. تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران، 1373.
- رابرتسون، یان. درآمدی بر جامعه (با تأکید بر نظریه‌های کارکردگرایی، ستیز و کنش متقابل نمادی). چاپ چهارم. ترجمه حسین بهروان. مشهد: آستان قدس رضوی، شرکت به‌نشر، 1385.
- ساموئلسن، پل و ویلیام نوردهاوس. اصول علم اقتصاد، چاپ سوم. ترجمه مرتضی محمدخان. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1395.
- شمس، علی. رویکردی جدید به نظام زندانبانی بازگشت سعادتمندانه. تهران: سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، انتشارات راه تربیت، 1382.
- فوکو، میشل. مراقبت و تنبیه (تولد زندان). ترجمه نیکو سرخوش و افشین جهاندیده. تهران: نی، 1378.
- کاپوراسو، جمیز اِی و دیوید پی. لِوین. نظریه‌های اقتصاد سیاسی، چاپ دوم. ترجمه محمود عبدالله‌ زاده. تهران: ثالث، 1392.
- کاتوزیان، ناصر. فلسفه حقوق، جلد اول، چاپ دوم. تهران: بهنشر، 1365.
- کلارکسون، سی. ام. وی. تحلیل مبانی حقوق جزا. ترجمه حسین میر محمدصادقی. تهران: معاونت فرهنگی جهاد دانشگاهی شهید بهشتی، 1371.
 - کوتر، رابرت و تامس یولن. حقوق و اقتصاد. ترجمه یداله دادگر و حامده اخوان هزاوه. همدان: انتشارات نور علم، 1388.
- کولایی، الهه و ماندانا تیشه‌یار. جلوه‌هایی از توسعه در هند (نگاه ایرانی). تهران: میزان، 1391.
- مالوری، فیلیپ. اندیشه‌های حقوقی. ترجمه مرتضی کلانتریان. تهران: آگه، 1383.
- مظلومان، رضا. عدالت بیدادگر و خونریز. [بی‌جا: بی‌نا]، 1358.
- موحد، محمدعلی. در هوای حق و عدالت (از حقوق طبیعی تا حقوق بشر). تهران: کارنامه، 1381.
- نهاوندی، هوشنگ. اصول علم اقتصاد. چاپ دوم. تهران: مؤسسه عالی حسابداری، 1351.
مقاله‌ها و پایان‌نامه‌ها
- آشوری، محمد و اسدالله میرزایی. «حقوق کیفری و توسعه اقتصادی ـ صنعتی». آموزه‌های حقوق کیفری، 4(1391)، 3–34.
- آقایی طوق، مسلم. «تحلیل، تحلیل اقتصادی حقوق». مطالعات حقوق تطبیقی، 4، 2(1392)، 1-17.
- بابایی، محمدعلی و اسماعیل انصاری. «تحلیل اقتصادی پیشگیری از جرم». مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، 6، 1(1393)، 31-60.
- بادینی، حسن. «مبانی فلسفی نگرش اقتصادی به حقوق». مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 62(1382)، 91-135.
- جعفرزاده، میرقاسم و حسن لجم اورک. «تحلیل نظری حق بر علامت تجاری: حق انحصاری مطلق یا مقید؟». حقوق خصوصی، 17، 2(1399)، 327-350.
Doi:10.22059/jolt.2020.300517.1006836
- حبیبا، سعید و اسماعیل کلانتری. «بررسی نقش سیاست حقوق مالکیت فکری در همپایی فناورانه کشورهای درحال‌توسعه». سیاست‌گذاری عمومی، 3، 2(1396)، 135-152.
- خالقی، ابوالفتح. «کار به‌جای زندان». حقوق و علوم سیاسی، 3(1386)، 115-136.
- خالقی، علی و المیرا نوری زینال. «تضمین حقوق متهم در فرایند کیفری در پرتو نظریه انتخاب عمومی». مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، 50، 1(1399)، 41-66.
Doi:10.22059/jqclcs.2020.297118.1526
- شهبازی، هادی. «نقض حق اختراع در حقوق ایران و انگلستان و مسئولیت مدنی ناشی از آن». پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق اسناد و قراردادهای تجاری، تهران: دانشگاه علوم قضایی و خدمات اداری قوه قضاییه، 1397.
- صادقی، حسین. «حمایت کیفری از علایم تجاری». دیدگاه‌های حقوق قضایی، 48(1388)، 103-128.
- صادقی، محسن و صادق شمشیری. «نقد قانون سیاست‌های کلی اصل 44 قانون اساسی ایران (قانون خصوصی‌سازی) از منظر رابطه مالکیت فکری و حقوق رقابت». پژوهش حقوق و سیاست، 13، 33(1390)، 137-168.
- صادقی، محسن. «جستاری نقادانه در اندیشه‌های هانس کلسن». مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، 74(1385)، 247-264.
- صادقی، محسن. «نقض حقوق علامت تجاری: جرم قابل گذشت یا غیرقابل گذشت؟». پژوهش‌های حقوق جزا و جرم‌شناسی، 4(1393)، 127-157.
- صالحی، جواد و علی غلامعلی‌پور. «حمایت از کپی‌رایت در حقوق کیفری». آموزه‌های حقوقی، 13(1389)، 149-166.
- صالحی، جواد. «سیاست کیفری در چالش با نقض کپی‌رایت». قضاوت، 56(1388)، 23-26.
- عبدی، عباس. «مجازات زندان و ارتکاب مجدد جرم». جامعه‌شناسی ایران، 4، 2(1381)، 77-91.
- غلامی، حسین. «ارزیابی جرم‌شناختی دو نهاد حقوق کیفری؛ تعلیق مراقبتی و آزادی مشروط». پژوهش حقوق و سیاست، 5(1380)، 97-128.
- غلامی، علی. «مبانی و جلوه‌های تأثیر اقتصاد سیاسی بر سیاست‌گذاری کیفری در ایالات متحده». تحقیقات حقوقی، 91(1399)، 237-276.
Doi:10.22034/jlr.2020.165901.1310
- محزون، مهسا. «تحلیل اقتصادی کپی‌رایت و مطالعه آن در حقوق ایران». پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق اقتصادی، تهران: دانشگاه علامه طباطبائی، 1388.
- محققی، علی. «نقض حقوق مالی مؤلف در حقوق ایران و آمریکا». پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، تهران: دانشکده حقوق پردیس البرز دانشگاه تهران، 1395.
- مظلومان، رضا. «سیاست کیفری چیست؟». نشریه حقوق مردم، 29-30(1351)، 48-50.
- مهرآرام، پرهام. «تمایز حقوق از اخلاق در نظریه الزام حقوقی هانس کلسن». تأملات فلسفی، 11، 26(1400)، 343-372.
https://doi.org/10.30470/phm.2020.127555.1793
- مهری، حمید. «زندان و تأثیرات آن بر زندانی و مجرمان». کنفرانس سالانه پژوهش‌های حقوقی و قضایی، 1396، 1-19.
- نصیری مقدم، نجیمه. «تحلیل اقتصادی حقوق مالکیت صنعتی». پایان‌نامه کارشناسی ارشد حقوق مالکیت فکری، تهران: دانشگاه تهران، 1386.
- نوروزی، حسین. «جهانی شدن و توسعه حقوق مالکیت فکری در اقتصاد جهانی (2005 – 1970)». رساله دکتری روابط بین‌الملل، تهران: دانشگاه تهران، 1386.
‌- نوری زینال، المیرا. «نگرشی توصیفی و هنجاری بر نقش هزینه‌های جرم در کیفر‌گذاری تعزیری». مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، 49، 1(1398)، 223-238.
Doi:10.22059/jqclcs.2019.73356
جزوه‌ها و مصاحبه‌ها
- حبیبا، سعید. «جزوه درس حقوق مالکیت صنعتی 1». مقطع کارشناسی ارشد. گروه حقوق مالکیت فکری، دانشگاه تهران، تهران، ایران، 1394.
- مصاحبه با جناب آقای دکتر احمد همتی کلوانی، قاضی شعبه 3 دادگاه عمومی و حقوقی مجتمع قضایی شهید بهشتی تهران مورخ 15/09/1401.
- مصاحبه با جناب آقای دکتر تورج تقی‌زاده، قاضی شعبه 12 دادگاه عمومی و حقوقی مجتمع قضایی شهید بهشتی تهران، مورخ 14/09/1401.
- مصاحبه با جناب آقای دکتر حسن سبحانی، استاد دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران مورخ 20/09/1401.
- مصاحبه با جناب آقای دکتر حسن لجم اورک، بازپرس شعبه 3 دادسرای ناحیه 26 تهران (ویژه رسیدگی به جرایم حوزه مالکیت صنعتی) مورخ 15/09/1401.
- مصاحبه با جناب آقای دکتر حمید بهره‌مند، عضو هیئت‌علمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، مورخ 08/09/1401.
- مصاحبه با جناب آقای دکتر سجاد برخورداری، دانشیار دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، 12/09/1401.
- مصاحبه با جناب آقای دکتر محبوب افراسیاب، معاون قضایی رئیس کل دادگاه‌های عمومی و انقلاب استان تهران و سرپرست مجتمع قضایی ولیعصر (عج)، 12 سال قاضی ویژه حقوق مالکیت فکری، رئیس کمسیون اداره مالکیت فکری ثبت اختراعات، مورخ 13/09/1400 و 07/09/1401.
- مصاحبه با جناب آقای دکتر محمدصادق آزمندیان، مدیرکل مالکیت فکری وزارت دادگستری مورخ 20/09/1401.
- مصاحبه با جناب آقای دکتر محمود مهدوی، استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران مورخ 14/09/1401.
- معظمی، شهلا. «جزوه درس جرم‌شناسی». مقطع دکتری، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران، 1399.
سایت‌ها و پرونده‌ها
- پایگاه خبری تحلیلی پیام ایران. «میانگین تعداد زندانی ها در ایران بالاتر از میانگین جهانی». 08/04/1401. آخرین بازدید: 29/10/1401، قابل دسترسی در: 
payameiran.com
- پرونده حقوقی به شماره کلاسه 9909980226300017 شعبه سه دادگاه عمومی حقوقی مجتمع قضایی شهید بهشتی با شماره دادنامه 140168390010981865 مورخ 08/08/1401.
- پرونده کلاسه 140068920006071486 شعبه سوم بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب ناحیه 26 (جرایم پزشکی) تهران تصمیم نهایی شماره 140168390006568849 مورخ 21/05/1401.
- پرونده کلاسه 9709982120200433 شعبه 1043 دادگاه کیفری دو مجتمع قضایی شهید قدوسی تهران با شماره دادنامه 9709972191801078 مورخ 01/08/1397.
- سامانه آرای قضایی. «شرط تحقق بزه نقض حقوق صاحب اختراع». مورخ 21/11/ 1393، (پرونده‌ کیفری با شماره دادنامه 9209970220400142 تحت عنوان شرط تحقق بزه نقض حقوق صاحب اختراع)، قابل دسترسی در:
jri.ac.ir
ب) منابع انگلیسی

- Becker, Gary S. “Crime and Punishment: An Economic Approach”. Journal of Political Economy, 76, 2(1968), 169-217. https://www.jstor.org/stable/1830482
- Brand, Sam and Richard Price. The economic and social costs of crime. London: Home Office Research Study, 2000.
- Cooter, Robert and Thomas Ulen. Law and Economics. 6th edition. Berkeley, Calif.: Berkeley Law Scholarship Repository, 2016.
- Copyright Law of the United States and Related Laws Contained in Title 17 of the United States Code. 2021. last visited on: 2021/12/18. Available at: https://www.copyright.gov/title17/title17.pdf
- Czabanski, Jacek. Estimates of cost of Crime; History, Methodologies, and Implications. Berlin; Heidelberg: Springer, 2008.
- Ehrlich, Isaac. “Crime, Punishment, and the Market for Offences”. Journal of Economic Perspectives, 10, 1(1996), 43-67.
- Jarrett, H. Marshall and Cameron G. Chandler. Prosecuting Intellectual Property Crimes. Fourth Edition. Washington: Office of Legal Education Executive Office for United States Attorneys, 2015.
- Kaplow, Louis and Steven Shavell. Economic Analysis of Law. Harvard: Harvard Law School and National Bureau of Economic Research, 1999.
- Kelsen, Hans. Pure Theory of Law. Union, N.J.: Lawbook Exchange, 1960.
- Kirchgassner, Gebhard. Homo Oeconomicus, The Economic Model of Behaviour and Its Applications in Economics and Other Social Sciences. New York: Springer, 2008.
- Masur, Jonathan and Christopher Buccafusco. “Innovation and Incarceration: An Economic Analysis of Criminal Intellectual Property Law”. University of Chicago Law School, 87, 2(2014), 275-334. Available at: https://southerncalifornialawreview.com/wp-content/uploads/2018/01/87_275.pdf
- Menkel-Meadow, Carrie. “Restorative Justice: What is it and Does it Work?”. Georgetown University Law Center, Georgetown Law Faculty Publications and Other Works, 3(2007), 1-27. Available at: https://scholarship.law.georgetown.edu/facpub/583
- Moore, Michael S. Placing Blame: A General Theory of Criminal Law. Oxford: Oxford University Press, 1997.
- Posner, Richard. Economic Analysis of Law. New York: Aspen Publishers, 1986.
- Roman, John and Graham Farrell. “Cost-Benefit Analysis for Crime Prevention: Opportunity Costs, Routine Savings and Crime Externalities”. Crime Prevention Studies, 14, (2002), 53-92. https://socialvalueuk.org/wp-content/uploads/2016/03/cba%20for%20crim%20prevention.pdf
- Wechsler, Andrea. “Criminal Enforcement of Intellectual Property Law - An Economic Approach”. Max Planck Institute for Intellectual Property and Competition Law Research Paper, 11-05(2011), 1-28. Available at SSRN: https://ssrn.com/abstract=1775686
- WIPO. “What is Intellectual Property?”. Available at: https://www.wipo.int/about-ip/en//