پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

بازنمایی رسانه‌ای فرزندکشی توسط پدر و مطالبه‌گری در زمینه ضرورت بازنگری حکم قانونی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده
کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
چکیده
مجازات قتل عمدی فرزند توسط پدر مطابق با قانون مجازات اسلامی ایران، اخذِ دیه و تعزیر است. در فقه اسلامی، حکم ممنوعیت قصاص پدر موافقان و مخالفانی دارد، قانون‌گذار در این مورد با تمایل به سمت موافقان، حکم عدم قصاص پدر را چهره‌ای قانونی و رسمی بخشیده و یکی از شرایط قصاص نفس را اِنتفای رابطه ابوت بین قاتل و مقتول عنوان کرده است. حکم قانونی فوق که همواره مورد اعتراض و انتقاد حقوق‌دانان کیفری قرار گرفته، تاکنون موفق به تغییر اراده و نظر قانون‌گذار در این مورد نشده است‌. با توجه به گسترش رسانه‌های جمعی، افکار عمومی به‌شدت تحت تأثیر بازنمایی رسانه‌ای در مورد فرزندکشی به دست پدر قرار دارد و اغلب توسط رسانه‌ها از وقوع چنین جنایاتی مطلع می‌شود. بازنمایی رسانه‌ای از جنایات می‌تواند باعث تکرار آن در جامعه شود و افکار عمومی را دچار ترس و وحشت کند؛ بنابراین می‌توان گفت بازنمایی رسانه‌ای از جنایت این قدرت را دارد که به افکار عمومی در زمینه تغییر حکم قانونی معافیت پدر از مجازات در جنایت فرزندکشی جهت داده و آن را به سمت درخواست تغییر آن از سوی قانون‌گذار هدایت کند. آگاهی افراد از عدم قصاص پدر توسط رسانه‌ها پیامدهایی به دنبال دارد که ضرورت‌ بازنگری در این باب را ایجاب می‌کند. به نظر می‌رسد می‌توان از باب بازاندیشی و با کمک گرفتن از متخصصان علوم فقهی نسبت به تعدیل و توجیه حکم قانونی ممنوعیت قصاص پدر در صورت قتل عمدی فرزند تجدیدنظر کرد و قانون‌گذار را به سمت تغییر آن ترغیب کرد. این پژوهش با استناد به منابع کتابخانه‌ای و پایگاه‌های خبری به روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Media Representation of Infanticide by the Father and Demands for the Necessity of Reviewing the Legal Sentence

نویسنده English

Leila Rahnama
M.A in Criminal Law and Criminology, Faculty of Humanities, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran.
چکیده English

The punishment for the intentional murder of a child by the father in accordance with the Islamic Penal Code of Iran is receiving blood money and ta'zir (Discretionary Punishment). In Islamic jurisprudence, the sentence of prohibition of fathers' retribution has adherents and opponents. The legislator trends to the adherents and has recognized the mentioned sentence. The legislator has announced that one of the conditions in related to Revenge (Avenge for Blood), is discarded of the paternity between the child and father. The mentioned rule has always been challenged and criticized by criminal lawyers and so far they have not succeeded in changing the will and opinion of the legislator in this regard. Due to the proliferation of mass media, public opinion is strongly influenced by media representations of father-child killing, and such crimes are often reported by the media. People's awareness of the non-retribution of the father through the media has consequences that create the need to reconsider. It seems that it is possible to reconsider and modify the legal rule prohibiting in relation of the father in case of intentional killing the child and to persuade the legislator to change and modify it with the help of experts in jurisprudence. This research has been done by descriptive-analytical method based on library resources and news databases.

کلیدواژه‌ها English

Media Representation
Child Murder
Prohibition of Fathers' Revenge
Public Opinion
Infanticide in Islamic Jurisprudence
الف) منابع فارسی
کتاب‌ها
- اسحاقی، محمد. مجازات پدر و مادر در جرم کشتن فرزند، چاپ اول. تهران: سفیر صبح،1380.
- اکبری، عاطفه. قانون‌گذاری مبتنی بر وقایع مجرمانه، چاپ اول. تهران: انتشارات مجد، 1394.
- پرفیت، آلن. پاسخ‌هایی به خشونت، چاپ دوم، ترجمه و تحقیق مرتضی محسنی. تهران: گنج دانش، 1378.
- دپارتمان تخصصی حقوق دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی. جرم‌شناسی: جلد پنجم از بسته دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، ویرایش سوم. تهران: عدلیه، 1399.
خمینی، روح‌الله. الرسائل العشره. چاپ اول. قم: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی قدس سره،1420ق.
- صانعی، پرویز. حقوق و اجتماع: رابطه حقوق با عوامل اجتماعی و روانی. تهران: طرح نو، 1389.
- لوی برول، هانری. جامعه‌شناسی حقوق، چاپ دهم، ترجمه و تحقیق سید ابوالفضل قاضی (شریعت پناهی). تهران: میزان، 1387.
- مصدق، محمد. شرح قانون مجازات اسلامی (قصاص)، چاپ اول. تهران: جنگل: جاودانه، 1397.
- مگوایر، مایک، رادمور گان و رابرت رینر. دانشنامه جرم‌شناسی آکسفورد، چاپ اول، ترجمه و تحقیق حمیدرضا ملک محمدی. تهران: میزان، 1389.
- مهدی‌زاده، محمد. رسانه‌ها و بازنمایی، چاپ اول. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1387.
- نیکبخت، سارا. زمینه‌های گرایش به خشونت و راهکارهای مقابله با آن از منظر جرم‌شناسی، چاپ اول. تهران: کتاب آوا، 1393.
مقالات
- ایزدی فرد، علی‌اکبر و محمد نبی پور. «معافیت مطلق یا نسبی پدر و جد پدری از کیفر قتل در فرزندکشی عمدی: بررسی موارد جواز قتل پدر و جد پدری در فرزندکشی عمدی». مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 2، 3(1390)، 1-32.
https://law.tabrizu.ac.ir/article_2074.html?
- ایزدی فر، علی‌اکبر، محمد محسنی دهکلانی و امین یوسفی. «مجازات پدر در قتل فرزند». مبانی فقهی حقوق اسلامی، 7، 4(1390)، 113-128.
https://sanad.iau.ir/Journal/jijl/Article/812890
- رزمان، علی. «بررسی نقش رسانه‌ها در ارتکاب جرایم». قانون‌یار، 1، 1(1396)، 119-138.
https://www.sid.ir/paper/259690/fa
- عزیزی، سمیه و محمود میرخلیلی. «ارتباط نظریه قوچ قربانی و عوام‌گرایی کیفری و تأثیر آن بر سیاست کیفری ایران». پژوهشهای حقوقی، 19، 41(1399)، 221-242.
doi: 10.48300/jlr.2020.111680
- محمودی جانکی، فیروز و محسن مرادی حسن‌آبادی. «افکار عمومی و کیفرگرایی». مطالعات حقوقی، 3، 2(1390)،  175-214.
https://sid.ir/paper/223572/fa
- قادری چرمهینی، فاطمه، مهدی هادیان و حامد هادیان. «تأملی در باب مجازات پدر و مادر در قتل فرزند از منظر فقهی ـ حقوقی». مقاله ارائه‌شده در کنفرانس سالانه پژوهش‌های حقوقی و جزایی، انجمن علمی هم‌اندیشان، مجموعه تلاش، تهران، 1396.
- لطفی، اسدالله، بهرام سهرابی نژاد و فروزان سهرابی نژاد. «مبانی فقهی قصاص پدر توسط فرزند در صورت قتل مادر». فقه مقارن، 5، 9(1396)، 125-150.
https://fiqhemoqaran.mazaheb.ac.ir/article_51388.html
ب) سایت‌های خبری
- «آنچه از پرونده قتل بابک خرمدین نمی‌دانید»، اعتماد آنلاین، 25/6/1401.دسترسی در:
https://www.etemadonline.com
- «ماجرای تلخ قتل حدیث 11 ساله توسط پدرش»، ایسنا، 17/4/1399. دسترسی در:
https://www.etemadonline.com
- «قتل کودک 9 ساله توسط پدر معتاد در بردسیر»، ایمنا، 4/12/1401. دسترسی در:
https://www.imna.ir/news
- «دختر توسط برادرش کشته شد، پدر قتل را به گردن گرفت» برنا نیوز، 26/4/.1397. دسترسی در:
https://www.borna.news
- «اعتراف تکان‌دهنده پدری که دختر خود را سوزاند»، تابناک، 15/9/1387. دسترسی در:
https://www.tabnak.ir/fa/news
- «واکنش حساب توییتری رهبر انقلاب به قتل رومینا»، تابناک، 9/3/1399. دسترسی در:
https://www.tabnak.ir/fa/news
- «روایتی اختصاصی از قتل رومینا اشرفی»، خبر آنلاین، 7/3/1399. دسترسی در:
https://www.khabaronline.ir/news
- «پدر سنگدل سه کودک خردسالش را کشت»، رکنا، 17/5/1400. دسترسی در:
https://www.rokna.net
- «افشاگری تازه در مورد پدر رومینا اشرفی» شهرآرا نیوز، 11/3/1399. دسترسی در:
https://shahraranews.ir
- «پدری دخترش را بابت ساعت بازگشت به خانه کشت»، فرارو، 28/3/1399. دسترسی در:
https://fararu.com/fa/news
- «واکنش روحانی به ماجرای قتل رومینا»، عصر ایران، 7/3/1399. دسترسی در:
https://www.asriran.com/fa/news
- «استفتاء در مورد حکم قتل فرزند»، علامه الحیدری، 6/4/1399. دسترسی در:
https://t.me/alhaydarii_fa/4726
- «واکنش حجت‌الاسلام رئیسی به قتل هولناک رومینا»، مشرق نیوز، 12/3/1399. دسترسی در:
https://www.mashreghnews.ir/news
- «دیدگاه متفاوت سه فقیه درباره مجازات پدر رومینا، از کفایت حبس 10 ساله تا قصاص، نظر آیت‌الله محقق داماد»، 22/6/1401. دسترسی در:
https://www.hamshahrionline.ir