پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

چالش اجرای تصمیم‌های ناشی از شیوه‌های جایگزین حل اختلاف (ای دی آر) و شیوه مدیریت حقوقی آن

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
محسن صادقی 1
سیدعلی تقوی 2
1 دانشیار، گروه حقوق خصوصی و اسلامی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد حقوق تجاری اقتصادی بین‌المللی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.48300/jlr.2023.413727.2427
چکیده
با توجه به وجود برخی نارسایی‌ها در حل‌وفصل اختلافات از طریق محاکم دادگستری و داوری، گاه متداعیین تصمیم می‌‌گیرند از روش‌های غیرقضایی نظیر مذاکره، میانجیگری، سازش و یا شبه‌دادرسی برای حل اختلافاتشان بهره‌‌ گیرند. روش‌های اخیر که در حقوق تجارت بین‌الملل به «ای دی آر» یا شیوه‌های جایگزین حل اختلاف موسوم هستند، در کنار مزایایی که دارند با یک چالش اساسی در حوزه مکانیسم اجرای تصمیمات اتخاذشده در پایان فرایند «ای دی آر» مواجه هستند؛ به‌گونه‌ای که اگر این چالش‌‌ از قبل شناسایی و توسط طرفین اختلاف، مدیریت حقوقی نشود، استفاده از شیوه‌های جایگزین حل اختلاف تنها باعث اتلاف وقت و انرژی طرفین شده و آنها ناگزیرند به نقطه صفر بازگشته و اختلافشان را از طریق دادگاه یا داوری حل نمایند. این مقاله به دنبال رفع خلأ تحقیقاتی موجود، درصدد پاسخ به این سؤال است که اهم چالش‌های اجرای تصمیمات ناشی از شیوه‌های جایگزین حل اختلاف (ای دی آر) کدام‌اند؟ روش تحقیق این پژوهش، روش توصیفی ـ تحلیلی و از طریق منابع کتابخانه و نمونه آرا و پرونده‌های این حوزه است. فرضیه قابل اثبات این مقاله آن است که چالش فوق را می‌‌توان با پیش‌‌بینی یک سری از اقدامات کاهش داد و مدیریت لازم جهت کاهش ریسک ناشی از شیوه‌های جایگزین را محقق نمود؛ بنابراین لازم است ریسک عدم اجرا از قبل شناسایی شده و مدیریت حقوقی شود.
کلیدواژه‌ها
شیوه‌های جایگزین حل اختلاف (ای دی آر)
اجرای تصمیم‌ها
چالش‌ها
مدیریت حقوقی ریسک
حقوق تجارت بین‌الملل

عنوان مقاله English

The Challenge of Enforcing Decisions Arising from Alternative Dispute Resolution (ADR) Methods and its Legal Management

نویسندگان English

Mohsen Sadeghi 1
Seyyed Ali Taghavi 2
1 Associate Professor, Department of Private and Islamic Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 M.A Student in International Commercial and Economic Law, Faculty of Law and Political Science, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

Given the existence of certain deficiencies in resolving disputes through judicial courts and arbitration, parties sometimes decide to utilize non-judicial methods such as negotiation, mediation, conciliation, or mini-trial to resolve their disputes. These methods, which in international trade law are known as "ADR" or Alternative Dispute Resolution methods, face a fundamental challenge regarding the enforcement of outcomes; such that if this challenge is not identified in advance and legally managed, the use of ADR methods will only lead to a waste of the parties' time and energy, and they will be forced to revert to litigation or arbitration. This article, seeking to fill a research gap, aims to answer the question: what are the main challenges of enforcing decisions arising from ADR methods? The research method is descriptive-analytical and relies through library resources and sample awards and cases in this field. The provable hypothesis is that the challenge can be reduced by proactive planning and management to reduce the risk arising from ADR methods; therefore, it is necessary for the risk of non-enforcement to be identified in advance and legally managed.

کلیدواژه‌ها English

Alternative Dispute Resolution (ADR)
Enforcement of Decisions
Challenges
Legal Risk Management
International Trade Law
الف) منابع فارسی
- «در معرفی کنوانسیون میانجیگری سنگاپور». در: محسن محبی و مرکز داوری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران. سالنامه ایرانی داوری، 1398-1399. تهران: پژوهشکده حقوق شهر دانش، 1400.
- اسکندری، امیرمحمد. «بررسی نقش تکمیلی روش‌های حل اختلاف جایگزین در حل‌وفصل دعاوی مربوط به ضمان قهری و خسارات». کانون وکلا، 191(1384)، 29-57.
- توسلی جهرمی، منوچهر. «نگاهی به شیوه‌های جایگزین حل اختلاف در«ای دی آر» در مقررات جدید اتاق بازرگانی بین‌المللی». حقوقی بین‌المللی، 19، 26-27(1381) ، 365-382.
- جوادپور، نغمه، حمیدرضا علومی یزدی و سید نصرالله ابراهیمی. «حل‌وفصل اختلافات قراردادهای تجاری بین‌المللی از طریق میانجیگری ـ داوری با تأکید بر نظام حقوقی ایران». پژوهش حقوق خصوصی، 88، 99(1398)، 83-112.
- ساعدی بناب، بهزاد. حل‌وفصل اختلافات در سازمان تجارت جهانی. چاپ اول. تهران: انتشارات مجد، 1387.
- شمس، عبدالله. آیین دادرسی مدنی (دوره پیشرفته)، جلد 3. چاپ سی و سوم. تهران: انتشارات دراک، 1399.
- شیروی، عبدالحسین و محمدجواد عبدالهی. «حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات بازرگانی به روش شبه‌دادرسی». مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، 10، 2(1397) ، 163-188.
- شیروی، عبدالحسین. «بررسی قانون نمونه آنسیترال در خصوص سازش تجاری بین‌المللی». مجله اندیشه‌های حقوقی، 4، (10)1385، 45-76.
- شیروی، عبدالحسین. داوری تجاری بین‌المللی. چاپ سیزدهم. تهران: انتشارات سمت، 1401.
- صادقی، محسن و علی‌حسین مصلحی. «نگاهی به شیوه‌های جایگزین حل‌وفصل اختلاف». مجله نامه مفید، 46(1383)، 123-150.
- فصیحی لنگرودی، سیده فرنگ، رضا موسی‌زاده و علیرضا ایرانشاهی. «شناسایی و اجرای موافقت‌نامه‌های حل‌وفصل اختلاف بین‌المللی ناشی از میانجیگری در چارچوب کنوانسیون سنگاپور». دانش حقوق مدنی، 10، 2(1400)، 93-108.
- محبی، محسن. قواعد و آیین داوری و میانجیگری مرکز داوری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران. تهران: انتشارات خرسندی؛ مرکز داوری اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، 1399.
- معبودی نیشابوری، رضا و رضایی سیدعلیرضا. «رویکرد کنوانسیون سنگاپور 2019 و نظام حقوقی ایران در مورد چالش‌های سازش‌نامه‌های حاصل از میانجیگری تجاری بین‌المللی». پژوهش‌های حقوق تطبیقی، 24، 2(1399)، 113-138.
- معبودی نیشابوری، رضا و سید علیرضا رضایی. «چالش‌های حمایت اجرایی از سازش‌نامه‌های منعکس در رأی داوری با مطالعه تطبیقی در کنوانسیون نیویورک 1958». تحقیقات حقوقی، 25، 98(1400)، 321-345.
Doi: 10.29252/jlr.2021.185350.1727
- مقدم ابریشمی، علی. «چالش‌های کنوانسیون میانجیگری سنگاپور و الحاق ایران». حقوقی بین‌المللی، 38، 65(1400)، 263-280.
Doi: 10.22066/cilamag.2021.243888
- نیکبخت، حمیدرضا و علی‌اکبر ادیب. «اصلاحگری و میانجیگری به‌عنوان جایگزین روش‌های سنتی حل اختلافات مدنی ـ تجاری (امکان به‌کارگیری آنها در صنعت نفت)». تحقیقات حقوقی، 20، 78(1396)، 57-81.
- هادی، سولماز و مرتضی حاجی پور. «بررسی شیوه‌های جایگزین حل‌وفصل اختلاف از منظر حقوق ایران و فقه امامیه». پژوهش فقه و مبانی حقوق اسلامی، 9، 1(1395) ، 87-109.
ب) منابع خارجی

- “Directive of the European Parliament and of the Council on Certain Aspects of Mediation in Civil and Commercial Matters”, 2008.
- “Mini-Trial En Arbitration Belgium”. Available at: https://www.arbitrationbelgium.com/Other%20ADR%20Rules/minitrial_en.pdf
- “UNCITRAL Model Law on International Commercial Mediation and International Settlement Agreements Resulting from Mediation, 2018”. Available at: https://uncitral.un.org/en/texts/mediation/modellaw/commercial_conciliation
- “United Nations Convention on International Settlement Agreements Resulting from Mediation (New York, 2018)(the SingaporeConventiononMediation)”. 20 December 2018. Available at:  https://uncitral.un.org/en/texts/mediation/conventions/international_settlement_agreements
- Alexander, Nadja & Shu Yu Chong. “Singapore Case Note: Enforceability of settlement agreements”. Research Collection School Of Law, (2019), 1-4. Available at: https://ink.library.smu.edu.sg/sol_research/3097
- Born, Gary B. International Commercial Arbitration, Kluwer Law International. 3th Ed. The Netherlands: Kluwer Law International BV, 2021.
- CEPANI. “Standard Mini-Trial clause”. Available at: https://cepani.be/files/publications_documents/documents/rules/minitrial_en.pdf
- Chong, Shou Yu & Felix Steffek. “Enforcement of international settlement agreements resulting from mediation under the Singapore convention - Private international law issues in perspective”. Singapore Academy of Law Journal, 31, (2019), 448-486. Available at: https://ink.library.smu.edu.sg/sol_research/2943
- Ciliberti, Marco. The Enforcement of ADR Clauses, volume XVIII. Malta: Għaqda Studenti tal-Liġi, 2002.
- Feehily, Ronan. “The Legal Status and Enforceability of Mediated Settlement Agreement”. Hibernian Law Journal, (2013), 1-26.
- Feehily, Ronan. International Commercial Mediation: Law and Regulation in Comparative Context. Cambridge: Cambridge University Press, 2022.
- Heintzman, Thomas G. “When Is a Mediation Agreement Enforceable?”. 30 July 2012. Available at: https://www.mondaq.com/canada/arbitration-dispute-resolution/189284/when-is-a-mediation-agreement-enforceable
- Henderson, Douglas. “Avoiding Litigation with the Mini-Trial: The Corporate Bottom Line As Dispute Resolution Techniuqe”. South Carolina Law Review, 46, 2(1995), 236-262.
- Hoellering, Michael F. “Alternative Dispute Resolution and International Trade”, N.Y.U. Review of Law & Social Change, 14, 3(1986), 786-795.
- International Institute for Conflict Prevention & Resolution. “Dispute Prevention Library of Resources”. Available at: https://www.cpradr.org/resource-center/dispute-prevention
- Model Law on International Commercial Mediation and International Settlement Agreements Resulting from Mediation (UNCITRAL 2018)
- Moghaddam Abrishami, Ali. “Singapore Convention on Mediation: Should Iran Follow the Position of Qatar”. Arab Law Quarterly, 36, 1-2(2020), 86-121. https://doi.org/10.1163/15730255-BJA10044
- Petsche, Markus. “The Enforceability of mediation clauses: A critical analysis of English case law”. Journal of Strategic Contracting and Negotiation, 5, 1-2(2021), 43-59. 
- Rei, Linda C. “Conciliation , AS A Mechanism For The Resolution Of International Economic And Business Disputes”. Fordham International Law Journal, 14, 3(1990), 578-638.
- Schnabel, Timothy. “The Singapore Convention on Mediation: A Framework for the Cross-Border Recognition and Enforcement of Mediated Settlements”. Pepperdine Dispute Resolution Law Journal, 19, (2018), 1-60.
- Sussman, Edna. “A brief survey of US case law on enforcing mediation settlement agreements over objections to the existence or validity of such agreements and implications for mediation confidentiality and mediator testimony”. IBA Legal Practice Division, (2006), 32- 40.
- UNCITRAL Model Law on International Commercial Conciliation with Guide to Enactment and Use. New York: United Nations, 2004.
پژوهشهای حقوقی
دوره 24، شماره 63
پاییز 1404
صفحه 427-458