پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

جستاری در ضرورت توسعه مسئولیت ناشی از عمل غیر به احزاب سیاسی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
الهام صادقی راد 1
منصوره بکایی 2
1 استادیار، گروه حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
2 استادیار، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.
10.48300/jlr.2023.408140.2411
چکیده
منتخبین احزاب به‌عنوان نمایندگان سیاسی مردم در بالاترین سطوح مقامات دولتی و تقنینی ممکن است مرتکب مفاسد سیاسی و مالی شوند. جبران خسارات مترتب بر این مفاسد توسط این نمایندگان گاهی دشوار و حتی غیرممکن به نظر می‌رسد. نقش حزب در مرحله مسئولیت و جبران خسارت آن نادیده گرفته شده و حلقه‌ای مفقوده است. به تعبیری احزاب از مسئولیت ناشی از تخلفات و جرایم سیاسی ـ اداری نمایندگان خویش رهایی یافته‌اند. به نظر می‌رسد راه چاره، قیاس مسئله با مسئولیت مدنی ناشی از فعل غیر است.
جستار حاضر درصدد است با ذکر نمونه‌هایی از مسئولیت‌های مدنی ناشی از فعل غیر و مسئولیت متبوع ناشی از فعل تابع در فقه و حقوق ایران و با توجه به احراز نوعی از رابطه گماشتگی بین حزب و منتخب آن، برای احزاب به‌عنوان متبوع مسئولیت نیابی بر خسارات ناشی از فساد اداری ـ مالی منتخبین خود به‌عنوان تابع اثبات نماید.
کلیدواژه‌ها
احزاب سیاسی
مسئولیت مدنی متبوع ناشی از فعل تابع
فساد اداری ـ مالی
منتخبین احزاب
رابطه گماشتگی

عنوان مقاله English

A Research on the Necessity of Developing Vicarious Civil Liability to Political Parties

نویسندگان English

Elham Sadeghi Rad 1
Mansure Bokaei 2
1 Assistant Professor, Department of Private Law, Faculty of Law and Social Science, Payame Noor University, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Jurisprudence and Fundamentals of Law, Payame Noor University, Tehran, Iran.
چکیده English

Elected members of parties as political representatives of the people at the highest levels of government and legislative authorities may commit political and financial corruption. It is sometimes difficult and sometimes impossible for these representatives to compensate for the damages caused by these corruptions. The role of the party in the stage of responsibility and compensation is ignored and it is a missing link. In a way, the parties have been freed from the responsibility caused by the political-administrative crimes of their representatives. It seems that the solution is to compare the problem with civil liability caused by the action of the others.
The present essay tries to mention examples of vicarious civil responsibilities and subordinate liability arising from the act of subordination in Iranian jurisprudence and law, and considering the existence of a kind of assignment relationship between the party and its electorate, for the parties as subordinates, to prove vicarious liability for the damages caused by the administrative-financial corruption of their elected officials as subordinates.

کلیدواژه‌ها English

Political Parties
Vicarious Civil Liability
Administrative-Financial Corruption
Elected Parties
Appointment Relationship
الف-منابع فارسی
- اسماعیلی هریسی، ابراهیم. مبانی حقوق پیمان. تهران: جاودانه، 1387.
- امیری قائم‌مقامی، عبدالمجید. حقوق تعهدات، جلد 1. تهران: نشر میزان، 1378.
- آشوری، محمد. آیین دادرسی کیفری، جلد اول. تهران: سمت، ۱۳۸۸.
- بزرگمهر، امیرعباس. قوانین مسئولیت مدنی در نظام حقوقی ایران و فرانسه، چاپ اول. تهران: میزان، ۱۳۹۴.
- پاسبان، محمدرضا. حقوق شرکت‌های تجاری. تهران: انتشارات سمت، 1389.
- تبریزی‌نیا، حسین. علل ناپایداری احزاب سیاسی در ایران. تهران: نشر بین‌الملل، 1371.
- تیندر، گلن. تفکر سیاسی. ترجمه محمد صدری. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1374.
- حسینی‌نژاد، حسینقلی. مسئولیت مدنی، چاپ 1. تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهر دانش، 1370.
- خرمی، قاسم. «توسعه‌نیافتگی فرهنگ سیاسی و ناکارآمدی احزاب سیاسی ایران». پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه شهید بهشتی، 1377.
- دلاوری، ابوالفضل. «زمینه‌های ناپایداری احزاب سیاسی». فصلنامه نقد و نظر، 3-4(1375)، 214-249. 
- دیلمی، احمد، ناهید زند لشنی و علی جوادیه. «مبانی مسئولیت ناشی از فعل غیر در حقوق انگلستان و ایران». دانش حقوق مدنی، 9، 18(1399)، 67-79.
https://doi.org/10.30473/clk.2021.49776.2660
- رنجبر، احمد. تأمین مالی احزاب سیاسی (بررسی تحلیلی مقایسه‌ای). تهران: دفتر مطالعات سیاسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 1387.
- رینولدز، آندرو، اندرو الیس و بن رایلی. دانشنامه نظام‌های انتخاباتی. ترجمه ابوذر رفیعی قهساره. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی، 1390.
- زین‌الدینی، امین. «مسئولیت نیابتی، تطبیقی در حقوق ایران و انگلیس». قانون‌یار، 3، 10(1398)، 51-74.
- سنهوری، عبدالرزاق احمد. الوسیط فی شرح القانون المدنی الجدید، جلد 1. بیروت: منشورات الحلبیه الحقوقیه، 1998.
- شاملی، مجید. «زمان تحقق شخصیت حقوقی در شرکت‌های سهامی». نشریه وکالت، 27-28(1384)، 50-56.
- صباحی، احمد و سعید ملک‌الساداتی. «اثر کنترل فساد مالی بر رشد اقتصادی». فصلنامه بازرگانی، 53(1388)، 134-139.
- صفایی، سیدحسین و سیدمرتضی قاسم‌زاده. حقوق مدنی اشخاص و محجورین، چاپ هشتم. تهران: انتشارات سمت، 1382.
- فتاحی، علی. «نقش احزاب در فرایند انتخابات؛ تأثیرات مثبت و منفی آنها».5/4/1392. دسترسی در:
https://www.shora-gc.ir/0000pn
- فروند، ژولین. جامعه‌شناسی ماکس وبر. ترجمه عبدالحسین نیک گوهر. تهران: توتیا، 1383.
- کاتوزیان، ناصر. الزام‌های خارج از قرارداد، ضمان قهری، مسئولیت مدنی غصب و استیفا، چاپ هفتم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1375.
- محمدی، زهره، محمد باوند پوری و محمد رحیم عیوضی. «نهادینه نشدن احزاب در ایران و تأثیر آن بر آینده انتخابات». بحران‌پژوهی جهان اسلام، 6، 14(1398)، 121-150.
doi: 10.2783.4999/QJPR.2003.1106.05
- نقیب‌زاده، احمد. حزب سیاسی و عملکرد آن در جوامع امروز. تهران: نشر دادگستر، 1378.
- هیوز، استوارت. آگاهی و جامعه. ترجمه عزت‌الله فولادوند. تهران: آموزش انقلاب اسلامی، 1369.
ب-منابع خارجی

- Bacache, Mireille. Traité de droit civil: les obligations, la responsabilité civile extracontractuelle. France: Economica, 2007.
- Bénabent, Alain. Droit civil: Les Obligations. France: Montchrestien, 2005.
- Cabrillac.Remy. Droit des Obligations. 8th Ed. France: Dalloz, 2008.
- Delebecque, Philippe & Frederic Jérome Pansier. Droit des Obligations. France: LexisNexis, 2008.
- Fabre-Megan, Muriel. Droit des obligations, Tome 2; responsabilité civile et quasi-contrats. France: Presses Universitaires de France - PUF, 2007.
- Jourdain, Patrice. “La société responsable du fait de son gérant sur le fondement de l’article 1384, alinéa 5: un retour en arrière”. RTDCiv. Revue trimestrielle de droit civil, 4(2008), 680. Available at: https://www.dalloz.fr/documentation/Document?id=RTDCIV/CHRON/2008/0279
- Le Tourneau, Phillipe. Droit de la Resposibilite et des Contract. France: Dollaz, 2006.
- Mader, Kristin. The nature of vicarious liability. Canada: university of Toronto, 2002.
- Malaurie, Philippe, Laurent Ayness & Philippe Stoffel-Munck. Droit des obligations. Issy-les-Moulineaux: LGDJ, 2005.
- Malinvaud, Philippe. Droit des obligations. 9th Ed. France: LexisNexis, 2005. 
- Manunuembun, Yanuaris Frans, Abdul Rachmad Budiono, Abdul Madjid & Bambang Sugiri. “Political Party’s Vicarious Liability inPolitical Corruption Cases in Indonesia”. Journal of Arts & Humanities, 9(2020), 53-62.
- Mazeaud, Henri. Lecons de Droit civil, Obligation. Paris: Editions Montchrestien, 1978.
- Radé, Christophe. “[Jurisprudence] Seul le parent responsable de plein droit peut être condamné civilement par le juge pénal”. 29 avril 2014. Available at: https://www.lexbase.fr/article-juridique/16854525-citedanslarubriquebresponsabilitebtitrenbspiseulleparentresponsabledepleindroitpeut
- Steinlé-Feuerbach, Marie-France. Droit des Obligations. France: ELLIPSES, 2008.
- Terré, François, Philippe Simler & Yves Lequette. Droit civil: Les obligations. France: Editions Dalloz - Sirey, 2005.
- Viney, Genevieve, Patrice Jourdian, Suzanne Carval & Jacques Ghestin. Traité de droit civil: Les conditions de la responsabilité. France: Librairie Générale de Droit et de Jurisprudence, 1998.
پژوهشهای حقوقی
دوره 23، شماره 60
زمستان 1403
صفحه 139-164