پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

بررسی اعاده دادرسی به جهت تضاد دو حکم با تأکید بر عنصر «همان دادگاه» در پرتو دکترین و رویه قضایی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده
دانشجوی دکترای حقوق خصوصی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
چکیده
دو نفر با یکدیگر در اصفهان قرارداد منعقد می‌‌نمایند و محل انجام تعهد تهران است. طرف اول یک بار علیه خوانده در تهران طرح دعوا می‌‌کند که حکم بر بی‌حقی  وی صادر می‌‌شود. نوبت دوم همین دعوا را بدون تغییر سبب قانونی در اصفهان طرح می‌‌کند. خوانده از دعوای جدید مطلع نمی‌‌شود و یا به گمان اینکه دادگاه مجدد به نفع وی رأی صادر می‌‌نماید برای دفاع به دادگاه مراجعه نمی‌‌نماید و این بار رأی به نفع خواهان صادر می‌‌گردد. طبق بند (4) ماده 426 قانون آیین دادرسی مدنی، اگر دو حکم با یکدیگر متضاد باشند و دعوای منتهی به صدور حکم نخست همان دعوای منتهی به صدور حکم دوم باشد یعنی طرفین، موضوع و سبب دو دعوا باید یکسان باشد و هر دو حکم از همان دادگاه صادر شده باشد، حکم دوم قابلیت اعاده دادرسی خواهد داشت. با تفسیر «همان دادگاه» به «وحدت در شعبه» و یا «وحدت در حوزه قضایی» که مورد پذیرش دکترین و رویه قضایی است، اعاده دادرسی در مثال فوق از بین می‌‌رود. در این مقاله ضمن نقد دیدگاه‌‌های فوق با مطالعه تطبیقی و همچنان مرور قوانین سابق آیین دادرسی مدنی دیدگاه «وحدت صنف و نوع» مورد پذیرش قرار می‌‌گیرد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining the Retrial for Conflicting Two Rulings Emphasizing the "Same Court" Element in the Light of Doctrine and Judicial Procedure

نویسنده English

Roohollah Taherifard
PhD Student in Private Law, Faculty of Law and Political Sciences, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
چکیده English

Two people sign a contract with each other in Isfahan and the place of fulfillment of the commitment is Tehran. The first party files a lawsuit against the defendant in Tehran once, and the verdict is issued against him. He brings the same lawsuit without changing the legal reason in Isfahan for the second time. The defendant is not informed about the new lawsuit, or he does not go to court to defend himself, thinking that the court will again issue a verdict in his favor. The verdict, however, will be issued in favor of the plaintiff. According to the Civil Procedure Law, if two judgments are contradictory with the same subject, cause and, parties, the second judgment will have the possibility of retrial. By interpreting "the same court" as "unity in the branch" or "unity in the jurisdiction" which is accepted by the doctrine and judicial procedure, the reinstatement of proceedings is eliminated. In this article, the above viewpoints are criticized and with a comparative study and a review of the former civil procedure laws, the view of the unity of class and type is accepted.

کلیدواژه‌ها English

Code of Civil Procedure
Retrial
contradicting verdicts
the same branch
the same jurisdiction
الف) منابع فارسی
کتاب‌ها
- افتخار جهرمی، گودرز و مصطفی السان. آیین دادرسی مدنی، چاپ سوم، جلد دوم. تهران: انتشارات میزان، 1398.
- حیاتی، علی‌عباس. آیین دادرسی مدنی در نظم حقوقی کنونی، چاپ دوم. تهران: انتشارات میزان، 1390.
- زراعت، عباس. آیین دادرسی مدنی، چاپ هفتم. تهران: انتشارات دانش‌پذیر، 1397.
- شمس، عبدالله. آیین دادرسی مدنی، جلد 1 و 2، چاپ چهل و یکم. تهران: انتشارات دراک، 1397.
- صدرزاده افشار، سیدمحسن. آیین دادرسی مدنی و بازرگانی دادگاه‌های عمومی و انقلاب، چاپ یازدهم. تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی، 1390.
- کاتوزیان، ناصر. اعتبار امر قضاوت شده. تهران: میزان، 1401.
- کریمی، عباس و حمیدرضا پرتو. آیین دادرسی مدنی، چاپ دوم، جلد دوم. تهران: انتشارات دادگستر، 1398.
- متین دفتری، احمد. آیین دادرسی مدنی و بازرگانی، چاپ سوم، جلد دوم. تهران: انتشارات مجد، 1388.
- محسنی، حسن. آیین دادرسی مدنی فرانسه، چاپ چهارم، جلد اول. تهران: انتشارات شرکت سهامی انتشار، 1395.
- مدنی، سید جلال‌‌الدین. آیین دادرسی مدنی، جلد دوم. تهران: انتشارت گنج دانش، 1375.
- مرکز مطبوعات و انتشارات قوه قضاییه. پیشینه رویه قضایی در ارتباط با آیین دادرسی مدنی، چاپ اول، جلد دوم. تهران: انتشارات قوه قضاییه، 1397.
- واحدی، قدرت الله. آیین دادرسی مدنی، چاپ ششم، جلد 2. تهران: انتشارات مجد، 1396.
مقالات
- حیاتی، عباس. «تحلیل نقادانه جهات «اعاده دادرسی» در قانون آ.د.م ایران با مطالعه تطبیقی در حقوق فرانسه». پژوهشنامه انتقادی متون و برنامه‌‌های علوم انسانی، 18، 57(1397)، 187-206.
https://criticalstudy.ihcs.ac.ir/article_3309.html
- پروین، خیرالله. «بررسی نظام حقوقی لبنان». حقوق اساسی، 8(1386)، 75-99.
https://ensani.ir/fa/article/5014
- حسن‌‌زاده، مهدی. «مطالعه تطبیقی جهات اعاده دادرسی در حقوق ایران و فرانسه». پژوهش‌‌های حقوق تطبیقی، 15، 4(1390)، 1-14.
http://clr.modares.ac.ir/article-20-7221-fa.html
- حسن‌زاده، مهدی. «بررسی تطبیقی جهات فرجام در حقوق ایران و فرانسه». حقوق تطبیقی، 94(1391)، 61-78.
https://law.mofidu.ac.ir/article_47025.html
- کریمی، علی‌اصغر. «لزوم رفع محدودیت از مرحله فرجام در قانون آیین دادرسی مدنی». دیدگاه‌‌های حقوق قضایی، 54(1390)، 61-90.
پایان‌نامه‌ها
- عباسی، جواد. «اعاده دادرسی در امور حقوقی». پایان‌نامه کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه شهید بهشتی، 1380.
- میرحاجی، کامران. «اعاده دادرسی در حقوق ایران». پایان‌نامه کارشناسی ارشد، شیراز: دانشگاه شیراز، 1386.

ب) منابع خارجی

- Gallica. “Code de procédure civile. Edition de l’imprimerie ordinaire du Corps legislative”. last visit on 8 October 2021. Available at: https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5772912j/f90.item
- “Lebanese Code of Civil Procedure”.  Last visit on 8 October 2021. Available at: https://www.stl-tsl.org/sites/default/files/documents/legal-documents/relevant-lebanese-law/Lebanese_Code_of_Civil_Procedure_ AR_Full_Version.pdf
ج) وب‌سایت‌ها
-  سامانه ملی آرای قضایی. « تقاضای اعاده دادرسی به‌استناد وجود مغایرت در دو حکم». قابل دسترسی در:
https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/5052
- علی بخیت الکثیری. لقانون االتحادی رقم 11 لسنه 1992 بشأن قانون الجراءات المدنیه. دائره‌القضا، 2018، قابل دسترسی در:
https://courts.rak.ae/Shared%20Documents/Lawsanddecisions/FederalLawNo_11_of%20_1992_regarding_the_Civil.pdf