پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

حق بر خانواده در زندان‌ها و مؤسسه‌های کیفری ایران از دیدگاه نظام بین‌المللی حقوق بشر

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسنده
سامان شفیعی
استادیار، گروه حقوق، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس، ایران.
10.48300/jlr.2024.476048.2740
چکیده
حق بر زندگی خانوادگی، به‌عنوان یکی از اساسی‌ترین حق‌های بشری، در بسیاری از اسناد و معاهدات بین‌المللی ازجمله اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی به رسمیت شناخته شده است. در محیط زندان که برخی حقوق به‌واسطه محرومیت از آزادی تحت تأثیر الزام‌ها و اقتضائات اجتناب‌ناپذیر زندان قرار می‌گیرد، اصل «حفظ همه حقوق انسانی زندانیان به‌جز آنچه نتیجه مستقیم محرومیت از آزادی است» ایجاب می‌نماید که حق بر زندگی خانوادگی به‌عنوان یکی از حقوق اساسی تا جایی که امکان و اقتضا دارد، محترم شمرده شود. پژوهش حاضر با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اسنادی در تلاش است تا با کنکاش در منابع حقوق بشری و با بهره گرفتن از مباحثی که در آرای متعدد دیوان اروپایی حقوق بشر مطرح شده است، استانداردهای حقوق بشری راجع به جنبه‌های مختلف حق بر خانواده را بررسی نماید و به این سؤال پاسخ دهد که قوانین و مقررات داخلی ایران تا چه اندازه همسو و منطبق با موازین حقوق بشری است؟ تحلیل ساختار قضایی، قوانین و مقررات و رویه جاری، حکایت از آن دارد که موارد اساسی موازین حقوق بشری و ملاحظه‌های مقرر در اسناد بین‌المللی مربوط به حق بر خانواده تا حد قابل قبولی مورد توجه بوده است. با این حال ضرورت دارد برخی تدابیر ازجمله محرومیت از ملاقات با خانواده از اولویت تنبیه‌های انضباطی زندانیان در ماده 524 آیین دادرسی کیفری و به‌تبع آن آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها مورد بازنگری قرار گیرد.
کلیدواژه‌ها
حق بر زندگی خانوادگی
ملاقات
دیدار زناشویی
کودکان همراه والدین زندانی
قواعد حداقل استاندارد رفتار با زندانیان

عنوان مقاله English

The Right to Family Life in Iranian Prisons and Penal Institutions: An International Human Rights Law Perspective

نویسنده English

Saman Shafiee
Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Humanities, University of Hormozgan, Bandar Abbas, Iran.
چکیده English

The right to family life, as a fundamental human right, has been enshrined in numerous international human rights instruments and treaties, including the Universal Declaration of Human Rights and the International Covenant on Civil and Political Rights. Within the prison environment, where certain rights are inevitably affected by the restrictions and exigencies arising from deprivation of liberty, the principle that prisoners retain all human rights except those necessarily limited by the fact of incarceration itself requires that the right to family life be respected and safeguarded to the greatest extent reconcilable with the nature and conditions of detention. This study, drawing on library resources, seeks to examine the human rights standards governing the right to family life through an analysis of international human rights instruments and the jurisprudence developed in numerous decisions of the European Court of Human Rights. The study further addresses the question of the extent to which Iranian domestic laws and regulations align and comply with international human rights standards in this regard. An examination of the judicial structure, applicable laws and regulations, and prevailing practices within the Iranian penal system indicates that the principal requirements and considerations embodied in international human rights instruments concerning the right to family life have, to a considerable extent, been taken into account. Nevertheless, certain measures require substantive reconsideration, particularly the use of deprivation of family visitation as a disciplinary sanction under Article 524 of the Iranian Code of Criminal Procedure and, subsequently, under the Executive Regulations of the Prisons Organization.

کلیدواژه‌ها English

Right to Family Life
Prison Visitation
Conjugal Visit
Child Residing with Incarcerated Parent
Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners
الف) منابع فارسی
- انصاری، باقر. اسناد بین‌المللی حقوق بشر. جلد دوم. تهران: انتشارات خرسندی، 1395.
- ایستون، سوزان. اصول و رویه عملی حقوق زندانیان. ترجمه فراز شهلایی. تهران: انتشارات نگاه بینه، 1394.
- طبسی، نجم‌الدین. حقوق زندانی و موارد زندان در اسلام. ترجمه ابهری و دیگران. چاپ دوم. تهران: نشر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۸۲.
- فروغی، فضل‌اله و امیر ایرانی. «مطالعه تطبیقی شناسایی و اجرای نظارت الکترونیکی در حقوق کیفری ایران و آمریکا». مجله مطالعات حقوق تطبیقی، 7، 2(1395)، 601-626.
Doi: 10.22059/JCL.2016.60695
ب) منابع انگلیسی
Books & Articles
- Coyle, Andrew and Helen Fair. A Human Rights Approach to Prison Management: Handbook for Prison Staff, third edition. London: Institute for Criminal Policy Research Birkbeck, 2018.
- Lorijean, G. Oei. “The New Standard of Review for Prisoners' Rights: A Turner for the Worse - Turner v. Safley”. Villanova University, 33, 2(1988), 417-421.
- ODIHR and PRI. Guidance Document on the Nelson Mandela Rules. London: ODIHR and PRI, 2018.
- PRI and Essex. Initial guidance on the interpretation and implementation of the Nelson Mandela Rules, Penal Reform International and the Essex Human Rights Centre at the University of Essex. London: Essex, 2017.
- UNODC. Handbook on Dynamic Security and Prison Intelligence. New York: United Nations, 2015.
Judgments
- ECtHR, Chaldayev v. Russia, Application no. 33172/16, 2019.
- ECtHR, Costel Gaciu v. Romania, 2015, Application no. 39633/10, 2015.
- ECtHR, Danilevich v. Russia, Application no. 31469/08, 2021.
- ECtHR, Dickson v. the United Kingdom [GC], Application no. 44362/04, 2007.
- ECtHR, Frasik v. Poland, Application no. 22933/02, 2010.
- ECtHR, Grand Chamber, Khoroshenko v. Russia, Application no. 41418/04, 2015.
- ECtHR, Grand Chamber, Paradiso and Campanelli v. Italy, Application no. 25358/12, 2017.
- ECtHR, Hamer v United Kingdom, Application no. 7114/75, 1979.
- ECtHR, Jaremowicz v. Poland, Application no. 24023/03, 2010.
- ECtHR, Korneykova and Korneykov v. Ukraine, Application no. 56660/12, 2016.
- ECtHR, Kurkowski v. Poland, Application no. 36228/06. 2013.
- ECtHR, Lesław Wójcik v. Poland, Application no. 66424/09, 2021.
- ECtHR, Messina v. Italy, Application no. 25498/94, 2000.
- ECtHR, Orlandi and Others v. Italy, Applications nos. 26431/12; 26742/12; 44057/12 and 60088/12, 2017.
- ECtHR, Schalk and Kopf v. Austria, Application No. 30141/04, 2010.
- ECtHR, Ulemek v. Croatia, Application no. 21613/16, 2019.
- ECtHR, Vintman v. Ukraine, Application no. 28403/05, 2014.
- ECtHR, X v. Turkey, Application no. 24626/09, 2012.
Documents
- Correctional Service of Canada. “Families of Offenders: Policy and Practice in Corrections”. SOP 700-12 Private Family Visits, 2008
- Council of Europe. “Children with imprisoned parents”. CM/Rec (2018)5.
- Council of Europe. “Management by Prison Administrations of Life-Sentence and Other Long-Term Prisoners”. Recommendation REC (2003)23.
- ECtHR. “Guide on Article 12 of the European Convention on Human Rights: Right to marry”. Strasburg, 2022.
- ECtHR. “Guide on Article 3 of the European Convention on Human Rights: Prohibition of torture”. Strasburg, 2022.
- ECtHR. “Guide on Article 8 of the Convention: Right to respect for private and family life”. Strasburg, 2022.
- ECtHR. “Guide on case-law of the Convention: Prisoners' rights”. Strasburg, 2022.
- UN CCPCJ. “Commentary to the Draft UN Rules for the Treatment of Women Prisoners and Non-Custodial Measures for Women Offenders”. UN Commission on Crime Prevention and Criminal Justice E/CN.15/2009/CRP.8, 9 April 2009.
- UN CRC. “Children of Incarcerated Parents”. Report and Recommendations of the Day of General Discussion on 30 September 2011, Geneva, 2011.
Reports
- CPT. “10th General Report”. CPT/Inf 13 (2000).
- CPT. “24th General Reports of CPT”. CPT/Inf (2015).
- Nowak, Manfred. “Global study on children deprived of liberty”. Report to the UN General Assembly, A/74/136, United Nations, 11 July 2019.
- Penal Reform International and Thailand Institute of Justice. Global Prison Trends 2020: Alternatives to imprisonment. London: PRI, 2020.
پژوهشهای حقوقی
دوره 25، شماره 65
بهار 1405
صفحه 99-129