پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

چالش‌های حقوقی و ساختاری در مسیر پیشگیری از جرایم اقتصادی در شرکت‌های خصوصی

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد قشم، دانشگاه آزاد اسلامی، قشم، ایران.
2 استادیار، گروه حقوق، دانشکده حقوق، دانشگاه امام حسین (ع)، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه حقوق، دانشکده اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران.
چکیده
افزایش جرائم اقتصادی در شرکت‌های خصوصی، چالش‌های پیچیده‌ای را در سطوح حقوقی و ساختاری پدید آورده است؛ به‌ویژه در شرایطی که خصوصی‌سازی، گسترش بازارهای مالی و تنوع سرمایه‌گذاری روند فزاینده‌ای یافته‌اند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی موانع حقوقی و نهادی در مسیر پیشگیری از جرائم اقتصادی در شرکت‌های خصوصی انجام شده و تلاش دارد مدلی جامع برای مقابله با این جرائم ارائه نماید. در این راستا، ضمن تمایز میان جرم شرکتی و جرم اقتصادی، بر این نکته تأکید می‌شود که جرائم اقتصادی عمدتاً با انگیزه کسب منفعت اقتصادی از طریق سوءاستفاده از موقعیت و اطلاعات ویژه ارتکاب می‌یابند.
این تحقیق تدابیر پیشگیرانه را در دو دسته اصلی اجتماعی و وضعی بررسی می‌کند: تدابیر اجتماعی شامل ارتقاء آگاهی ذی‌نفعان، توسعه مسئولیت اجتماعی شرکتی (CSR)، حمایت از سهامداران خرد و افشاگران، و تدابیر وضعی شامل شفاف‌سازی مالی، استقرار نظام حسابرسی مستقل، و اجرای اصول حاکمیت شرکتی است. همچنین، پیشنهاد می‌شود ساختار راهبری دو‌لایه و فناوری‌های نوین برای تقویت نظارت و کاهش فرصت ارتکاب جرم به‌کار گرفته شود.
بر اساس مدل مثلث جرم (فرصت، انگیزه، توجیه) و مثلث پیشگیری (افزایش ریسک کشف، کاهش منفعت، حذف توجیه)، مدل ترکیبی پیشنهادی این پژوهش چارچوبی نوآورانه برای پیشگیری مؤثر در شرکت‌های دولتی، خصوصی و خصولتی فراهم می‌آورد. این مدل با تأکید بر اصلاحات قانونی، همکاری بین‌نهادی و پاسخگویی نهادی، گامی مؤثر در ایجاد ساختارهای مقاوم در برابر جرائم اقتصادی به‌شمار می‌رود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Legal and Structural Challenges in Preventing Economic Crimes in Private Companies

نویسندگان English

Reza Hossini Behbahani 1
Sohrab Salahi 2
Mansour Atasheneh 3
1 PhD student in Criminal Law and Criminology, Qeshm Branch, Islamic Azad University, Qeshm, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Law, Imam Hussein University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Law, Faculty of Economics and Social Sciences, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
چکیده English

The rise in economic crimes within private companies has created complex legal and structural challenges, particularly in a context where privatization, the expansion of financial markets, and diversification of investments are accelerating. This study aims to identify the legal and institutional barriers to preventing economic crimes in private companies and seeks to propose a comprehensive model to combat such offenses.

In this regard, the research distinguishes between corporate crime and economic crime, emphasizing that economic crimes are primarily driven by the pursuit of financial gain through the misuse of privileged positions and information.

The study categorizes preventive measures into two main groups: social and situational. Social measures include raising stakeholder awareness, promoting corporate social responsibility (CSR), supporting minority shareholders and whistleblowers; situational measures include financial transparency, establishing independent audit systems, and enforcing principles of corporate governance. Additionally, the adoption of dual-layer governance structures and modern technologies is recommended to enhance oversight and reduce opportunities for criminal behavior.

Based on the crime triangle (opportunity, motivation, rationalization) and the prevention triangle (increasing detection risk, reducing gain, eliminating justification), the proposed integrated model offers an innovative framework for effective prevention in public, private, and semi-public enterprises. By emphasizing legal reforms, inter-institutional cooperation, and institutional accountability, this model represents a significant step toward building resilient structures against economic crimes.

کلیدواژه‌ها English

Private company
preventive measures
economic crimes
prevention model
legal challenge