پژوهشهای حقوقی

پژوهشهای حقوقی

سنجش کارآمدی سیاست‌های تقنینی پیشگیری از جرم در ایران با معیارهای ماهوی سازمان ملل متحد: واکاوی تطبیقی تجربه ترکیه

نوع مقاله : علمی- پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران .
3 گروه حقوق کیفری و جرم‌شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.48300/jlr.2026.553175.3053
چکیده
هدف: این پژوهش با هدف ارزیابی جامع «قانون پیشگیری از جرم» ایران از دو منظر نظری و عملی و مقایسه تطبیقی آن با الگوی موفق ترکیه انجام شد.
روش: این مطالعه با بهره‌گیری از رویکرد ترکیبی انجام گردید. از یک سو، میزان انطباق «قانون پیشگیری از وقوع جرم مصوب ۱۳۹۴ ایران» و «استراتژی ملی پیشگیری از جرم ترکیه (۲۰۱۷)» با هفت اصل ماهوی سازمان ملل متحد سنجیده شد. از سوی دیگر، روند آماری جرایم سرقت و نزاع قبل و پس از تصویب قوانین مذکور، با استناد به داده‌های مرکز آمار ایران و سازمان آمار ترکیه مورد تحلیل قرار گرفت.
یافته‌ها: تحلیل محتوا نشان داد قانون ایران در اصول کلیدی «علم‌محوری»، «توسعه‌محوری»، «عدالت‌محوری»، «پاسخگویی» و «پیشگیری غیرکیفری» فاقد انطباق است و تنها در «مشارکت» انطباقی نسبی دارد. در مقابل، استراتژی ترکیه انطباق بالایی با این اصول دارد. شکاف در آمارها مشهود است: ایران شاهد رشد ۳۲۳ درصدی نرخ سرقت (۱۳۸۵- 1402) و تثبیت نزاع در حدود ۵۹۱ هزار مورد سالانه بود در حالی که ترکیه کاهش ۲۱.۶ درصدی سرقت منازل و ۲۵ درصدی نزاع‌های خیابانی در مناطق پایلوت را تجربه کرد.
نتیجه‌گیری: یافته‌ها به وضوح نشان می‌دهد که ناکامی ایران در پیشگیری از جرم، نه ذاتی، بلکه نتیجه چارچوب قانونی نادرست و غفلت از اصول علمی است. موفقیت ترکیه اثبات می‌کند که تدوین یک استراتژی منسجم، مشارکت‌محور ، حتی در یک کشور در حال توسعه، می‌تواند به کاهش معنادار جرایم بینجامد. بازنگری اساسی در قانون پیشگیری از وقوع جرم ایران با الهام از این الگوی موفق، یک ضرورت فوری است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Efficacy Assessment of Iran's Legislative Policies on Crime Prevention with Substantive United Nations Criteria: A Comparative Analysis of Turkey's Experience

نویسندگان English

javid sohani 1
, Ali Saffari 2
Ali Najafi Tavana 3
1 Department of Criminal Law and Criminology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Department of Criminal Law and Criminology, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
3 Department of Criminal Law and Criminology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
چکیده English

Objective:
This study aimed to comprehensively evaluate Iran's "Crime Prevention Law" from both theoretical and practical perspectives and to conduct a comparative analysis with Turkey's successful model.
Method:
This study utilized a mixed-methods approach. On one hand, the level of compliance of Iran's "Crime Prevention Law enacted in 2015" and Turkey's "National Crime Prevention Strategy (2017)" with the seven substantive United Nations principles was measured. On the other hand, the statistical trends of theft and assault crimes before and after the enactment of these laws were analyzed based on data from the Iranian Statistical Center and the Turkish Statistical Institute.
Findings:
Content analysis revealed that Iran's law lacks compliance with the key principles of "evidence-based approach," "development-oriented approach," "justice-based approach," "accountability," and "non-penal prevention," and only has partial compliance in "participation." In contrast, Turkey's strategy shows high compliance with these principles. The gap in statistics is evident: Iran experienced a 323% increase in theft rates (2006-2023) and stabilization of assault cases at around 591,000 annually, whereas Turkey experienced a 21.6% decrease in home burglaries and a 25% decrease in street fights in pilot areas.

کلیدواژه‌ها English

Crime Prevention
Crime Prevention Law
United Nations Principles
Comparative Analysis
Crime Statistics